Cooler Master CM 690 III review: evolutie aan het werk

37 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Uiterlijk
  3. 3. Intern en koeling
  4. 4. Testprocedure
  5. 5. Testresultaten koeling 200 watt
  6. 6. Testresultaten koeling 400 watt
  7. 7. Testresultaten geluidsproductie
  8. 8. Foto's
  9. 9. Specificaties
  10. 10. Conclusie
  11. 11. Besproken producten
  12. 12. Reacties

Inleiding

Cooler Master mag zich in Nederland verheugen op een trouwe schare klanten. Een belangrijke pijler onder die populariteit is de status als leverancier van een van de hier te lande best verkochte behuizingen, de CM 690. Inmiddels hebben we die al in heel wat versies voorbij zien komen, maar vandaag is het tijd om de derde editie te bespreken: hoe bevalt de CM 690 III?

De versies van de CM 690 behelzen ook verschillende uitvoeringen van dezelfde generatie - zo zijn er van de CM 690 II onder meer 'lite', 'Advanced' en 'Window' versies. De goedkopere varianten hebben meestal wat minder koelingsopties, de duurdere zijn op dat gebied beter toegerust.

De CM 690 II Advanced was lange tijd een van onze favorieten, door zijn bescheiden prijs, inbouwgemak en goede koeling. Ook de lezers van Hardware.Info betoonden zich tevreden en beloonden Cooler Master in diverse jaren met een Hardware.Info award voor de beste behuizing.

Het afgelopen jaar zagen we echter een reeks concurrerende alternatieven in ons lab, die lieten zien dat het tijd was voor een verjongingskuur. Sinds de introductie van de CM 690 II zijn kasten breder geworden voor meer ruimte achter de moederplaat om kabels weg te werken; er zijn uitneembare en verplaatsbare hardeschijfkooien gekomen; en 2,5" opslagmedia hebben in de vorm van SSD's ook in desktops een plaats opgeëist, waarbij geschikte bevestigingspunten dus noodzakelijk zijn. Daarnaast is de trend naar grotere (en dus stillere, efficiëntere) fans.

Kortom, er viel genoeg te verbeteren aan de CM 690 II en we waren dan ook zeer benieuwd toen Cooler Master, toch nog enigszins onverwacht, een editie van de CM 690 III in ons lab afleverde. Deze is er vooralsnog in twee uitvoeringen, met en zonder venster. Wij testten de versie zonder, die in plaats daarvan een flinke grille in het linkerzijpaneel gestanst heeft. Die kost een tientje minder dan de andere variant, gemiddeld net geen 89 euro. Op moment van schrijven is de laagste prijs in onze Prijsvergelijker zelfs 79 euro. Daarmee houdt Cooler Master dus vast aan de relatief gunstige prijsstelling van de eerdere modellen.

Cooler Master CM 690 III Black

In de vergelijking

In onderstaande grafiek zijn de kasten te zien die we ook recent de revue lieten passeren in een vergelijkingstest, aangevuld met de Cooler Master CM 690 II Advanced (zwart balkje) en uiteraard nieuwkomer CM 690 III (rood balkje). Goed te zien is dat de jongste telg een maatje gegroeid is ten opzichte van de voorganger. Dat heeft alles te maken met de toegenomen breedte.

Uiterlijk

Je hoeft niet heel goed te kijken om de familiegelijkenis te zien tussen de Cooler Master CM 690 II en de nieuwe III. Gebleven is de mesh voorzijde en de verchroomde stroken ter linker- en rechterzijde van het voorpaneel, doorlopende tot en met de achterkant. De CM 690 III staat wat hoger op zijn poten, die mooier in het ontwerp zijn geïntegreerd dan bij de voorganger. De voorzijde is niet meer verzonken, wat samen met een centimeter extra breedte zorgt voor een breder uiterlijk - de CM 690 III oogt wat steviger. Misschien wat minder elegant, maar zeker niet lelijker. De afwerking is fraaier dan bij de voorganger, naden zijn dunner en alle sluit wat netter aan. Een uitzondering is het schuifklepje op de bovenzijde, feitelijk een half los liggend plaatje perspex.

Cooler Master CM 690 III Black
Cooler Master CM 690 III...

Cooler Master CM 690 II Advanced
...Cooler Master CM 690 II (2010). Zoek de verschillen.

Aan de bovenkant bevinden zich voor dat schuifklepje (waaronder een bakje zit waarin je bijvoorbeeld schroefjes en usb sticks kwijt kunt) de front-aansluitingen: twee keer usb 3.0, twee keer usb 2.0, en audio. Dat is ook netjes, twee usb-poorten zou toch echt te weinig zijn voor een mid-range behuizing..

Cooler Master CM 690 III Black

De constructie van de CM 690 III is aangenaam stevig. Het gebruikte staal is voldoende dik en het gewicht van 8,8 kilo is dan ook aan de hoge kant voor deze klasse. Hij is net iets hoger dan hij diep is, 50,9 cm versus 50 cm. De breedte is op een haar na 23 cm. Dat is ruim 2 cm breder dan de CM 690 II. De bovenzijde is van mesh, wat potentieel invallend stof als probleempunt heeft, maar Cooler Master heeft een stoffilter aan de bovenkant geplaatst - bovendien zijn de openingen relatief klein. Of het filter een negatieve invloed op de koelprestaties heeft zullen we verderop in deze review merken.

Cooler Master CM 690 III Black

De achterzijde is standaard, al zijn er opmerkelijk genoeg drie openingen voor eventuele waterkoelingslangen of andere kabels. Eén insteekkaart, bijvoorbeeld met extra aansluitingen, kan verticaal geplaatst worden. De voeding komt onderin, zoals tegenwoordig eerder regel dan uitzondering is.

Intern en koeling

Het binnenwerk van de CM 690 III is flink onder handen genomen. Hieronder zie je twee miniaturen van het binnenwerk van de CM 690 II, van de II USB 3.0 en van de III, als je wilt vergelijken.

Te zien is dat de opening voor de backplate van een CPU-koeler weer wat gekrompen is ten opzichte van de voorziening in de CM 690 II USB 3.0, maar wel hoger is geworden. Het aantal 5,25" posities is van vier naar drie gegaan, terwijl er voor 3,5" disks nog maar drie posities zijn - tenzij je het rek voor 2,5" disks vergroot, dan heb je er zeven. Anders zijn er dus vier sledes voor 2,5" disks en drives, wat beter aansluit bij de vereisten van moderne configuraties. Weglaten kan ook, want je kan ook een SSD kwijt achter de moederbordplaat of aan de sledes voor gewone harde schijven. Dat heeft als voordeel dat de luchtdoorstroming (nog) beter wordt.

Helaas heeft Cooler Master bij de CM 690 III ervoor gekozen rubberen afwerking van de openingen voor kabelmanagement weg te laten, wat er toch net iets minder netjes uitziet.

Cooler Master CM 690 III Black

De achterzijde van de moederbordplaat biedt voorzieningen om tiewraps te gebruiken om kabels vast te zetten. Er is ruim voldoende ruimte voor kabels en ook het aansluiten van drives is eenvoudig door de vrije ruimte achter de kooien. Voor videokaarten is er meer dan genoeg ruimte, je kan kaarten tot meer dan 42 cm in lengte kwijt. CPU-koelers mogen ook ruim 17 cm hoog zijn.

Cooler Master CM 690 III Black

Dan hebben we het nog niet gehad over de overige koelmogelijkheden. Standaard zit er een 20 cm fan in de voorzijde van de CM 690 III en een 12 cm exemplaar aan de achterkant, maar er is ruimte voor maximaal 9 fans, waarvan drie een diameter van 20 cm kunnen hebben (voor de versie met venster zijn dat er 7, omdat je niet twee fans in het zijpaneel kwijt kan).

Cooler Master CM 690 III Black

Cooler Master CM 690 III Black

Ook aan waterkoeling is gedacht: je kan een 240 mm radiator kwijt in de voorkant (en dan is er nog ruimte voor een hardeschijfkooi) én een aan de bovenkant. Dan is er eventueel nog ruimte voor een 120 mm exemplaar aan de achterkant. Koelingsmogelijkheden te over dus, maar we zijn ook benieuwd hoe de CM 690 III het er vanaf brengt met de standaard geleverde twee exemplaren. Daarbij vergelijken we met 26 andere recent geteste behuizingen, alsmede de CM 690 II USB 3.0. Zoals zal blijken: niet slecht!

Update 1-10-2013 17:03: Cooler Master meldde ons kort na publicatie dat het twee zaken gaat aanpassen aan de CM 690 III: 1) de standaardschroeven van de PCI-afdekplaatjes worden duimschroeven en 2) de ontbrekende rubbers voor kabelmanagementopeningen worden alsnog toegevoegd. Iedereen die al een kast heeft gekocht zonder deze rubbers, kan deze kosteloos aanvragen bij Cooler Master. Deze worden vervolgens opgestuurd.

Testprocedure

Sinds najaar 2011 hebben wij een standaard testprocedure om de koelprestaties van behuizingen te meten. We hebben hiervoor verschillende testopstellingen bedacht en uitgeprobeerd en zijn uiteindelijk op een redelijk simpel, maar effectief en consistent testplatform uitgekomen.

Zoals bekend bevinden zich in elke computer warmtebronnen die ervoor zorgen dat de temperatuur in de behuizing oploopt, wanneer deze niet voor voldoende ventilatiemogelijkheden zorgt. De grootste warmtebronnen binnen een krachtige PC zijn de processor en grafische kaart. Afhankelijk van het type kan een processor zonder veel moeite 90 tot 100 watt aan warmte produceren en bij nieuwe high-end processors kan dat zelfs oplopen tot 130 watt. Ga je de processor overklokken, dan kan het verbruik nog aanzienlijk stijgen.

De tweede warmtebron is de grafische kaart. Een moderne high-end kaart heeft al snel een opgegeven verbruik van 250 watt, terwijl dat voor exemplaren met twee GPU's zelfs nog hoger kan oplopen. Een redelijke processor en videokaart kunnen samen dus zonder al te veel moeite zorgen voor een verbruik van 300 tot 350 watt, energie die vrijwel geheel in warmte wordt omgezet. Neem daarbij nog het verbruik van het moederbord, de harde schijf en een optische drive en de 400 watt komt al snel in zicht.

Om een warmteafgifte van 400 watt stabiel en herhaalbaar te kunnen produceren hebben wij ervoor gekozen om te werken met twee controleerbare wamtebronnen van elk 200 watt. De keuze is daarbij uiteindelijk gevallen op het gebruik van professionele 200W gloeilampen. Met een efficiency van minder dan 3% geeft een 200 watt gloeilamp effectief zo’n 195 watt aan warmte af, en op een zeer constante manier. Onze testopstelling bestaat dan ook uit een defect moederbord waarop we twee fittingen hebben geschroefd, zodanig dat één lamp zich bij benadering op de positie van de processor bevindt, en de tweede op de plaats waar de videokaart normaal in het systeem steekt.

Door één of beide lampen  te laten branden simuleren we een systeem dat bijna 200, respectievelijk bijna 400 watt aan warmte afgeeft. Op het geprepareerde moederbord hebben we ook een temperatuursensor gemonteerd waarmee we de temperatuur binnen de kast meten. Na de temperatuur te laten stabiliseren meten we deze bij een belasting van 200 watt om een midrange systeem te simuleren en bij 400 watt om een high-end systeem na te bootsen. Beide scenario’s voeren we uit met de in de behuizing aanwezige casefans op 12 volt en op 7 volt. Alle gemeten temperaturen worden genormaliseerd op een omgevingstemperatuur van 20 graden.

Op onderstaande foto kan je de testopstelling aan het werk zien:

Geluidsproductie

We testen de geluidsproductie in een geluidsdichte box, waarin alle geluid boven de 17 dB(A) gedetecteerd kan worden. Voor alle duidelijkheid: standaard omgevingsgeluid is ongeveer 30 dB(A). In de behuizing plaatsen we een Scythe Mugen 2 CPU-koeler, een Scythe Gouriki 700W voeding en een oude Hitachi 80GB 7200 rpm harde schijf. We testen iedere kast zonder dat de case fans draaien, om het dempend vermogen vast te stellen. Daarnaast testen we de totale geluidsproductie met de case fans op lage draaisnelheid (7V) en hoge draaisnelheid (12V).

Testresultaten koeling 200 watt

We doen dus in totaal vier metingen. De eerste set is bij een warmteproductie van 200 watt, de tweede bij een warmteproductie van 400 watt. Beide sets voeren we uit met de fans draaiend op lage en op hoge rotatiesnelheid. Dat bewerkstelligen we door het voltage van de fans in te stellen op 7, respectievelijk 12 volt. Wanneer een behuizing bij de eerste set (200 watt) temperaturen boven de 30 graden laat noteren, voeren we doorgaans geen tweede set metingen op 400 watt uit. Wanneer de temperaturen de 40 graden overstijgen, staken we doorgaans de test.

200 W 7 V

Bij een lage draaisnelheid van de fans treffen we de Cooler Master CM 690 III opvallend hoog in de grafiek aan. Zo hoog, dat we de test twee keer hebben uitgevoerd, maar de resultaten geven het duidelijk aan: de 20 cm intake fan doet zijn werk érg goed (want de 12 cm outtake kan nooit bijzonder veel warme lucht snel afvoeren).

200 W 12 V

Met de fans op een hogere rotatiesnelheid nemen de koelprestaties nog wat toe. Het verschil met de goedkopere, simpeler Carbide 300R is klein, evenals met de duurdere Lian Li PC-7HX. De eigen HAF XM is duidelijk aan een verjongingskuur toe, als hij door een 'gewone' CM 690 wordt gepasseerd qua koeling. De vooruitgang ten opzichte van de CM 690 II is duidelijk zichtbaar.

Testresultaten koeling 400 watt

De tweede set van de vier tests doen we met een warmteproductie van 400 watt. Hier is het dus een stuk lastiger voor de behuizingen om de warmte zo snel mogelijk af te voeren.

400 W 7 V

Bij verdubbeling van de warmteproductie zien we dat de Cooler Master CM 690 III het moeilijker krijgt, maar hij staat nog altijd op de tweede plaats, zij het op respectvolle afstand van de Corsair Carbide Air 540. Het verschil met de nummers drie en verder is niet gering.

400 W 12 V

Op hoge rotatiesnelheid neemt de CM 690 III minder afstand van de rest, maar toch blijft hij nipt op de tweede plaats. In tegenstelling tot de voorganger weet hij ook bij 400W warmteproductie de interne temperatuur onder de 30 graden te houden. De koelprestaties zijn zonder meer erg goed, zeker voor deze prijsklasse.

Testresultaten geluidsproductie

Zoals altijd is geluidsproductie de tegenhanger van koelresultaten.

De Cooler Master CM 690 III doet het hier erg goed, al is het onderscheid met de concurrentie niet overal even groot.

Geen fans

We testen behuizingen ook altijd zonder draaiende fans, puur om te kijken hoe effectief ze geluid dempen. Bij modellen die voorzien zijn van extra voorzieningen daarvoor is die grafiek interessant genoeg om op te nemen in de review - te zien is dat er kleine maar duidelijke verschillen zijn. De Cooler Master CM 690 III doet het hier behoorlijk goed, maar er zijn kasten die nog beter dempen.

7 V

Met de fans op lage draaisnelheid  staat de Cooler Master CM 690 III behoorlijk hoog in de grafiek. Een geluidsproductie van 33,5 dB(A) op een afstand van 10 cm is nog altijd zeer stil.

12 V

Op hoge draaisnelheid van de fans meten we 41,8 dB(A), wat vergelijkbaar is met de stillere kasten die we getest hebben. Net als bij op lage draaisnelheid is te zien dat de CM 690 III duidelijk stiller is dan de voorganger.

Foto's

Hieronder zie je alle foto's van de Cooler Master CM 690 III.

Specificaties

Algemeen
 
MerkCooler Master
ProductnaamCM 690 III Black
ProductcodeCMS-693-KKN1
DetailsProductinfo
Specificaties
Type behuizingTower
Moederbord formaatATX
MateriaalAluminium / Plastic
KleurZwart
Afmeting - Breedte22.9 cm
Afmeting - Diepte50 cm
Afmeting - Hoogte50.9 cm
Deurtje in voorpaneel
Deurtje afsluitbaar
Kast afsluitbaar
Venster
Geluidsdempende matten aan binnenzijde
Volume (op basis van afmetingen)58.28 dm³
Inbouwmogelijkheden
5,25 inch extern3
5,25 inch intern0
2,5 inch intern totaal10
3,5 inch intern totaal7
3,5 inch extern0
2,5 inch hot swap0
3,5 inch hot swap0
Slimline optische drive ruimte
Aantal insteekkaarten7
Low profile
Maximale lengte videokaart42.5 cm
Maximale hoogte CPU-koeler17.7 cm
Casefans
80 mm fan posities0
92 mm fan posities0
120 mm fan posities9
140 mm fan posities4
180 mm fan posities2
200 mm fan posities4
230 mm fan posities0
250 mm fan posities0
Meegeleverde casefans2 fans
Totaal aantal fan posities9
Type fanaansluiting3-pins/molex
Verlichting casefans
Stoffilter(s)
Waterkoeling
Inbouwmogelijkheid all-in-one waterkoeling
Ruimte voor 120 mm radiator0
Ruimte voor 140 mm radiator0
Ruimte voor 240 mm radiator0
Ruimte voor 280 mm radiator0
Ruimte voor 360 mm radiator0
Ruimte voor 420 mm radiator0
Ruimte voor 480 mm radiator0
Openingen voor custom waterkoeling
Gebruiksvriendelijkheid
Kast zonder schroevendraaier te openen
Bovenpaneel te verwijderen
Frontpaneel zonder schroevendraaier te verwijderen
5,25 inch drives zonder schroeven in te bouwen
3,5 inch drives zonder schroeven in te bouwen
2,5 inch drives zonder schroeven in te bouwen
Drives met rails of slede te bevestigen
Rubberen/siliconen geluidsdemping voor harddisks
Insteekkaarten zonder schroevendraaier vast te zetten
Scherpe randenGeen (0)
Uitschuifbare moederborddrager
Uitsparing in moederbordplaat voor CPU koeler montage
Gaten in moederbordplaat voor kabelmanagement
Uitneembare kooi voor harddisks
Frontaansluitingen
Frontaansluitingen positieBovenpaneel
Frontaansluitingen - Audio
Frontaansluitingen - USB 2.0
Frontaansluitingen - USB 2.0 (aantal)2
Frontaansluitingen - Firewire
Frontaansluitingen - eSATA
Frontaansluitingen - USB 3.0
Frontaansluitingen - USB 3.0 (aantal)2
Overige Hardware
Cardreader
Fan-controller
Temperatuur sensor(s)
LED display
VFD (Vacuum Fluorescent Display)
Chassis open detectie
Verlichting
Fanduct voor CPU-koeler

Conclusie

Cooler Master heeft een reputatie hoog te houden met de CM 690-serie. De kasten zitten tot dusver bij introductie steeds op een ijzersterk punt tussen features en prijs, koelprestaties en geluidsproductie - en voor de CM 690 III is dat gelukkig niet anders. Het heeft een paar jaar geduurd, maar de CM 690 III doet werkelijk vrijwel alles goed wat een behuizing anno 2013 moet doen: degelijke constructie, eenvoudige installatie, uitstekende kabelmanagementmogelijkheden, flexibele bevestigingsmogelijkheden voor opslag, ruim voldoende interne ruimte voor grote onderdelen én grote waterkoelingradiatoren... er zijn weinig verbeterpunten aan te merken.

Toch zijn die er wel: het afdekplaatje dat feitelijk los op de bovenkant ligt (het schuift een beetje half-vast) doet afbreuk aan de totaalindruk; daarnaast zijn de ontbrekende rubbers rond de kabelmanagementopeningen een beetje jammer.

Aan de andere kant is de CM 690 III een van de best koelende kasten die we getest hebben, terwijl hij qua prijs nog niet eens aan de bovenkant van de mid-range zit. Gezien de zeer complete uitrusting, die eigenlijk alle belangrijke vakjes aan weet te vinken, zien we de kleinigheden door de vingers - op dit prijspunt is de CM 690 III een uniek product, dat een nieuwe standaard neerzet voor de makers van mid-range behuizingen. Het mogen incrementele verbeteringen zijn ten opzichte van de voorgangers, het zijn precies de juiste verbeteringen: evolutie aan het werk. Daar past maar één beloning bij.

Update 1-10-2013 17:03: Cooler Master meldde ons kort na publicatie dat het twee zaken gaat aanpassen aan de CM 690 III: 1) de standaardschroeven van de PCI-afdekplaatjes worden duimschroeven en 2) de ontbrekende rubbers voor kabelmanagementopeningen worden alsnog toegevoegd. Iedereen die al een kast heeft gekocht zonder deze rubbers, kan deze kosteloos aanvragen bij Cooler Master. Deze worden vervolgens opgestuurd.


Cooler Master CM 690 III

Cooler Master CM 690 III Black


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Cooler Master CM 690 III Black

Cooler Master CM 690 III Black

  • Tower
  • ATX
  • Zwart
  • 2 fans

109,15 €

2 winkels
Cooler Master CM 690 III Window Black

Cooler Master CM 690 III Window Black

  • Tower
  • ATX
  • Zwart
  • Venster

109,95 €

2 winkels
0
*