AMD Radeon HD 7970 Quad-CrossfireX EyeFinity review

29 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. ASUS en Sapphire kaarten
  3. 3. CrossfireX
  4. 4. Video
  5. 5. Benchmarks
  6. 6. 3DMark Vantage (i7 3960X)
  7. 7. 3DMark11 (i7 3960X)
  8. 8. Aliens versus Predator (i7 3960X)
  9. 9. Batman: Arkham City (i7 3960X)
  10. 10. Battlefield 3 (i7 3960X)
  11. 11. Crysis 2 (i7 3960X)
  12. 12. Dirt 3 (i7 3960X)
  13. 13. Hard Reset (i7 3960X)
  14. 14. Heaven 2.5 (i7 3960X)
  15. 15. Metro 2033 (i7 3960X)
  16. 16. The Elder Scrolls V Skyrim (i7 3960X)
  17. 17. Total War Shogun 2 (i7 3960X)
  18. 18. Stroomverbruik
  19. 19. Schaling
  20. 20. Conclusie
  21. 21. Besproken producten
  22. 22. Reacties

Inleiding

Eind vorige maand introduceerde AMD de Radeon HD 7970, onbetwist de snelste single-GPU videokaart van dit moment. De benchmarkresultaten in onze review waren om van te watertanden en zullen velen aan het dagdromen hebben gezet: wat als je twee van deze kaarten combineert? ... of drie? ... of zelfs vier? There's only one way to find out!

Vandaag is het 9 januari, de dag waarop de Radeon HD 7970 volgens de beloftes van AMD daadwerkelijk beschikbaar zou moeten zijn. Het is daarmee ook de dag dat de verschillende partners van AMD hun kaarten aan het grote publiek mogen tonen. ASUS stuurde ons twee exemplaren van hun HD7970-3GD5 en ook van Sapphire ontvingen we een Radeon HD 7970. Samen met de AMD-referentiekaart die we eerder al testten, resulteert dat in de mogelijkheid om quad-CrossfireX te testen!

In deze review zullen we de ins en outs van de Radeon HD 7970 niet opnieuw bespreken. Mocht je dat nog niet gedaan hebben, dan raden we je ten zeerste aan om onze 39 pagina's tellende Radeon HD 7970 review nog even door te nemen. In deze review besteden we aandacht aan de kaarten van ASUS en Sapphire en natuurlijk bovenal aan de Crossfire-scores.

AMD Radeon HD 7970 CrossFireX

ASUS en Sapphire kaarten

Het zal niemand verbazen dat de kaarten van ASUS en Sapphire 100% identiek zijn aan de eerdere geteste AMD referentiekaart. Bij nieuwe high-end videokaarten is het in eerste instantie altijd zo dat ze slechts door één partij in opdracht van de GPU-leverancier geproduceerd worden en dat de verschillende partners de kaarten kant-en-klaar kunnen inkopen. Vanzelfsprekend zullen zowel ASUS als Sapphire in de nabije toekomst ook met speciale varianten op de markt komen, met bijvoorbeeld afwijkende koeling, maar zo ver is het nog niet.

Asus HD7970-3GD5

Wanneer we de dozen van ASUS en Sapphire open maken, blijkt dat AMD een belangrijke belofte bij de introductie van de Radeon HD 7970 inlost: zowel bij ASUS als bij Sapphire vinden we in de doos twee DisplayPort-naar-DVI converterkabels. Dat betekent concreet dat je zonder extra investering een EyeFinity-opstelling met drie normale DVI-schermen kunt maken. AMD hoopt op die manier het gebruik van EyeFinity te vergroten. Het is in ieder geval een goede eerste stap. Een Full HD monitor met DVI-aansluiting koop je immers al vanaf een dikke 100 euro. Oftewel: voor minder dan de aanschafprijs van de Radeon HD 7970 zélf hang je er drie schermen aan. Ben je geïnteresseerd in zo'n opstelling, dan raden we je aan om onze gisteren gepubliceerde vergelijkingstest van betaalbare Full HD-monitoren te lezen.

Zowel ASUS en Sapphire zijn er eerlijk over dat de kaarten de eerste weken slechts mondjesmaat beschikbaar zullen zijn. Dat betekent dus goed kijken in de prijsvergelijker welke shops eigen voorraad hebben. Wij zouden op dit moment afraden om een Radeon HD 7970 te bestellen bij shops zonder het befaamde groene bolletje, aangezien je dan het risico loopt lang te moeten wachten op een je kaart.

Sapphire Radeon HD 7970 3GB

De prijzen van beide kaarten zijn op het moment van schrijven nog niet bekend, maar zullen op het moment dat je dit leest in de prijsvergelijker gaan binnenlopen. Zoals in de oorspronkelijke review al gemeld, zullen de prijzen richting de 500 euro gaan.

Een verdere opvallende vernieuwing: ASUS is afgestapt van hun ingewikkelde EAHxxxx-naamgeving voor Radeon kaarten. De nieuwe kaart heet simpelweg HD7970-3GD5. Sapphire was al nooit zo ingewikkeld: hun kaart ligt gewoon als Sapphire Radeon HD 7970 3GB in de winkel.

CrossfireX

We waren verrast dat de vier kaarten in ons lab eigenlijk zonder problemen direct in dual-, triple- en quad-CrossfireX configuratie wilden werken. Zoals we verderop zullen zien, schalen ook bijna al onze gamebenchmarks goed met twee kaarten. Triple-CrossfireX is net als vroeger enkel in een aantal zeer complexe games daadwerkelijk zinnig. Quad-CrossfireX is eigenlijk per definitie puur bestemd voor mensen die, met liefst door anderen betaalde hardware, zo hoog mogelijke 3DMark-scores wensen te behalen.

Twee kaarten combineren resulteerde niet in problemen en levert in vrijwel alle gevallen een keurige schaling op. Vanaf drie kaarten liepen we traditiegetrouw wel tegen wat issues aan. Een aantal games schaalt niet meer naar drie of vier kaarten of wordt zelfs langzamer van extra GPU's. Dirt 3 met drie of meer kaarten in EyeFinity-resolutie staat op ons testsysteem garant voor nare crashes, en dan hebben we het niet over de auto's. Total War Shogun 2 geeft bij drie kaarten aan slechts 800 MB videogeheugen te ontdekken (terwijl er 3x 3 GB is!) en weigert daarom Ultra-settings uit te voeren. Bij vier kaarten werkt het gek genoeg wel weer. Battlefield 3 wil op ons testsysteem met vier kaarten maar eens in de 100x opstarten zonder vast te lopen.

Deze problemen zullen vast allemaal met toekomstige drivers opgelost kunnen worden, maar net als voorgaande keren mogen we opnieuw concluderen dat terwijl het combineren van twee kaarten een prima manier is om de prestaties van je games te verbeteren, combinaties met drie of vier kaarten eigenlijk alleen geschikt zijn voor benchmarkers met een hoge stress-drempel.

AMD Radeon HD 7970 Quad CrossFireX

Waar je uiteraard rekening mee moet houden wanneer je zelf een Crossfire-opstelling van twee of meer Radeon HD 7970's wil gaan maken, is natuurlijk het stroomverbruik. Een enkele kaart kan volgens AMD tot 300 watt verbruiken. Dit komt dus neer op 600 watt bij gebruik van twee kaarten, 900 watt bij drie en liefst 1200 watt bij vier kaarten. Let wel, het zijn theoretische waardes: tijdens de quad-Crossfire test zagen wij het stroomverbruik van het complete systeem, dus inclusief Core i7 3960X, slechts zelden boven de 900W uitkomen. De piek die we hebben gemeten - in Aliens versus Predator, de game die zoals we verderop zullen zien het beste schaalt - lag rond de 1100 watt. Toch namen we het zekere voor het onzekere en wisselden we de Cooler Master Silent Pro Gold 1200 watt voeding die standaard in onze videokaarttestsystemen zit voor we begonnen in voor de oude bekende, formidabele SilverStone 1500 watt voeding.

Pas nu we de Radeon HD 7970 daadwerkelijk in Crossfire hebben getest, valt op hoe slim AMD's nieuwe stroombesparingstrucs zijn. Zolang je op de Windows-desktop zit, schakelen de tweede en optionele derde en vierde videokaart zich vrijwel geheel uit. De koelers van deze kaarten staan dan ook helemaal stil. Pas zodra we een 3D-game opstarten gaan de koelers van alle kaarten daadwerkelijk draaien.

Video

Van onze ervaringen met de quad-CrossfireX opstelling hebben we een video gemaakt die je hieronder kunt bekijken:

Benchmarks

We hebben de verschillende Crossfire-configuraties getest op ons recent in gebruik genomen, nieuwe testsysteem. Hierbij gebruiken we een Intel Core i7 3960X (Sandy Bridge-E) processor, een ASUS P9X79 Pro moederbord, 16 GB Corsair DDR3-1600 geheugen, een Samsung Spinpoint F1 harde schijf en een Cooler Master Silent Pro Gold 1200Watt voeding. Alle benchmarks zijn uitgevoerd onder Windows 7 x64. De oplettende lezer zal direct concluderen dat het combineren van vier kaarten met het genoemde moederbord en de genoemde voeding onmogelijk is: voor de quad-CrossfireX opstelling zijn we daarom tijdelijk overgestapt op een ASUS Rampage IV Formula en (zoals eerder al aangegeven) een SilverStone 1500 watt voeding.

We schreven in de inleiding al dat je nu al voor zo'n 100 euro een Full HD monitor kunt kopen. Zodoende is het wat ons betreft niet langer zinnig op lagere resoluties te testen. Wel testen we tegenwoordig juist hogere resoluties: voor zo'n 500 euro of minder kun je immers al een prima setup van drie Full HD schermen met dunne rand kopen. Vandaar dat 5760x1080 (drie Full HD schermen naast elkaar) tegenwoordig ook standaard onderdeel van onze tests is. En juist voor dergelijke EyeFinity-opstellingen kunnen twee of drie Radeon HD 7970's interessant zijn! In beide resoluties testen we games zowel met 'normale' instellingen als met de beste instellingen (highest/extreme/ultra), waarbij we in dat laatste geval waar mogelijk ook 4x AA inschakelen.

Op de volgende pagina's zijn alle oudere AMD kaarten rood en alle nVidia kaarten groen gekleurd in de grafieken. De vier verschillende Radeon HD 7970 opstellingen zijn blauw.

AMD Radeon HD 7970 Quad CrossFireX

3DMark Vantage (i7 3960X)

3DMark Vantage schaalt tot drie kaarten lekker door, de vierde kaart weet de score niet meer bijster veel te verhogen. 53.879 punten is uiteindelijk de hoogste score. De 45.960 punten van de twee kaarten geven al een mooi voorproefje van wat we wellicht in de toekomst van een Radeon HD 7990 mogen gaan verwachten.

3DMark11 (i7 3960X)

3DMark11 in Extreme modus schaalt heel mooi door in alle opstellingen. Net geen 10.000 punten halen we met vier kaarten, een flinke stap vooruit ten opzichte van de 2.745 punten van een enkele kaart. De schaling van één naar twee kaarten is bijna 100%.

Aliens versus Predator (i7 3960X)

Aliens versus Predator is één van de beste met Crossfire schalende games. De tweede, de derde én de vierde kaart weten alle de prestaties duidelijk te verbeteren. Met de allerhoogste instellingen tikken we op onze EyeFinity setup de 120 fps aan met vier kaarten. Met twee kaarten is het spel uitstekend speelbaar in 5760x1080 met de hoogste instellingen.

Batman: Arkham City (i7 3960X)

Batman: Arkham City is één van de games waar de AMD-driverprogrammeurs nog wel wat werk in mogen stoppen. Op 1920x1080 betekenen extra kaarten eerder lagere dan hogere prestaties. Alleen in 5760x1080 met hoogste instellingen zorgt een tweede kaart voor een prestatietoename ten opzichte van een enkele: 37 fps om 29 fps. De derde en vier kaart laten de prestaties echter weer dalen.

Battlefield 3 (i7 3960X)

Battlefield 3 schaalt heel mooi, maar blijkt extreem instabiel met vier kaarten. Van de pak 'm beet 100 keer wil het spel op ons testsysteem één keer draaien zonder vast te lopen. Met veel pijn en moeite hebben we alleen een quad-Crossfire score op allerhoogste instellingen eruit kunnen persen, en die is de moeite: 85 fps op 5760x1080 met Ultra instellingen. Twee en drie kaarten schaalt met alle instellingen netjes. Waar Battlefield 3 op EyeFinity resolutie met één HD 7970 misschien net te hoog gegrepen is, loopt het met twee kaarten als een trein.

Crysis 2 (i7 3960X)

Crysis 2 geeft van één naar twee kaarten een uitstekende schaling. Op de allerhoogste instelling (5760x1080 Ultra) ga je van 20 fps naar 39 fps, oftewel van niet speelbaar naar wel speelbaar. De derde en vierde videokaarten lijken er echter voor spek en bonen bij te zitten: triple- en quad-Crossfire doen niks bij deze game.

Dirt 3 (i7 3960X)

Dirt 3 met vier kaarten is op ons systeem één groot festijn van blauwe schermen. Drie kaarten op 5760x1080 resolutie werkt evenmin. Twee kaarten schaalt echter heel mooi: ook in deze game heeft een tweede HD 7970 duidelijk nut.

Hard Reset (i7 3960X)

Ook in Hard Reset heeft een tweede kaart duidelijk nut, maar krijgen we vreemde resultaten met drie en vier kaarten. Behalve in 5760x1080 en Ultra instellingen: dan schaalt de game perfect door.

Heaven 2.5 (i7 3960X)

Heaven is zoals eerder al geschreven geen game, maar een benchmark die zwaar leunt op tesselation. De schaling is hier in alle gevallen uitstekend, zeker wanneer we de tesselation opschroeven tot Extreme niveau. 80 fps in 5760x1080 op Extreme: een maand geleden vonden we 22 fps nog veel!

Metro 2033 (i7 3960X)

Metro 2033 is alweer een tijdje op de markt, maar blijft een van de zwaarste DirectX 11 games. Behalve bij 1920x1080 met Medium instellingen schaalt dual-, triple- én quad-Crossfire uitstekend in deze game. Metro 2033 op 5760x1080 met Very High instellingen op een speelbare framerate: het kost je 2000 euro aan videokaarten, maar het kan!

The Elder Scrolls V Skyrim (i7 3960X)

Bij The Elder Scrolls V Skyrim zien we hetzelfde als eerder bij Crysis 2: prima prestatieverbetering als gevolg van de tweede kaart, maar de derde en vierde videokaart doen helemaal niks en zorgen er juist voor dat de prestaties een beetje inzakken.

Total War Shogun 2 (i7 3960X)

In Total War Shogun 2 ten slotte zien we een prima schaling, zelfs naar vier kaarten. Maar we hadden zoals al beschreven wel wat problemen: drie kaarten en Ultra-instellingen wil simpelweg niet werken.

Stroomverbruik

In onze oorspronkelijke review van de Radeon HD 7970 concludeerden we al dat het idle stroomverbruik van de kaart opvallend laag is. Nu bij de Crossfire-tests zijn we helemaal onder de indruk: AMD lijkt haar belofte van minder dan 3 Watt verbruik per inactieve kaart in idle-modus helemaal waar te maken: het idle verbruik van de dual-opstellling is maar een fractie hoger dan het idle verbruik van een systeem met één kaart en de triple-opstelling is slechts weer een fractie hoger dan de dual-opstelling. Het stroomverbruik tijdens games neemt natuurlijk wel flink toe.

Deze waardes hebben we niet voor de quad-opstelling, aangezien we daar een ander moederbord en andere voeding gebruikten. De gemeten waardes zijn zodoende niet één-op-één vergelijkbaar. Het maximale verbruik dat we met het aangepaste systeem in Metro 2033 maten was overigens 945 Watt.

Schaling

Nu we alle benchmarks bekeken hebben, kunnen we de balans opmaken: werkt Crossfire wel of niet goed bij de Radeon HD 7970? In onderstaande tabel hebben we van alle gedraaide benchmarks de procentuele verbetering bij dual-, triple- en quad-CrossfireX ten opzichte van een enkele kaart berekend. Onderin de grafiek vind je een totaal gemiddelde, een gemiddelde van puur de benchmarks op EyeFinity resolutie en een gemiddelde van puur de benchmarks op allerhoogste instellingen.

Kaarten 2 vs 1 3 vs 1 4 vs 1
3DMark Vantage Performance 134% 153% 158%
3DMark11 Performance 175% 228% 258%
3DMark11 Extreme 194% 283% 364%
Heaven 2.5 - 16x AF - 1920x1080 - Normal 197% 283% 317%
Heaven 2.5 - 16x AF - 1920x1080 - Extreme 197% 287% 336%
Heaven 2.5 - 16x AF - 5760x1080 - Normal 199% 298% 376%
Heaven 2.5 - 16x AF - 5760x1080 - Extreme 199% 299% 377%
Metro 2033 - Medium - 1920x1080 178% 188% 183%
Metro 2033 - Very High - 1920x1080 194% 242% 261%
Metro 2033 - Medium - 5760x1080 183% 254% 300%
Metro 2033 - Very High - 5760x1080 192% 262% 315%
Aliens vs Predator - Normal - 1920x1080 199% 294% 361%
Aliens vs Predator - High 4x AA - 1920x1080 198% 295% 377%
Aliens vs Predator - Normal - 5760x1080 197% 295% 364%
Aliens vs Predator - High 4x AA - 5760x1080 197% 297% 368%
Dirt 3 - Medium - 1920x1080 122% 120% -
Dirt 3 - Ultra 4x AA - 1920x1080 182% 217% -
Dirt 3 - Medium - 5760x1080 175% - -
Dirt 3 - Ultra 4x AA - 5760x1080 188% - -
Hard Reset - Normal - 1920x1080 110% 102% 102%
Hard Reset - Ultra 4x AA - 1920x1080 157% 177% 162%
Hard Reset - Normal - 5760x1080 138% 145% 143%
Hard Reset - Ultra 4x AA - 5760x1080 193% 251% 340%
The Elder Scrolls V Skyrim - Normal - 1920x1080 113% 111% 111%
The Elder Scrolls V Skyrim - High 4x AA - 1920x1080 176% 172% 172%
The Elder Scrolls V Skyrim - Normal - 5760x1080 184% 184% 184%
The Elder Scrolls V Skyrim - High 4x AA - 5760x1080 185% 185% 190%
Batman Arkham City - Medium - 1920x1080 76% 73% 72%
Batman Arkham City - Very High 4x AA - 1920x1080 101% 97% 94%
Batman Arkham City - Medium - 5760x1080 94% 92% 86%
Batman Arkham City - Very High 4x AA - 5760x1080 128% 121% 117%
Total War Shogun 2 DX11 - Medium - 1920x1080 160% 163% 163%
Total War Shogun 2 DX11 - Ultra 4x AA - 1920x1080 171% - 252%
Total War Shogun 2 DX11 - Medium - 5760x1080 198% 288% 340%
Total War Shogun 2 DX11 - Ultra 4x AA - 5760x1080 170% - 325%
Battlefield 3 - Medium - DoF 90 - 1920x1080 158% 204% -
Battlefield 3 - Ultra 4x AA - DoF 90 - 1920x1080 181% 288% -
Battlefield 3 - Medium - DoF 90 - 5760x1080 191% 257% -
Battlefield 3 - Ultra 4x AA - DoF 90 - 5760x1080 188% 267% 354%
Crysis 2 DX11 - Very high - Hi-res Edge AA - 1920x1080 161% 159% 158%
Crysis 2 DX11 - Ultra - Hi-res Edge AA - 1920x1080 164% 163% 161%
Crysis 2 DX11 - Very high - Hi-res-Edge AA - 5760x1080 188% 193% 192%
Crysis 2 DX11 - Extreme - Hi-res-Edge AA - 5760x1080 197% 196% 195%
Gemiddelde 169% 210% 240%
Gemiddelde (5760x1080) 179% 228% 269%
Gemiddelde (5760x1080 Ultra) 184% 235% 287%
Maximale schaling 199% 299% 377%

Eerst de combinatie van twee kaarten, iets waarvan we ons voor kunnen stellen dat de nodige gamers het (te zijner tijd) zullen overwegen. Gemiddeld over alle games meten we een schaling van 169%. Bijna 70 procent betere prestaties is absoluut goed te noemen. Zeker wanneer je bedenkt dat de drivers nog in relatief premature staat zijn. Wie een EyeFinity opstelling bezit, heeft zonder meer profijt van een tweede kaart. Gemiddeld 179% schaling en zelfs 184% als we alleen de meest extreme instellingen meerekenen.

Vanaf drie kaarten is de schaling traditiegetrouw duidelijk minder. We komen uit op gemiddeld 210% en voor EyeFinity op 228%. Oftewel: met drie kaarten kun je gemiddeld ruim twee keer sneller gamen dan met één. Opvallend is dat de beste gemeten schaling (in Heaven 2.5, op de voet gevolgd door Aliens vs. Predator) bijna lineair is!

Het combineren van vier kaarten is eigenlijk vooral leuk voor overklokkers. Een gemiddelde schaling van 240% is in vergelijking met voorgaande generaties prima, maar kan de investering niet rechtvaardigen. 287% op de allerhoogste instellingen valt ons echter niets tegen.

Conclusie

Het was een feest om met vier van deze kaarten aan de slag te gaan! Twee Radeon HD 7970 kaarten in een Crossfire opstelling plaatsen hebben zich wat ons betreft bewezen. Vrijwel alle games kun je dan uitstekend spelen in 5760x1080 EyeFinity resolutie, vaak zelfs met de hoogste instellingen. Een gemiddelde schaling van 169% of zelfs 179% als we alleen de EyeFinity-benchmarks meetellen is echt heel goed te noemen. Chapeau!

Combinaties van drie en vier kaarten geven in de praktijk nog te veel problemen om aan gamers aan te raden, al valt de gemiddelde schaling ons zeker bij drie niet tegen. Vier kaarten is eigenlijk alleen interessant voor wie 3DMark records wil verbreken.

Het belangrijkste nieuws van de dag is echter dat de AMD Radeon HD 7970 vanaf vandaag beschikbaar moet zijn. Als het goed is, zullen de videokaarten van de verschillende partners van AMD vanaf het moment dat je dit leest in de prijsvergelijker verschijnen. In de loop van de dag zullen we op onze voorpagina verslag doen van de uiteindelijke prijzen van de kaarten.

AMD Radeon HD 7970 Quad CrossFireX


Besproken producten

Vergelijk  

Product

Prijs

AMD Radeon HD 7970 CrossFireX

AMD Radeon HD 7970 CrossFireX

  • Tahiti
  • 2048 cores
  • 925 MHz
  • 3072 MB
  • 384 bit
  • DirectX 12 fl 11_1
  • PCI-Express 3.0 x16
Niet verkrijgbaar
AMD Radeon HD 7970 Quad CrossFireX

AMD Radeon HD 7970 Quad CrossFireX

  • Tahiti
  • 2048 cores
  • 925 MHz
  • 3072 MB
  • 384 bit
  • DirectX 12 fl 11_1
  • PCI-Express 3.0 x16
Niet verkrijgbaar
AMD Radeon HD 7970 Triple CrossFireX

AMD Radeon HD 7970 Triple CrossFireX

  • Tahiti
  • 2048 cores
  • 925 MHz
  • 3072 MB
  • 384 bit
  • DirectX 12 fl 11_1
  • PCI-Express 3.0 x16
Niet verkrijgbaar
Asus HD7970-3GD5

Asus HD7970-3GD5

  • AMD Radeon HD 7970
  • 3072 MB
Niet verkrijgbaar
Sapphire Radeon HD 7970 3GB

Sapphire Radeon HD 7970 3GB

  • AMD Radeon HD 7970
  • 3072 MB
Niet verkrijgbaar
0
*