10 DDR3 geheugenkits in review: geoptimaliseerd voor Ivy Bridge

33 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Ivy Bridge
  3. 3. Test
  4. 4. Geteste modules (1)
  5. 5. Geteste modules (2)
  6. 6. Benchmarkresultaten: XMP-instelling
  7. 7. Benchmark-/OC-resultaten: XMP-timings / XMP-voltage
  8. 8. Benchmark-/OC-resultaten: XMP-timings / 1,7 Volt
  9. 9. Benchmark-/OC-resultaten: 11-13-13 timings / 1,7 Volt
  10. 10. Conclusie
  11. 11. Besproken producten
  12. 12. Reacties

Inleiding

De nieuwe Intel Ivy Bridge processors bieden meer mogelijkheden om geheugen te overklokken. Met welke set haal je de beste prestaties? Hardware.Info vergeleek 10 sets.

De verschillende leveranciers van high-end geheugenmodules en Intel hebben een haat-liefdeverhouding. Hoewel Intel hét platform biedt waarop gebruikers high-end geheugenmodules kunnen gebruiken, is er steeds minder reden om dat daadwerkelijk te doen. Bij iedere processorarchitectuur lukt het Intel namelijk keer op keer om de geïntegreerde geheugencontroller nog slimmer te maken. Dankzij flinke hoeveelheden cachegeheugen in moderne processors en slimme algoritmes is de snelheid van het geheugen een steeds minder belangrijke factor in de prestaties van de PC. Immers: zogenaamde pre-fetchers zorgen ervoor dat de data die de processor in de nabije toekomst nodig heeft al vooraf naar het cache-geheugen wordt gekopieerd. Wanneer de processor iets moet wegschrijven naar het geheugen, gebeurt dat eveneens eerst naar het cachegeheugen, waarna de cores verder kunnen met hun volgende taak en de geheugencontroller er op de achtergrond voor zorgt dat de data alsnog bij de modules te recht komt.

We hebben het al meermaals geschreven: je kunt beter investeren in meer geheugen dan in sneller geheugen: 8 GB in plaats van 4 GB, dát merk je. Wie zeer veeleisende software (tegelijkertijd) gebruikt, merkt zelfs prestatiewinst bij een upgrade naar 16 GB. Het verschil tussen DDR3-1600 en DDR3-2133? Met benchmarks van normale software is het al (bijna) niet aan te tonen, laat staan dat je het merkt. Strakkere timings als CL9 in plaats van CL10? Zelfs met specifieke geheugenbenchmarks is het lastig om een verschil vast te stellen.

Voor ‘normale’ gebruikers blijft ons advies om een 8 GB DDR3-1600 of desnoods 16 GB DDR3-1600 kit te kopen van een gerenommeerd merk. Voor € 50 respectievelijk € 100 ben je klaar.

Hebben de snellere modules dan geen nut? Jawel, voor overklokkers die kost-wat-kost de allerhoogste klokfrequenties en benchmarkscores willen halen, is er een ruime keuze een luxe geheugenkits. Wij vroegen verschillende geheugenfabrikanten om één of meer snelle dual-channel 8 GB geheugenkits die geoptimaliseerd zouden zijn voor de nieuwe Ivy Bridge processors. Uiteindelijk gingen we met 10 kits aan de slag.

Ivy Bridge

De klokfrequentie van het geheugen wordt bij Intel processors door twee zaken bepaald: de hoogte van de basisklokfrequentie (bClk) en de geheugenmultiplier. Stel je het geheugen in de BIOS in op DDR3-1600, dan wordt die multiplier onderhuids ingesteld op 8x. DDR3-1600 modules werken immers op 800 MHz, en 8x 100 = 800. Wil je het geheugen sneller laten werken, dan kan je een hogere multiplier kiezen. Bij Sandy Bridge had je de keuze tussen DDR3-1333, -1600, -1866, -2133 en -2400. Bij Ivy Bridge heeft Intel dit flink uitgebreid: naast hogere instellingen, zijn nu ook tussenwaardes beschikbaar: DDR3-1800, -2000 en -2200 zijn nieuwe tussenwaardes. Wie helemaal extreem gaat, kan nu ook kiezen voor DDR3-2666 en -2800.

Zoals ook beschreven in onze Ivy Bridge overklokworkshop, kan de bClk van de processor maximaal zo’n 7% overklokt worden, tot 107 MHz. Extreme overklokkers komen nog wel iets hoger, maar veel rek is er niet. Dankzij een combinatie van de bClk-instellingen én de multipliers zijn echter wel vrijwel alle geheugensnelheden te maken. Zo zorgt een 103 MHz bClk met DDR3-1866 multiplier voor geheugen dat draait op DDR3-1921 snelheid (1,03 x 1866 = 1921).

Het instellen van de juiste klokfrequentie en bijbehorende timings voor geheugenmodules kun je uiteraard zelf doen in de BIOS, maar wordt je tegenwoordig makkelijk gemaakt. Al sinds heel wat jaren hebben modules een zogenaamde SPD-chip, die informatie bevat over de ondersteunde klokfrequenties, timings en het daarvoor benodigde voltage. Echter, in de SPD-informatie staan alleen maar snelheden die voldoen aan officiële standaarden: zelfs bij snellere modules is de maximale instelling volgens de SPD vaak DDR3-1600. Intel heeft zodoende een uitbreiding op de SPD-informatie gemaakt in de vorm van XMP, ofwel eXtreme Memory Profiles. In de XMP-informatie van een geheugenmodule staan de hoogste klokfrequenties waarvoor deze gevalideerd is, inclusief de benodigde timings en voltages. Wanneer je de BIOS van je moederbord instelt op XMP, dan worden die gegevens overgenomen en gaat een DDR3-2133 kit netjes op 2133 MHz werken met de instellingen zoals door de fabrikant gevalideerd.

Niet alle geheugenmodules maken gebruik van XMP, al wordt de standaard wel steeds populairder. Aangezien we fabrikanten specifiek vroegen om voor Ivy Bridge geoptimaliseerde modules, is het niet verwonderlijk dat alle modules in de test XMP ondersteunen.

Geheugentimings

Nog even een stukje herhaling. Fabrikanten geven bij geheugenmodules niet alleen de klokfrequentie op, maar ook de toegangstijd, bijvoorbeeld CL10. Deze zogenaamde CAS-latency betekent in de basis dat het 10 kloktikken duurt voordat opgevraagde data beschikbaar is. Deze CAS-latency is niet de enige timing, er zijn er meerdere. Wie in de specs duikt ziet dat modules kunnen worden aangeprezen als DDR3-2133 9-11-10-31-2T. Hoe dat ook weer precies zit? Op deze link vind je een pagina uit een ouder artikel waarin we het haarfijn uit de doeken doen.

Test

Voor deze test gingen we aan de slag met 10 verschillende dual-channel 8GB geheugenkits. Ons testplatform is een Core i7 3770K processor, geplaatst op een ASUS P8Z77-V Deluxe moederbord. Allereerst valideerden we of de modules correcte XMP-informatie hebben en goed werken op de door hun beloofde snelheid. Daarna zijn we gaan kijken hoe ver we de modules maximaal konden overklokken. In eerste instantie met de standaard timings en het standaard voltage, zoals opgegeven volgens de XMP-waardes. Daarna verhoogden we het voltage tot 1,7 volt om te kijken of er meer rek in de modules zit. Ten slotte zochten we voor alle modules nog het maximum bij 1,7 volt met 11-13-13 timings. Op alle instellingen draaiden we zowel de MaxxMEM² als Sisoft Sandra 2012 geheugenbenchmarks.

Tijdens onze overklokpogingen verhoogden we de bClk in stappen van 1 MHz, tot een maximum van 105 MHz, waarna we de geheugenmultiplier verhogen. Wanneer we met een hogere multiplier al sneller een bepaalde frequentie kunnen behalen, verhogen we deze al eerder, om zo dicht mogelijk bij de 100 MHz bClk te blijven. Bij het bekijken van de benchmarks moet je je realiseren dat een hogere bClk ook een hogere processorsnelheid tot gevolg heeft. Zelfs geheugenbenchmarks schalen met processorsnelheid, dan geheugensnelheid, waardoor de benchmarks soms een ietwat vertekend beeld geven. Zo zal DDR3-1959 (behalve met DDR3-1866 instelling en 105 MHz bClk) voor betere benchmarkscores zorgen dan DDR3-2000, wat ingesteld kan worden met 100 MHz bClk. Alle gebruikte instellingen tijdens onze overklokpogingen vind je in onderstaande tabel.

bClk / MP160018001866200021332200240026002666
100 1600 1800 1866 2000 2133 2200 2400 2600 2666
101 1616 1818 1885 2020 2154 2222 2424 2626 2693
102 1632 1836 1903 2040 2176 2244 2448 2652 2719
103 1648 1854 1922 2060 2197 2266 2472 - 2746
104 1664 - 1941 2080 - 2288 2496 - 2773
105 1680 - 1959 2100 - 2310 2520 - 2799

De gebruikte instellingen tijdens onze overklokpogingen.

Geteste modules (1)

Adata stuurde ons de XPG Xtreme 8GB DDR3-2133 CL10 kit, die is gebaseerd op Samsung chips. Volgens de XMP-waarde is 1,65 volt benodigd voor de 2133 MHz snelheid. Op standaard timings krijgen we de modules al overgeklokt tot 1236 MHz (DDR3-2472), indrukwekkend! Met een iets hoger voltage (1,7 volt) en de lossere timings komen we uiteindelijk op DDR3-2520. De kit kost gemiddeld zo'n 73 euro.

Adata XPG Xtreme 8GB DDR3-2133 CL10 kit

Van het minder bekende merk Avexir ontvingen we een Core 8GB DDR3-1600 CL9 kit. Deze was op moment van schrijven bij slechts één winkel in de Hardware.Info Prijsvergelijker te koop, voor 56 euro, lekker scherp. Opvallend is dat de modules zelfs voor deze standaard DDR3-1600 snelheid 1,65 volt nodig heeft. Dat strookt niet helemaal met de DDR3-standaard voorschrijft 1,5 volt als voldoende voorschrijft. Overklokpotentieel blijkt deze op goedkope Elpida chips gebaseerde kit vrijwel niet te hebben: zelfs met een hoog voltage en lossere timings blijven we steken op DDR3-1680. Deze set kan je beter laten liggen.

Avexir Core 8GB DDR3-1600 CL9 kit

Corsair stuurde ons twee Vengeance Red 8GB DDR3-2133 kits, speciaal geoptimaliseerd voor Ivy Bridge. Het verschil: de één werkt met CAS-latency 11, de luxere op CL9. Het prijsverschil is fors: de CL11 kit kost gemiddeld 66 euro, de CL9 kit gemiddeld 102 euro. Bijzonder: bij beide sets geeft Corsair de DDR3-2133 snelheid te kunnen behalen met 1,5 volt. Snel én zuinig dus. De modules maken gebruik van dezelfde Samsung K4B2G0846DHCH9 chips als we al bij Adata tegenkwamen. Met standaard timings en voltage krijgen we de CL11 kit tot DDR3-2310 en de CL9 kit tot DDR3-2266. Dat zijn echt keurige waardes voor 1,5 volt! Verhogen we dat tot 1,7, dan gaat de CL11 kit tot DDR3-2520. De CL9 kit wordt dan beperkt door zijn strakke timings en komt tot DDR3-2310. Zetten we de timings voor de laatste poging terug naar 11-13-13, dan blijkt dat de CL9 kit daadwerkelijk de snelste chips heeft: we komen tot DDR3-2626, al zit de CL11 kit er met DDR3-2600 niet ver achter.

Corsair Vengeance Red 8GB DDR3-2133 CL9 kit

Ook G.Skill stuurde ons twee sets. Allereerst de scherp geprijsde (gemiddeld 54 euro) Ares 8GB DDR3-1866 CL9 kit, gebaseerd op chips van Hynix. Ook deze kit werkt standaard op 1,5 volt. Met standaard timings en voltage zit er al wat rek in en komen we tot DDR-1959. Met een hoger voltage stijgt het potentieel tot DDR3-2080 en met CL11 timings komen we zelfs tot DDR3-2496. Dat is knap voor een 1866 module! De duurdere G.Skill TDX 8GB DDR3-2400 CL10 kit (waarvan we helaas niet konden achterhalen welke chips gebruikt worden), behaalt die snelheid al bijna standaard. Het verdere overklokpotentieel is echter beperkt: we komen tot DDR3-2520. Het verhogen van voltage en versoepelen van de timings heeft geen nut; 2520 is echt de max.

G.Skill Ares 8GB DDR3-1866 CL9 kit

Geteste modules (2)

Van Geil ontvingen we eveneens een DDR3-2400 kit, de Evo Corsa 8GB DDR3-2400 CL11 kit, die zo’n 90 euro kost. Deze kit maakt gebruik van dezelfde Hynix-chips als de G.Skill DDR3-1866 modules, maar duidelijk deskundig uitgezocht. Met standaard voltage (1,65 volt) en timings zit er echter vrijwel geen rek meer in: DDR3-2424 blijkt de max. Het verhogen van het voltage naar 1,7V maakt het overklokpotentieel slechts beperkt beter, maar met CL11 timings behalen we met de Geil modules de hoogste klokfrequentie in deze test: DDR3-2818!

Geil Evo Corsa 8GB DDR3-2400 CL11 kit

Kingston stuurde ons een zeer scherp geprijsde HyperX 8GB DDR3-2133 CL11 kit, die voor gemiddeld 66 de jouwe is. Ook Kingston maakt gebruik van Hynix chips, maar een ietwat ander type dan G.Skill en Geil. Opvallend: deze modules zijn 6,1 centimeter hoog. Dat kan problemen geven met sommige grote CPU-koelers. Met standaard timings en voltage (1,6 volt) komen we uit op DDR3-2310, dat is al niet mis. Met 1,7 volt komen we op DDR3-2424. Met CL11 timings behoort deze relatief betaalbare Kingston set tot de snelste uit de test, want we krijgen de modules stabiel op DDR3-2600.

Kingston HyperX 8GB DDR3-2133 CL11 kit

Ten slotte testten we twee kits van Patriot. De Division 2 Viper Xtreme 8B DDR3-2133 CL11 kit werkt met chips van Hynix. Op Patriots gelijknamige DDR3-2400 CL11 kit vinden we Samsung chips. Beide kits werken standaard op 1,65 volt. Het overklokpotentieel van de DDR3-2133 kit blijkt standaard beperkt: we komen tot DDR3-2176. Een hoger voltage kan daar niets aan verbeteren. Veranderen we de timings van 11-11-11 naar 11-13-13, dan blijkt DDR3-2400 ineens mogelijk, maar kantje boord. De op Samsung gebaseerde DDR3-2600 kit laat zich met standaard timings al tot DDR3-2626 brengen. Het hogere voltage en de nog wat soepelere timings brengen de module tot DDR3-2666. Heel netjes!

Patriot Division 2 Viper Xtreme 8GB DDR3-2400 CL11 kit

Benchmarkresultaten: XMP-instelling

Hieronder vind je de testresultaten van de geheugenmodules op standaard instellingen volgens het XMP-profiel.

Benchmark-/OC-resultaten: XMP-timings / XMP-voltage

In onderstaande grafiek zie je tot welke klokfrequentie we de geheugenmodules overklokt krijgen bij het standaard voltage (volgens het XMP-profiel) en de standaard timings (ook via het XMP-profiel).

Benchmark-/OC-resultaten: XMP-timings / 1,7 Volt

In onderstaande grafiek zie je tot welke klokfrequentie we de geheugenmodules overklokt krijgen met het voltage verhoogd tot 1,7 Volt, maar wel volgens standaard timings (ook via het XMP-profiel).

Benchmark-/OC-resultaten: 11-13-13 timings / 1,7 Volt

In onderstaande grafiek zie je tot welke klokfrequentie we de geheugenmodules overklokt krijgen met het voltage verhoogd tot 1,7 Volt en de timings op een soepele 11-13-13.

Conclusie

Een belangrijke disclaimer voor de conclusie. Bij deze test hebben we primair gekeken naar overklokpotentieel en dat is uiteraard per module verschillend. Het kan prima zo zijn dat een module van type X tijdens onze test zeer goed overklokt, maar eenzelfde type module uit de winkel het minder doet. Of juist nóg beter.

Duidelijk de allerhoogste klokfrequenties in de test behaalden we met de Geil Evo Corsa 8GB DDR3-2400 CL11 modules: DDR3-2828! De prijs van 90 euro valt ons mee, al is de kit in Nederland slechts bij één shop te bestellen. Geil ontvangt een Hardware.Info Gold Award.

Een set die ook zeker een award verdient is de Kingston HyperX 8GB DDR3-2133 CL11 kit. Allereerst vanwege de prijs: gemiddeld 66 euro voor een set waarbij DDR3-2133 snelheid wordt gegarandeerd is erg scherp. Het overklokpotentieel is ook nog eens uitstekend en gaat tot DDR3-2600! Voldoende reden voor een Gold Award.

Zilver tenslotte is er voor de G.Skill Ares 8GB DDR3-1866 CL9. Deze kit is met standaard instellingen al een goede keuze, vanwege de CL9 timings en 1,5 volt spanning. Het relatieve overklokpotentieel is bij deze set het hoogst, want we kwamen tot DDR3-2496!

Een twee Silver Award tenslotte voor Corsair, dat met de Vengeance Red modules DDR3-2133 CL11 mogelijk maakt met 1,5 volt. Deze kit haalt verder DDR3-2600. De CL9 versie van de set is ronduit te duur.


Geil Evo Corsa 8GB DDR3-2400 CL11 kit
Kingston HyperX 8GB DDR3-2133 CL11 kit


G.Skill Are 8GB DDR3-1866 CL9 kit
Corsair Vengeance Red DDR3-2133 CL11 kit


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Adata XPG Xtreme 8GB DDR3-2133 CL10 kit

Adata XPG Xtreme 8GB DDR3-2133 CL10 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR3
  • 2133 MHz
  • DIMM
  • CL10
  • 1.65 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Avexir Core 8GB DDR3-1600 CL9 kit

Avexir Core 8GB DDR3-1600 CL9 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR3
  • 1600 MHz
  • DIMM
  • CL9
  • 1.65 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Corsair Vengeance Red 8GB DDR3-2133 CL9 kit

Corsair Vengeance Red 8GB DDR3-2133 CL9 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR3
  • 2133 MHz
  • DIMM
  • CL9
  • 1.5 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Silver Award Corsair Vengeance Red 8GB DDR3-2133 CL11 kit

Corsair Vengeance Red 8GB DDR3-2133 CL11 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR3
  • 2133 MHz
  • DIMM
  • CL11
  • 1.5 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Silver Award G.Skill Ares 8GB DDR3-1866 CL9 kit

G.Skill Ares 8GB DDR3-1866 CL9 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR3
  • 1866 MHz
  • DIMM
  • CL9
  • 1.5 V
  • XMP ondersteuning

79,99 €

2 winkels
G.Skill TridentX 8GB DDR3-2400 CL10 kit

G.Skill TridentX 8GB DDR3-2400 CL10 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR3
  • 2400 MHz
  • DIMM
  • CL10
  • 1.65 V
  • XMP ondersteuning

72,89 €

3 winkels
Gold Award Geil Evo Corsa 8GB DDR3-2400 CL11 kit

Geil Evo Corsa 8GB DDR3-2400 CL11 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR3
  • 2400 MHz
  • DIMM
  • CL11
  • 1.65 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Gold Award Kingston HyperX 8GB DDR3-2133 CL11 kit

Kingston HyperX 8GB DDR3-2133 CL11 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR3
  • 2133 MHz
  • DIMM
  • CL11
  • 1.6 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Patriot Division 2 Viper Xtreme 8GB DDR3-2133 CL11 kit

Patriot Division 2 Viper Xtreme 8GB DDR3-2133 CL11 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR3
  • 2133 MHz
  • DIMM
  • CL11
  • 1.65 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Patriot Division 2 Viper Xtreme 8GB DDR3-2400 CL11 kit

Patriot Division 2 Viper Xtreme 8GB DDR3-2400 CL11 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR3
  • 2400 MHz
  • DIMM
  • CL11
  • 1.65 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
0
*