AMD Radeon HD 6990 review

91 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Radeon HD 6990
  3. 3. Uber-mode
  4. 4. Monitoren
  5. 5. Benchmarks
  6. 6. 3DMark Vantage
  7. 7. 3DMark11
  8. 8. Heaven 2.0 (DirectX 11)
  9. 9. Aliens versus Predator (DirectX 11)
  10. 10. DiRT 2 (DirectX 11)
  11. 11. S.T.A.L.K.E.R.: Call of Pripyat (DirectX 11)
  12. 12. Metro 2033 (DirectX 11)
  13. 13. Just Cause 2 (DirectX 10)
  14. 14. Far Cry 2 (DirectX 10)
  15. 15. Resident Evil 5 (DirectX 10)
  16. 16. Tom Clancy's HAWX (DirectX 10.1)
  17. 17. Stroomverbruik en geluidsproductie
  18. 18. Conclusie
  19. 19. Besproken producten
  20. 20. Reacties

Inleiding

Hoe klein de doelgroep ook moge zijn, er is AMD en nVidia alles aan gelegen om de snelste videokaart ter wereld in hun assortiment te hebben. Wie in de benchmarks aan kop gaat, krijgt immers de meeste aandacht en verkoopt daardoor automatisch ook meer (langzamere) videokaarten. Laten we echter ook zeker niet vergeten dat er nog altijd de nodige gamers met een flink budget zijn, die kost-wat-kost de beste prestaties willen om compromisloos te kunnen gamen in de hoogste resoluties, met de meeste effecten en misschien zelfs op meerdere schermen.

De strijd om de snelste videokaart ter wereld gaat vandaag een nieuw hoofdstuk in met de introductie van de AMD Radeon HD 6990. Het paradoxale is echter dat AMD zichzelf opvolgt. De snelste kaart tot nu toe was immers nog steeds de in november 2009 geïntroduceerde Radeon HD 5970, een kaart gebaseerd op een tweetal Cypress GPU's. Ondanks het feit dat nVidia met de GeForce GTX 480 en later de GTX 580 voor wat betreft kaarten met een enkele GPU de prestatiewinst weer heroverde, is het de fabrikant nog steeds niet gelukt om een variant hiervan met twee GPU's uit te brengen (al lijkt het erop dat dat niet lang meer kan duren). 

De nieuwe Radeon HD 6990 is opnieuw een kaart gebaseerd op twee GPU's, maar nu twee nieuwe Cayman chips, zoals we die kennen van de Radeon HD 6950 en 6970. Deze Cayman is AMD's snelste GPU van dit moment en maakt gebruik van een nieuwe architectuur die luistert naar de naam VLIW4. Uitgebreide informatie over de Cayman GPU vind je in onze review over de Radeon HD 6950 en 6970.

De nieuwe Radeon HD 6990 gaat volgens AMD een straatprijs van 599 euro krijgen en is daarmee net niet twee keer zo duur als een Radeon HD 6970.  nVidia's snelste kaart van dit moment, de GeForce GTX 580, kost zo'n 450 euro en is daarmee een stuk goedkoper. De vraag is uiteraard hoe de verschillende kaarten zich tot elkaar verhouden.

AMD Radeon HD 6990 OC

Radeon HD 6990

AMD's doel bij de ontwikkeling was een dubbele Radeon HD 6970 bouwen, maar dat is minder eenvoudig dan het lijkt. Dé grote uitdaging bij dual-GPU kaarten als deze is om het stroomverbruik en de temperaturen binnen de perken te houden. De Radeon HD 6970, AMD's snelste single-GPU kaart, heeft een TDP van 250 watt, wat zou betekenen dat zonder aanpassingen een verdubbeling daarvan een kaart met een TDP van 500 watt zou opleveren. Dat is simpelweg onhaalbaar als je wilt voorkomen dat klanten en masse met kapotte exemplaren (of erger nog kapotte systemen) terugkomen.

Desalniettemin is het AMD in de basis gelukt. De Radeon HD 6990 bevat twee Cayman chips met net als bij de Radeon HD 6970 alle 1536 shader units ingeschakeld. In totaal zijn er zodoende dus 3072 rekeneenheden beschikbaar op de 6990 kaart. Beide GPU's staan, net als bij de 6970, in verbinding met 2 GB eigen GDDR5 geheugen. In totaal zit er dus 4 GB aan geheugenchips op de kaart. Tussen beide GPU's in zit een chip die ervoor zorgt dat beide GPU's via dezelfde PCI-Express x16 bus met het systeem kunnen communiceren.

AMD Radeon HD 6990
De Radeon HD 6990 zonder koeler. Links en rechts twee Cayman chips, daar tussenin een PCI-Express switch.

Qua hardwarematige configuratie is de Radeon HD 6990 dus in feite een dubbele 6970, kijken we naar de standaard klokfrequenties dan lijkt de kaart meer op een dubbele 6950. Standaard werken de twee GPU's immers op 830 MHz. Dat is meer dan de 800 MHz van de 6950, maar minder dan de 880 MHz van de 6970. Het geheugen werkt op 1250 MHz, even snel als bij de 6950. Maar... de kaart heeft een speciale mogelijkheid om de snelheid te verhogen, waarover meer op de volgende pagina.

De TDP van kaart bedraagt 375 watt en dan komt exact overeen met de mogelijke stroomtoevoer. De Radeon HD 6990 heeft immers een tweetal 8-pin PEG-connectors die volgens de standaard elk 150 watt vermogen kunnen leveren. Via de PCI-Express bus tenslotte kan ook nog eens 75 watt worden aangeleverd. 

Deze TDP is relatief laag vergeleken met het opgetelde verbruik van twee losse 6950's of 6970's. De belangrijkste truc om dit te bewerkstelligen is dat AMD alleen zorgvuldig uitgezochte Cayman chips gebruikt voor de 6990 kaarten. Alleen chips die weinig lekvermogen opnemen en probleemloos werken op hoge klokfrequenties worden op de 6990 gebruikt. Verder gebruikt AMD nieuwe digitale voltage regulators die zeer efficiënt werken. 

AMD Radeon HD 6990
Achterop vinden we twee acht-pins stroomaansluitingen.

Uber-mode

Voor wie met de standaardprestaties van de Radeon HD 6990 nog niet tevreden is, heeft AMD nu een leuke extra in petto. Bovenop de kaart vind je naast de Crossfire connector een schakelaartje waarmee je kunt schakelen tussen de twee BIOS-versies die op de kaart staan. De eerste laat de kaart werken op de instellingen zoals op de vorige pagina beschreven. De tweede instelling zet de kaart om naar wat AMD noemt de "Uber-mode". 

AMD Radeon HD 6990
Met deze schakelaar zet je de 6990 in Uber-mode.

In deze Uber-mode wordt de klokfrequentie van de GPU verhoogd van 830 naar 880 MHz. Het voltage voor de GPU's wordt tegelijkertijd verhoogd van 1,12 naar 1,175 volt. Daarmee komt de klokfrequentie van de GPU's dus op hetzelfde niveau als bij de Radeon HD 6970. De geheugenchips blijven echter gewoon op 1250 MHz werken.

In Uber-mode krijgt de kaart een TDP van 450 watt en gaat de stroomtoevoer, zowel via de PCI-Express bus als via de PEG-kabels, buiten de officiële ATX-specificaties werken. Zodoende kan en wil AMD geen garantie geven dat de snellere modus het daadwerkelijk doet. Wie een kwalitatief goede, zwaardere voeding heeft, hoeft zich daar echter niet direct zorgen om te maken.

Koeling

Het koelen van een kaart met een mogelijke warmteproductie van 450 watt (of nog meer wanneer je zelf verder gaat overklokken) is natuurlijk een verhaal apart. Sowieso heeft AMD er voor moeten kiezen om de ventilator van de kaart naar het midden te verplaatsen, dus tussen de twee GPU's in. Een ontwerp als bij de 5970, waarbij de ventilator achterop de kaart zit en de warme lucht naar voren blaast, bleek niet meer afdoende. Dat betekent concreet dat nu de helft van de warmte naar buiten wordt geblazen, maar de andere helft ook binnen de PC-behuizing uit komt. Een goede airflow is dus een must. Bovenop beide GPU's zit een koelblok met een vapor champer. Tussen deze vapor chamber en de GPU's zit een nieuwe soort koelpasta, die vloeibaar wordt bij hitte. Daardoor kan AMD naar eigen zeggen een 8% betere warmtedoorgifte realiseren. Nadeel is wel dat dit materiaal slechts één keer geplaatst kan worden. Als je de koeler van de Radeon HD 6990 verwijdert, ben je het spul kwijt.

AMD Radeon HD 6990
De ventilator zit tussen twee koelblokken.

Een ander belangrijk verschil is dat AMD de tweede DVI-poort zoals we die tegen kwamen op de 5970 heeft laten verdwijnen. Hierdoor is er een groter ventilatierooster met een betere airflow tot gevolg. 

De kaart is dankzij de twee chips en de speciale koeler overigens vrij lang: 30,4 centimeter. Hou daar rekening mee bij de keuze van je behuizing!

Monitoren

De Radeon HD 6990 heeft dus slechts één DVI-aansluiting, maar dankzij de vier DisplayPort 1.2 aansluitingen kun je toch rechtstreeks vijf monitoren op de kaart aan sluiten. Wil je gamen op zes schermen, dan zal je nog even moeten wachten totdat de eerste DisplayPort HUB's op de markt komen. 

Heb je thuis drie DVI-schermen staan die je wil gebruiken? Geen nood. AMD verplicht alle partners die Radeon HD 6990 kaarten verkopen om drie converter kabels mee te leveren: een mini-DP naar Single Link DVI, een mini-DP naar Dual Link DVI en een mini-DP naar HDMI. Op die manier kun je probleemloos alle bestaande schermen aansluiten, zonder zelf te moeten investeren in extra kabels. 

AMD Radeon HD 6990
De kaart biedt één Dual-link DVI uitgang en vier keer DisplayPort 1.2. 

Laten we niet vergeten: een kaart met de rekenkracht van de Radeon HD 6990 is natuurlijk in de basis gemaakt voor gebruik op meerdere schermen. In onderstaande afbeelding zie je een aantal voorbeeldconfiguraties van Eyefinity opstellingen die met de nieuwe kaart mogelijk zijn. Volgens AMD is de nieuwe kaart krachtig genoeg om alle moderne games op de resolutie van drie 30" schermen (7680x1600) vloeiend weer te geven.

Benchmarks

We hebben gebruik gemaakt van dezelfde set game benchmarks als in onze andere recente GPU-tests. Alle benchmarks hebben we gedraaid op de 64-bit versie van Windows 7. Ons testplatform bestaat uit een Intel Core i7 965 processor, 6 GB DDR3-1066 geheugen, een Samsung Spinpoint F1 harddisk en een Antec TruePower Quattro 1200W voeding.

We hebben de Radeon HD 6990, HD 6970 en HD 6950 getest met een pre-release versie van Catalyst driver versie 11.4.  De Radeon HD 6850 en HD 6870 hebben we voor dit artikel opnieuw getest met Catalyst versie 11.1a, de meeste overige ATI-kaarten zijn getest met Catalyst 10.7. Voor de GeForce GTX 580 gebruikten we driver versie 266.58. 

De gebruikte games hebben we waar mogelijk getest in twee resoluties, 1680x1050 en 1920x1080. Daarnaast hebben we alle benchmarks, waar mogelijk, zowel met als zonder 4x Full Scene Anti-Aliasing uitgevoerd. Het moge duidelijk zijn dat we ons voor kaarten van dit kaliber primair op de 1920x1080 met 4x AA benchmarks richten.

We hebben de nieuwe kaart in beide instellingen getest, zowel de standaard modus (830 MHz) als de OC ofwel Uber-modus (880 MHz). Van beide instellingen vind je de resultaten in de grafieken. 

In de grafieken op de volgende pagina’s hebben alle AMD/ATI kaarten rode balkjes en alle nVidia kaarten groene balkjes. De nieuwe Radeon HD 6990 is te herkennen aan de blauwe balkjes.

AMD Radeon HD 6990

3DMark Vantage

In 3DMark Vantage scoort de Radeon HD 6990 rond de 27000 punten. Hiermee is AMD opnieuw duidelijk de snelste, maar het prestatiesverschil met de 5970 is niet bijster groot.

3DMark11

Vanzelfsprekend hebben we ook de nieuwe 3DMark11 benchmark op de nieuwe kaarten gedraaid, zowel in de standaard performance modus, als in de extreme modus. Zeker in Extreme modus is de Radeon HD 6990 een hele klap sneller dan z'n single-GPU broertje, de Radeon HD 6970. Ook de 5970 blijft op gepaste afstand.

Heaven 2.0 (DirectX 11)

De Heaven 2.0 benchmark is nog niet echt een goede maat voor bestaande games, maar wellicht wel voor toekomstige DirectX 11 titels. Deze benchmark leunt zeer zwaar op tesselation, in extreme modus zelfs bijna onrealistisch zwaar. Hier zijn de resultaten van de Radeon HD 6990 echt bizar goed. Zeker in Extreme modus is de 6990 in Uber-mode bijna twee keer zo snel als de 6970. Hier zien we ook duidelijk het verschil in generatie tussen de 5000- en 6000-serie. Bij de 6000-serie is de tesselation performance flink verbeterd en daardoor is de 6990 veel sneller dan de 5970.

Aliens versus Predator (DirectX 11)

Aliens versus Predator werd begin dit jaar geïntroduceerd en maakt gebruik van DirectX 11 effecten, zoals tesselation. Ook hier hele mooie resultaten voor de 6990. Waar de 5970 op een dikke 51 fps uit komt in de hoogste stand, halen we met de 6990 ruim 87 fps. 

DiRT 2 (DirectX 11)

DiRT 2 lijkt altijd iets lekkerder te draaien op nVidia kaarten dan op ATI/AMD chips. De laatste maanden wist nVidia steeds meer kaarten in de top van de grafiek te krijgen. Inmiddels mag AMD zich weer de snelste noemen: met ruim 115 fps is de 6990 zo'n 15% sneller dan de GTX 580 en flink sneller dan de 5970 en 6970. 

S.T.A.L.K.E.R.: Call of Pripyat (DirectX 11)

S.T.A.L.K.E.R.: Call of Pripyat loopt in de regel juist op AMD kaarten wat beter. Alleen met 4x AA ingeschakeld is de Radeon HD 6990 duidelijk sneller dan de 5970. Bij deze instelling staat de nieuwe kaart eenzaam aan de top in de grafieken.

Metro 2033 (DirectX 11)

Metro 2033 is een wat nieuwere DirectX 11 game met meer tesselation dan bijvoorbeeld Dirt 2 of Aliens vs. Predator. Ook in deze game mag nVidia zich niet langer de snelste noemen. De GTX 580 was dan wel sneller dan de Radeon HD 5970, de Radeon HD 6990 spurt nVidia's kaart wanneer we alle effecten op Very high zetten flink voorbij.

Just Cause 2 (DirectX 10)

Just Cause 2 blijft een game die AMD op het lijf geschreven is. Ondanks het feit dat deze game nog werkt met DirectX 10 zien we ook hier een aardige snelheidswinst ten opzichte van het huidige topmodel, de 5970.

Far Cry 2 (DirectX 10)

Far Cry 2 begint een beetje te oud te worden om nieuwe kaarten echt te laten excelleren. De Radeon HD 6990 kan in deze oudere DirectX 10 z'n spierballen niet tonen.

Resident Evil 5 (DirectX 10)

Datzelfde geldt voor Resident Evil 5. Hier lijkt er zelfs een vreemde bottleneck te onstaan, want de 6990 is in deze oudere game langzamer dan de 5970.

Tom Clancy's HAWX (DirectX 10.1)

We maken de set benchmarks af met Tom Clancy's H.A.W.X. en hier pakt AMD opnieuw de winst. Was de GeForce GTX 580 tot nu toe de snelste in deze game, de Radeon HD 6990 is nu nipt sneller.

Stroomverbruik en geluidsproductie

Tenslotte het stroomverbruik. Onze test hiervoor is nog steeds gebaseerd op Far Cry 2 en hier zien we dat de dual-GPU Radeon HD 6990 minder stroom verbruikt dan de GeForce GTX 580! Let wel, bij zwaardere belastingen komt AMD echter hoger uit. Bij S.T.A.L.K.E.R. zagen we de stroommeter bijvoorbeeld boven de 450 watt uitslaan. In de toekomst zullen we onze stroommetingen uitbreiden met andere games.

Idle is de Radeon HD 6990 natuurlijk minder zuinig dan AMD's single-GPU kaarten, maar wel duidelijk zuiniger dan de 5970.

De geluidsproductie van de Radeon HD 6990 is met 54 dB gemiddeld te noemen.

Conclusie

AMD moet zich op dit moment toch even de Intel van de GPU-business voelen. Hoe lekker is het als je al sinds november 2009 de snelste videokaart ter wereld in je assortiment hebt en dat je zélf de kaart kunt leveren die de vorige winnaar van de troon stoot. De grafieken zijn overduidelijk, de Radeon HD 6990 is met afstand de snelste videokaart van dit moment.

Maar goed, AMD heeft daar dus wel twee GPU's op één kaart voor nodig. Het is echter bewonderingswaardig dat ze dat keer op keer lukt. Bij de GeForce GTX 480 generatie lukte het nVidia niet om een dual-GPU kaart te maken en de dual-GPU GeForce GTX 590 waar al lang geruchten over gaan is ook nog steeds niet beschikbaar. Zodra die GTX 590 op de markt komt is het natuurlijk wel maar de vraag of AMD de winst kan vasthouden.

De Radeon HD 6990 krijgt volgens AMD een prijs van rond de 599 euro bij online shops. Daarmee is de kaart iets goedkoper dan twee losse 6970's, maar niet veel. Om echt heel interessant te zijn, zou de kaart eigenlijk rond de 550 euro of nog iets minder moeten kosten. Maar gezien het feit dat AMD van geselecteerde componenten gebruik moet maken, zal dat niet zo makkelijk zijn. En ach, wie per se het allersnelste wil, zal daar zoals altijd extra in moeten investeren.

Wij zijn in ieder geval onder de indruk van de Radeon HD 6990. Zeker voor wie gaat gamen op drie (of meer) Full HD schermen is dit echt een monsterlijke kaart!

Benieuwd hoe de Radeon HD 6990 zich verhoudt ten opzichte van twee normale Radeon HD 6970's in Crossfire? Klik hier!

AMD Radeon HD 6990


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

AMD Radeon HD 6990

AMD Radeon HD 6990

  • Antilles
  • 3072 cores
  • 830 MHz
  • 4096 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
AMD Radeon HD 6990 OC

AMD Radeon HD 6990 OC

  • Antilles
  • 3072 cores
  • 880 MHz
  • 4096 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
0
*