15 Intel X99 moederborden review: borden voor Haswell-E

40 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. PCI-Express lanes voor SLI en Crossfire
  3. 3. Storage: M.2 en SATA Express ingeburgerd
  4. 4. Connectiviteit: USB
  5. 5. Connectiviteit: Netwerk
  6. 6. Audio
  7. 7. Kort voorgesteld: ASRock borden
  8. 8. Kort voorgesteld: ASUS borden
  9. 9. Kort voorgesteld: Gigabyte borden
  10. 10. Kort voorgesteld: Gigabyte borden (2)
  11. 11. Kort voorgesteld: MSI borden
  12. 12. Hoe hebben we getest + bClk waardes en BIOS-versies
  13. 13. Benchmarks
  14. 14. Benchmarks (vervolg)
  15. 15. Stroomverbruik
  16. 16. Geluidskwaliteit
  17. 17. Conclusie
  18. 18. Besproken producten
  19. 19. Reacties

Inleiding

Intel introduceert vandaag haar nieuwe high-end Haswell-E processors, klik hier voor onze uitgebreide review. De nieuwe high-end processors maken gebruik van een nieuwe voet, Socket 2011 v3, en dienen gecombineerd te worden met een nieuwe chipset, Intel X99. Reden voor de verschillende Taiwanese moederbordfabrikanten om één of meer nieuwe modellen op de markt te brengen. In deze review vergelijken we 15 exemplaren van ASRock, ASUS, Gigabyte en MSI.

Zie ook: Intel Core i7 5960X / 5930K / 5820K Haswell-E review

In onze Haswell-E review deden we de belangrijkste eigenschappen van de nieuwe X99 chipset al uit de doeken. Ten opzichte van de X79, de chipset van Intels bestaande high-end platform, is de X99 flink verbeterd. Het aantal Serial ATA 600 poorten is toegenomen van twee stuks naar maar liefst 10 stuks. USB 3.0 werd door de X79 nog niet ondersteund. Daar moesten moederbordfabrikanten losse controllers voor plaatsen. In de X99 vinden we een zesvoudige USB 3.0 controller, aangevuld met 8 USB 2.0 poorten. Het maakt dat voor veel van de basisfunctionaliteit geen extra controllers meer nodig zijn, wat betekent dat de PCI-Express lanes benut kunnen worden voor andere zaken. En PCI-Express lanes zijn er genoeg bij het nieuwe platform: de Haswell-E processors bieden immers 40x (of 28x bij de 5820K) PCI-Express 3.0 en de X99 chipset biedt nog 8x PCI-Express 2.0.

Net als bij de eerder dit jaar op de markt gekomen Z97 borden is geluidskwaliteit opnieuw iets waar veel moederbordfabrikanten zich op focussen. Daarnaast vinden we nu ook in het high-end segment voor het eerste de moderne SSD-interfaces SATA Express en M.2. Klik hier voor ons artikel over de nieuwe op PCI-Express gebaseerde SSD-interfaces in Z97 moederborden. Wat we bij de Z97 generatie ook al zagen en opnieuw bij X99 is dat alle vier de grote moederbordfabrikanten veel duidelijker maken voor welke doelgroep een bepaald bord bedoeld is. Er zijn borden specifiek voor gamers, voor overklokkers en voor wat we maar "normale" gebruikers zullen noemen. De vraag is natuurlijk hoe de fabrikanten intern hun forecasts hebben gemaakt: wij vinden Haswell-E primair een platform voor wie (semi-)professioneel met media creatie bezig is en vanwege de prijs veel minder geschikt als gaming platform.

In onderstaand overzicht vind je de borden die we voor deze review getest hebben, inclusief de door de fabrikanten opgegeven adviesprijs. 

MoederbordForm FactorAdviesprijs
ASRock X99 Extreme4 ATX € 206
ASRock X99 WS ATX € 273
ASRock Z99M Killer Micro ATX € 216
ASUS X99 Deluxe ATX € 349
ASUS Rampage V Extreme ATX € 389
Gigabyte X99-UD3 ATX € 199
Gigabyte X99-UD4 ATX € 209
Gigabyte X99-UD5 WiFi ATX € 279
Gigabyte X99-UD7 WiFi ATX € 299
Gigabyte X99-Gaming 5 ATX € 249
Gigabyte X99-Gaming G1 WiFi ATX € 369
Gigabyte X99-SOC Force ATX € 389
MSI X99S SLI Plus ATX € 195
MSI X99S Gaming 9 AC ATX € 365
MSI X99S Xpower ATX € 350

Nieuwe opzet

We bespreken de verschillende borden deze keer niet meer uitgebreid los, maar richten ons op de belangrijkste eigenschappen van de nieuwe chipset zoals we die op de de borden in deze test tegenkomen. Uiteraard vind je zoals gebruikelijk aan het eind van deze review diverse benchmarks, stroomverbruikstests en een geluidstest.

PCI-Express lanes voor SLI en Crossfire

Eén van de belangrijkste punten waarop de borden van elkaar verschillen, is hoe de fabrikanten omgaan met de verschillende PCI-Express lanes die het Haswell-E platform beschikbaar heeft. De CPU's hebben ofwel 40 PCI-Express 3.0 lanes (bij de 5960X en 5930K) ofwel 28 PCI-Express 3.0 lanes (bij de 5820K). Daarnaast biedt de X99 chipset ook nog eens 8 PCI-Express 2.0 lanes. De PCI-Express 3.0 lanes worden in de regel gebruikt voor de PCI-Express x16 sloten voor videokaarten, maar ook steeds vaker om een snel M.2 SSD-slot met PCI-Express x4 te maken. De lanes van de chipset worden in de regel toegepast voor het verbinden van de netwerkcontroller(s), eventuele extra SATA- en USB-controller(s) en PCI-Express x1 of x4 sloten.

Het X99 platform is op papier geschikt voor 2-way, 3-way en 4-way SLI en Crossfire, waarbij 4-way met een 5820K (28 lanes) afvalt. Niet bij alle borden zijn er echter voldoende PCI-Express x16-sloten om 3-way of 4-way mogelijk te maken. Sowieso vereist Nvidia voor 3-way en 4-way SLI dat alle kaarten minimaal 8 lanes hebben. 

De ASRock X99 Extreme 4, ASUS X99 Deluxe en MSI X99S SLI Plus bieden geen 4-way functionaliteit, simpelweg omdat vier dual-slot kaarten niet passen. De ASRock X99M Killer is een Micro ATX bord en dus per definitie beperkt tot 2-way.

Daar komt bij dat een aanwezig M.2 slot met PCI-Express x4 functionaliteit over het algemeen lanes deelt met één of meerdere PCI-Express sloten op het bord. Dat maakt dat wanneer je een M.2 SSD plaatst, er bij veel borden een beperking is qua mogelijkheden voor het plaatsen van videokaarten. Omdat Gigabyte op haar borden de M.2 sloten koppelt aan de langzamere PCI-Express 2.0 lanes uit de chipset is dit bij hun borden niet het geval. ASRock heeft haar borden in de regel (als kostenbesparing) van minder PCI-Express switches voorzien. Dat maakt dat de impact groter is (bij de X99 Extreme4 ben je beperkt tot 2-way SLI/Crossfire als je een M.2 SSD plaatst), of dat het aantal beschikbare lanes bij 3-way en 4-way altijd lager is dan in theorie mogelijk (zoals bij de X99 WS).


PCI-Express lanes te over bij het X99 platform, maar de keuze voor een Core i7 5820K en/of M.2 SSD kan bepaalde videokaartconfiguraties beperken of onmogelijk maken.

Veel borden hebben verder méér dan vier PCI-Express x16 sloten. Dat kan een esthetische reden hebben, waarbij een vijfde slot simpelweg 1, 2 of 4 lanes vanuit de south bridge heeft ter opvulling. Soms is er een vijfde slot dat een "kopie" is van een ander (lees: dezelfde lanes), zoals bij de MSI X99S Gaming 9 en X99S XPower. Zo'n slot biedt dan de mogelijkheid om zowel drie dual-slot als drie triple-slot videokaarten te plaatsen.

Het gaat te ver om voor ieder bord precies te omschrijven hoe de lanes-verdeling in elkaar zit. In feite is dat ook niet bijster interessant en als je het wil weten kun je de handleidingen downloaden. Veel interessanter is welke mogelijkheden de PCI-Express sloten op de borden precies bieden. 

In onderstaande tabellen vind je allereerst terug of de moederborden geschikt zijn voor 2-way, 3-way en 4-way SLI, gebruik maken van een 28-lane en 40-lane CPU. De tweede tabel is het interessantst. Daar laten we voor alle borden zien met welke verdeling van lanes je 1, 2, 3 en 4 videokaarten kunt plaatsen, zowel met een 40-lane als 28-lane CPU en zowel met als zonder M.2 SSD verbonden met vier lanes geïntegreerd. We gaan hier uit van dual-slot videokaarten.

Moederbord2-way SLI3-way SLI4-way SLI2-way CF3-way CF4-way CF
40 lane CPU (Core i7 5960X / 5930K)
ASRock X99 Extreme4 (zonder M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja -
ASRock X99 Extreme4 (met M.2 x4) Ja - - Ja - -
ASRock X99 WS (zonder M.2 x4) Ja Ja Ja Ja Ja Ja
ASRock X99 WS (met M.2 x4) Ja Ja Ja Ja Ja Ja
ASRock X99M Killer (zonder M.2 x4) Ja - - Ja - -
ASRock X99M Killer (met M.2 x4) Ja - - Ja - -
ASUS X99 Deluxe (zonder M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja -
ASUS X99 Deluxe (met M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja -
ASUS Rampage V Extreme (zonder M.2 x4) Ja Ja Ja Ja Ja Ja
ASUS Rampage V Extreme (met M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja -
Gigabyte X99-UD3 Ja Ja Ja Ja Ja Ja
Gigabyte X99-UD4 Ja Ja Ja Ja Ja Ja
Gigabyte X99-UD5 WiFi Ja Ja Ja Ja Ja Ja
Gigabyte X99-UD7 WiFi Ja Ja Ja Ja Ja Ja
Gigabyte X99-Gaming 5 Ja Ja Ja Ja Ja Ja
Gigabyte X99-Gaming G1 WiFi Ja Ja Ja Ja Ja Ja
Gigabyte X99-SOC Force Ja Ja Ja Ja Ja Ja
MSI X99S SLI Plus (zonder M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja -
MSI X99S SLI Plus (met M.2 x4 *) Ja Ja - Ja Ja -
MSI X99S Gaming 9 AC (zonder M.2 x4) Ja Ja Ja Ja Ja Ja
MSI X99S Gaming 9 AC (met M.2 x4 *) Ja Ja - Ja Ja -
MSI X99S Xpower (zonder M.2 x4) Ja Ja Ja Ja Ja Ja
MSI X99S Xpower (met M.2 x4 *) Ja Ja - Ja Ja -
28 lane CPU (Core i7 5820K)
ASRock X99 Extreme4 (zonder M.2 x4) Ja - - Ja Ja -
ASRock X99 Extreme4 (met M.2 x4) Ja - - Ja - -
ASRock X99 WS (zonder M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja -
ASRock X99 WS (met M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja -
ASRock X99M Killer (zonder M.2 x4) Ja - - Ja - -
ASRock X99M Killer (met M.2 x4) Ja - - Ja - -
ASUS X99 Deluxe (zonder M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja -
ASUS X99 Deluxe (met M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja -
ASUS Rampage V Extreme (zonder M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja -
ASUS Rampage V Extreme (met M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja -
Gigabyte X99-UD3 Ja Ja - Ja Ja Ja
Gigabyte X99-UD4 Ja Ja - Ja Ja Ja
Gigabyte X99-UD5 WiFi Ja Ja - Ja Ja Ja
Gigabyte X99-UD7 WiFi Ja Ja - Ja Ja Ja
Gigabyte X99-Gaming 5 Ja Ja - Ja Ja Ja
Gigabyte X99-Gaming G1 WiFi Ja Ja - Ja Ja Ja
Gigabyte X99-SOC Force Ja Ja - Ja Ja Ja
MSI X99S SLI Plus (zonder M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja -
MSI X99S SLI Plus (met M.2 x4 *) Ja Ja - Ja Ja -
MSI X99S Gaming 9 AC (zonder M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja Ja
MSI X99S Gaming 9 AC (met M.2 x4 *) Ja Ja - Ja Ja -
MSI X99S Xpower (zonder M.2 x4) Ja Ja - Ja Ja Ja
MSI X99S Xpower (met M.2 x4 *) Ja Ja - Ja Ja -

* = MSI X99 moederborden bieden de flexibiliteit om het M.2 slot met twee in plaats van vier lanes te gebruiken, zonder dan invloed te hebben op de lanes voor videokaarten. Wanneer je genoegen neemt met twee lanes in het M.2 slot, zijn de PCI-Express eigenschappen als in de rijen met toevoeging "zonder M.2 x4".

In de tweede tabel vind je het aantal lanes dat beschikbaar is voor 1, 2, 3 en 4 dual-slot videokaarten, met en zonder een M.2 SSD met vier lanes verbonden:

Moederbord1 GPU2 GPU's3 GPU's4 GPU's
40 lane CPU (Core i7 5960X / 5930K)
ASRock X99 Extreme4 (zonder M.2 x4) 16 16 / 16 16 / 16 / 8 -
ASRock X99 Extreme4 (met M.2 x4) 16 16 / 16 - -
ASRock X99 WS (zonder M.2 x4) 16 16 / 16 8 / 8 / 16 8 / 8 / 8 / 8
ASRock X99 WS (met M.2 x4) 16 16 / 16 8 / 8 / 16 8 / 8 / 8 / 8
ASRock X99M Killer (zonder M.2 x4) 16 16 / 16 - -
ASRock X99M Killer (met M.2 x4) 16 16 / 16 - -
ASUS X99 Deluxe (zonder M.2 x4) 16 16 / 16 16 / 16 / 8 -
ASUS X99 Deluxe (met M.2 x4) 16 16 / 16 8 / 8 / 8 -
ASUS Rampage V Extreme (zonder M.2 x4) 16 16 / 16 16 / 8 / 8 16 / 8 / 8 / 8
ASUS Rampage V Extreme (met M.2 x4) 16 16 / 16 16 / 8 / 8 -
Gigabyte X99-UD3 16 16 / 16 16 / 16 / 8 8 / 8 / 16 / 8
Gigabyte X99-UD4 16 16 / 16 16 / 16 / 8 8 / 8 / 16 / 8
Gigabyte X99-UD5 WiFi 16 16 / 16 16 / 16 / 8 8 / 8 / 16 / 8
Gigabyte X99-UD7 WiFi 16 16 / 16 16 / 16 / 8 8 / 8 / 16 / 8
Gigabyte X99-Gaming 5 16 16 / 16 16 / 16 / 8 8 / 8 / 16 / 8
Gigabyte X99-Gaming G1 WiFi 16 16 / 16 16 / 16 / 8 8 / 8 / 16 / 8
Gigabyte X99-SOC Force 16 16 / 16 16 / 16 / 8 8 / 8 / 16 / 8
MSI X99S SLI Plus (zonder M.2 x4) 16 16 / 16 16 / 16 / 8 -
MSI X99S SLI Plus (met M.2 x4 *) 16 16 / 16 16 / 8 / 8 -
MSI X99S Gaming 9 AC (zonder M.2 x4) 16 16 / 16 16 / 16 / 8 8 / 8 / 16 / 8
MSI X99S Gaming 9 AC (met M.2 x4 *) 16 16 / 16 8 / 8 / 8 -
MSI X99S Xpower (zonder M.2 x4) 16 16 / 16 16 / 16 / 8 8 / 8 / 16 / 8
MSI X99S Xpower (met M.2 x4 *) 16 16 / 16 8 / 8 / 16 -
28 lane CPU (Core i7 5820K)
ASRock X99 Extreme4 (zonder M.2 x4) 16 16 / 8 16 / 8 / 4 -
ASRock X99 Extreme4 (met M.2 x4) 16 16 / 8 - -
ASRock X99 WS (zonder M.2 x4) 16 16 / 8 8 / 8 / 8 -
ASRock X99 WS (met M.2 x4) 16 16 / 8 8 / 8 / 8 -
ASRock X99M Killer (zonder M.2 x4) 16 16 / 8 - -
ASRock X99M Killer (met M.2 x4) 16 16 / 8 - -
ASUS X99 Deluxe (zonder M.2 x4) 16 16 / 8 8 / 8 / 8 -
ASUS X99 Deluxe (met M.2 x4) 16 16 / 8 8 / 8 / 8 -
ASUS Rampage V Extreme (zonder M.2 x4) 16 16 / 8 8 / 8 / 8 -
ASUS Rampage V Extreme (met M.2 x4) 16 16 / 8 8 / 8 / 8 -
Gigabyte X99-UD3 16 16 / 8 8 / 8 / 8 8 / 8 / 8 / 4
Gigabyte X99-UD4 16 16 / 8 8 / 8 / 8 8 / 8 / 8 / 4
Gigabyte X99-UD5 WiFi 16 16 / 8 8 / 8 / 8 8 / 8 / 8 / 4
Gigabyte X99-UD7 WiFi 16 16 / 8 8 / 8 / 8 8 / 8 / 8 / 4
Gigabyte X99-Gaming 5 16 16 / 8 8 / 8 / 8 8 / 8 / 8 / 4
Gigabyte X99-Gaming G1 WiFi 16 16 / 8 8 / 8 / 8 8 / 8 / 8 / 4
Gigabyte X99-SOC Force 16 16 / 8 8 / 8 / 8 8 / 8 / 8 / 4
MSI X99S SLI Plus (zonder M.2 x4) 16 16 / 8 8 / 8 / 8 -
MSI X99S SLI Plus (met M.2 x4 *) 16 16 / 8 8 / 8 / 8 -
MSI X99S Gaming 9 AC (zonder M.2 x4) 16 16 / 8 8 / 8 / 8 8 / 8 / 8 / 4
MSI X99S Gaming 9 AC (met M.2 x4 *) 16 16 / 8 8 / 8 / 8 -
MSI X99S Xpower (zonder M.2 x4) 16 16 / 8 8 / 8 / 8 8 / 8 / 8 / 4
MSI X99S Xpower (met M.2 x4 *) 16 16 / 8 8 / 8 / 8 -

* = MSI X99 moederborden bieden de flexibiliteit om het M.2 slot met twee in plaats van vier lanes te gebruiken, zonder dan invloed te hebben op de lanes voor videokaarten. Wanneer je genoegen neemt met twee lanes in het M.2 slot, zijn de PCI-Express eigenschappen als in de rijen met toevoeging "zonder M.2 x4".

We zien dat 2-way SLI of Crossfire (en daarmee zal 99% van de markt gedekt zijn) bij alle borden prima werkt met 2x 16 lanes met een 40-lane CPU (5960X of 5930K) en 16+8 lanes met een 28-lane CPU (5820K). Vanaf 3 dual-slot videokaarten ontstaan er verschillen. Met een 5820K kun je bij alle borden nog 8+8+8 lanes doen, van de ATX borden biedt enkel de ASRock X99 Extreme4 dat niet. Met een 40-lane CPU bieden sommige borden nog 16+16+8 lanes, bij anderen is enkel 16+8+8 mogelijk. Overigens kunnen we ons niet voorstellen dat dat enig verschil in prestaties zal bieden. Met een M.2 SSD geplaatst, vallen veel borden ook met een 40-lane CPU terug naar 8+8+8. 4-way SLI of Crossfire is in de regel alleen mogelijk met een 40-lane CPU én geen snelle M.2 SSD geplaatst. Gigabyte en MSI bieden bij hun borden nog een mogelijkheid om 4-way Crossfire met een 28-lane CPU te doen door een vierde slot 4 lanes te geven. Of je dat moet willen, betwijfelen we. Bij Gigabyte is er zoals te zien geen implicatie op de videokaartsloten bij het plaatsen van een M.2 SSD, aangezien ze zoals geschreven een minder snelle M.2 implementatie hebben.

Storage: M.2 en SATA Express ingeburgerd

Bij de Intel Z97 generatie zagen we al de eerste stappen met betrekking tot de komst van de SATA Express en M.2 interfaces voor snellere SSD's. Even in de herhaling: SATA Express is een nieuwe interface om SSD's in standaard 2,5" formaat via een kabel te verbinden met de PC via PCI-Express x2, wat neerkomt op 1000 MB/s bij twee PCI-Express 2.0 lanes. In een SATA Express connector zitten ook twee SATA-connectors verstopt: in plaats van één SATA Express apparaat kun je dus ook twee SATA-apparaten aansluiten.

Voor fabrikanten zijn er twee voor de hand liggende manieren om SATA Express te implementeren. De Intel chipset biedt de mogelijkheid om de pinnen die bestemd zijn voor SATA-poorten 5 en 6 eventueel ook van een PCI Express signaal te voorzien. Dat maakt dat SATA Express dus gecombineerd kan worden met SATA 5 en 6 en je gebruikt dus óf de SATA Express functionaliteit óf de twee SATA poorten als alternatief. Daarnaast heeft onder andere ASMedia een losse controller beschikbaar die een SATA Express poort kan bieden met eveneens de SATA compatibiliteit. Heeft een moederbord één SATA Express aansluiting dan zit hij in de regel aan de Intel chipset vastgeknoopt. Bij twee SATA Express aansluitingen is de tweede meestal aan zo'n losse ASMedia controller gekoppeld. Enkel ASUS kiest ervoor om een tweede SATA Express aansluiting te implementeren. ASRock blijkt haar geloof in SATA Express verloren te zijn: op de drie borden die we van dit merk getest hebben, vinden we de aansluiting niet.


SATA Express begint ingeburgerd te raken, maar ASRock gelooft er inmiddels al niet meer in.

M.2 is een nieuwe interface voor SSD's die in eerste instantie voor laptops bedoeld was als opvolger van mSATA, maar nu ook in de desktop zijn intrede doet. M.2 SSD's zijn in feite kleine printplaatjes die je in een connector steekt. Net als bij SATA Express combineert M.2 Serial ATA en PCI-Express. Voor dat laatste bestaan echter twee varianten: je kunt twee lanes, maar ook vier lanes in een M.2 slot stoppen.

Bij de Z97 borden was ASRock de enige die een bord had met een M.2 slot met vier lanes, afkomstig uit de PCI-Express 3.0 controller van de CPU. Dat resulteert in een maximale doorvoersnelheid van 4 GB/s; vele malen meer dan de maximale 600 MB/s van Serial ATA 600. Aangezien de Haswell-E processors veel meer PCI-Express lanes beschikbaar hebben is het bij de X99 borden gebruikelijker dat er zo'n M.2 slot met vier lanes beschikbaar is. Vaak is het zo dat wanneer je deze gebruikt er wat minder lanes naar de videokaartsloten gaan, waardoor 3-way of 4-way SLI/Crossfire of niet of met minder lanes mogelijk zijn.


De meeste borden, behalve die van Gigabyte, hebben een M.2 slot met vier PCI-Express 3.0 lanes.

Wij durven de stelling wel aan dat een M.2 slot met 4 lanes echt wel een minium eis is op een X99 bord. Gelukkig vinden we dergelijke sloten ook op bijna alle X99 borden terug. In onderstaande tabel hebben we voor alle borden geïnventariseerd hoeveel Serial ATA 600, hoeveel SATA Express en hoeveel M.2 sloten van beide soorten er zijn. Let wel, SATA Express en SATA zijn dubbel geteld. Oftewel, iedere SATA Express poort bevat dus ook twee SATA600-poorten die we dus ook nog eens los hebben meegeteld.

Gigabyte verbindt hun M.2-slot voor SSD's via twee PCI-Express 2.0 lanes met de X99 chipset: maximaal 1 GB/s dus. De marketing afdeling spreekt van 10 Gigabit/s (wat dankzij de 8/10-codering correct is), om het sneller te laten lijken dan het is. Maar laat je niet van de wijs brengen: snelle M.2 SSD's als de Samsung XP941 en de toekomstige SandForce SF-3700 gebaseerde modellen kunnen zo niet op volle snelheid werken. Een ander nadeel: de M.2-connector kan niet gelijktijdig gebruikt worden met de eerste SATA Express connector en/of SATA-poorten 5 en 6. Gigabyte spreekt verder over "dual M.2", maar ook dat is grotendeels marketing. Alle borden hebben inderdaad een tweede M.2 slot, maar dat heeft slechts één PCI-Express 2.0 lane en is dus eigenlijk enkel echt geschikt voor het plaatsen van een als M.2 uitgevoerde WiFi-module, die bij de verschillende luxere borden ook daadwerkelijk aanwezig is. Er is één uitzondering: de Gigabyte XZ99-SOC Force heeft wat men noemt een "Turbo M.2" slot en deze is met vier PCI-Express 2.0 lanes verbonden met de chipset. Dat is beter, maar nog altijd minder dan de vier PCI-Express 3.0 lanes die andere fabrikanten implementeren.

Als een bord meer dan 10 SATA-poorten heeft is er natuurlijk een extra controller voor nodig. Dat hebben we ook in de tabel geplaatst. Dit is enkel bij de ASUS borden het geval.

Een positief woord over MSI: wanneer het M.2-slot zijn x4-functionaliteit verliest doordat je te veel videokaarten plaatst, werkt het slot alsnog met twee lanes. Althans, bij de borden die wij hebben getest. Bij ASUS worden de slots dan helemaal uitgeschakeld.

MoederbordSATA600Extra controllerSATA ExpressM.2 x4M.2 x2
ASRock X99 Extreme4 10 - - 1 (3.0) -
ASRock X99 WS 10 - - 1 (3.0) -
ASRock Z99M Killer 10 - - 1 (3.0) -
ASUS X99 Deluxe 12 ASMedia 2 1 (3.0) -
ASUS Rampage V Extreme 12 ASMedia 2 1 (3.0) -
Gigabyte X99-UD3 10 - 1 - 1
Gigabyte X99-UD4 10 - 1 - 1
Gigabyte X99-UD5 WiFi 10 - 1 - 1
Gigabyte X99-UD7 WiFi 10 - 1 - 1
Gigabyte X99-Gaming 5 10 - 1 - 1
Gigabyte X99-Gaming G1 WiFi 10 - 1 - 1
Gigabyte X99-SOC Force 10 - 1 1 (2.0) -
MSI X99S SLI Plus 10 - 1 1 (3.0) * -
MSI X99S Gaming 9 AC 10 - 1 1 (3.0) * -
MSI X99S Xpower 10 - 1 1 (3.0) * -

* Inclusief fallback naar M.2 x2

Connectiviteit: USB

De X99 chipset biedt 6 USB 3.0 en 8 USB 2.0 poorten. Toch is zes USB 3.0 poorten voor de meeste fabrikanten niet voldoende. Idealiter heb je immers twee interne USB 3.0 connectors. Eer zijn voldoende kasten met vier USB 3.0 frontpanel connectors, wat er maar twee overlaat voor de achterzijde. Dat is toch wel behoorlijk karig. 

Er zijn twee manieren om extra poorten te implementeren: ofwel door een losse controller ofwel door een hub. Onder meer ASMedia en Renesas hebben twee poorts USB 3.0 controllers die via een PCI-Express x1 verbinding intern aangesloten kunnen worden. VIA heeft met de VL805 zelfs een vier poorts controller.

Optie twee is werken met een onboard hub. De Asmedia ASM1074 chip bijvoorbeeld zet één USB 3.0 verbinding om naar vier nieuwe. Je moet je dan uiteraard wel realiseren dat je ze niet allemaal tegelijkertijd op volle snelheid kunt gebruiken. Ben je van plan om je extern aangesloten USB 3.0 harde schijven of SSD's allemaal tegelijkertijd vol gas te belasten, dan is een implementatie met een hub dus niet ideaal. Wij tillen er niet heel zwaar aan, maar het is toch iets om rekening mee te houden.

Asus X99-Deluxe
Bij sommige borden vinden we zelfs tien externe USB 3.0 poorten. Waar zou je die allemaal voor kunnen gebruiken...?

Bij de ASUS X99 Deluxe, de ASUS Rampage V Extreme en MSI X99S MPower borden zijn er extern 10 USB 3.0 poorten. 8 daarvan lopen via twee hubs aansloten op twee poorten van de Intel controller, twee andere worden verzorgd door een losse ASMedia controller. MSI heeft op de X99s SLI Plus en X99S Gaming 9 AC juist zo'n VIA 4-poorts controller gecombineerd met een ASMedia 2-poorts controller en verder nog twee Intel-poorten om achteraf tot 8 te komen. 

Bij vier van de zeven geteste Gigabyte borden lopen alle 8 externe USB 3.0 poorten door twee Renesas USB 3.0 hubs. Juist de drie goedkoopste Gigabyte borden hebben extern maar vier USB 3.0 poorten die door een hub lopen en daarnaast nog twee native poorten.

ASRock blijkt op de drie door ons geteste borden helemaal geen USB 3.0 controller- of hub-chips te plaatsen. Zij vinden de 6 USB 3.0 en 8 USB 2.0 poorten van Intel voldoende. 

De aanwezigheid van "native", niet door een hub aangeboden USB 3.0 poorten afkomstig uit de Intel controller aan de achterzijde zien we wel als voordeel. 

In onderstaande tabel vind je een compleet overzicht.

MoederbordUSB 3.0 extern (Intel)USB 3.0 extern (extra)USB 3.0 intern (Intel)USB 3.0 intern (extra)USB 2.0 extern (Intel)USB 2.0 intern (Intel)
ASRock X99 Extreme4 4 - 2 - 4 4
ASRock X99 WS 4 - 2 - 4 4
ASRock X99M Killer 4 - 2 - 4 4
ASUS X99 Deluxe - 8 (Asmedia ASM1074 hubs) + 2 (Asmedia ASM1042 controller) 4 - 2 4
ASUS Rampage V Extreme - 8 (Asmedia ASM1074 hubs) + 2 (Asmedia ASM1042 controller) 4 - 2 4
Gigabyte X99-UD3 2 4 (Reneasas uPD720210 hub) 2 - 4 4
Gigabyte X99-UD4 2 4 (Reneasas uPD720210 hub) 2 - 4 4
Gigabyte X99-UD5 WiFi - 8 (2x Renesas uPD720210 hubs) 4 - 2 4
Gigabyte X99-UD7 WiFi - 8 (2x Renesas uPD720210 hubs) 4 - 2 4
Gigabyte X99-Gaming 5 2 4 (Reneasas uPD720210 hub) 2 - 4 4
Gigabyte X99-Gaming G1 - 8 (2x Renesas uPD720210 hubs) 4 - 2 4
Gigabyte X99-SOC Force - 8 (2x Renesas uPD720210 hubs) 2 - 4 4
MSI X99S SLI Plus 2 4 (VIA VL805 controller) + 2 (Asmedia ASM1042 controller) 4 - 2 4
MSI X99S Gaming 9 AC 2 4 (VIA VL805 controller) + 2 (Asmedia ASM1042 controller) 4 - 2 4
MSI X99S Xpower - 8 (Asmedia ASM1074 hubs) + 2 (Asmedia ASM1042 controller) 4 - 2 5

Wat niet onvermeld mag blijven is dat alle X99 moederborden geschikt zijn om uitgebreid te worden met een Thunderbolt 2.0 uitbreidingskaart. Die moet wel in een PCI-Express slot met voldoende lanes geplaatst worden en verder nog met een klein kabeltje verbonden met een speciale header-aansluiting die op alle borden terug te vinden is.

Connectiviteit: Netwerk

Dan de netwerkconnectiviteit. Qua LAN komen we in feite twee smaken tegen: Intel en Killer. Wij durven te beweren dat beide netwerkaansluitingen kwalitatief en qua prestaties even goed zijn. We zijn nog steeds sceptisch over de claims dat je met een Killer netwerkchip sneller zou kunnen gamen.

Een voordeel van de Killer netwerkchips blijft de uitstekende drivers met QoS-mogelijkheden die game-verkeer voorrang geven en daarnaast sowieso erg inzichtelijk maken wat er allemaal gebeurt op je netwerkkabel. De Killer-chips komen we tegen op de typische gaming moederborden: de ASRock X99M Gaming, Gigabyte X99-Gaming 5 en G1 en de MSI X99S Gaming 9 AC. ASUS, ASRock en Gigabyte bundelen echter software van cFos die dergelijke QoS-functionaliteit ook aan de Intel-chip toevoegt. Gelijkspel wat ons betreft.

Verschillende luxere borden hebben twee netwerkpoorten. De meeste gebruikers zullen er maar één gebruiken, maar er zijn verschillende gebruiksdoelen denkbaar voor zo'n tweede poort. De combinatie van twee op Intel gebaseerde poorten vinden we gelukkiger gekozen dan Killer + Intel. De reden: je kunt dan immers poorten eenvoudiger "teamen" om zo'n een 2 Gigabit verbinding naar een daarvoor geschikte switch te maken. Dat kan interessant zijn voor wie ook een NAS heeft met twee Gigabit poorten die gecombineerd kunnen worden.

WLAN komen we bij de luxe X99 borden vaker wel dan niet tegen. In onderstaande tabel vind je ook welke functionaliteit op dat vlak aanwezig is. ASUS biedt op haar borden een 802.11ac adapter die op maximaal 1300 Mbps werkt. De Intel AC7260 controller die onder meer Gigabyte en MSI gebruiken op verschillende borden lijkt op het eerste gezicht inferieur, aangezien deze 2x2 controller maximaal 867 Mbps biedt. De Intel controller staat echter bekend om de uitstekende compatibiliteit én is compatible met Wireless Display, waarmee je eenvoudig het beeld van je PC naar een TV met WiDi-ontvanger kunt sturen. Een echte voorkeur hebben we niet; gelukkig valt er wat te kiezen zullen we maar zeggen. Een belangrijke aantekening: MSI geeft expliciet in de specificaties aan dat men de Intel AC7260 gebruikt, Gigabyte doet dat niet. De kans bestaat dus dat men op termijn andere 867 Mbps 802.11ac adapters gaat plaatsen.

MoederbordLAN 1LAN 2WLAN
ASRock X99 Extreme4 Intel I218-V - -
ASRock X99 WS Intel I218-V Intel I210-AT  
ASRock X99M Killer Killer E220x Intel I218-V -
ASUS X99 Deluxe Intel I218-V Intel I211-AT 802.11ac 1300 Mbps
ASUS Rampage V Extreme Intel I218-V - 802.11ac 1300 Mbps
Gigabyte X99-UD3 Intel I218-V - -
Gigabyte X99-UD4 Intel I218-V - -
Gigabyte X99-UD5 WiFi Intel I218-V Intel I211-AT 802.11ac 867 Mbps (Intel 7260)
Gigabyte X99-UD7 WiFi Intel I218-V Intel I211-AT 802.11ac 867 Mbps (Intel 7260)
Gigabyte X99-Gaming 5 Killer E2201 - -
Gigabyte X99-Gaming G1 Killer E2201 Intel I218-V 802.11ac 867 Mbps (Intel 7260)
Gigabyte X99-SOC Force Intel I218-V - -
MSI X99S SLI Plus Intel I218-V - -
MSI X99S Gaming 9 AC Killer E2205 - 802.11ac 867 Mbps (Intel 7260)
MSI X99S Xpower Intel I218-V Intel I211-AT 802.11ac 867 Mbps (Intel 7260)

Audio

Audio is hét aspect waar de meeste fabrikanten zich bij de laatste generaties mee wilden differentiëren. Uitdaging voor de fabrikanten is dat iedereen het tegenwoordig als speerpunt zien, waardoor de verschillen opnieuw klein zijn. Op de MSI X99S SLI Plus na heeft ieder bord ofwel een Realtek ALC1150 ofwel een Creative Sound Core 3D aan boord en een krachtige koptelefoon voorversterker is eerder regel dan uitzondering. Enkel de goedkoopste borden hebben dat niet.

Aan het nut van een koptelefoonvoorversterker twijfelen we overigens. Toegegeven, als je een headset met een hoge ingangsimpedantie hebt (van een paar honderd Ohm bijvoorbeeld) is het van belang. Die zijn er echter bijna niet. Van de 32 headsets die we de afgelopen twee jaar bij Hardware.Info hebben getest, hebben de meeste exemplaren een impedantie van 32 Ω, wat als sinds de opkomst van walkmans en MP3-spelers de de facto standaard is. De hoogste impedantie die we voorbij hebben zien komen is 150 Ω bij de Sennheiser PC 350 SE. Maar ook dat kan een normale onboard geluidskaart prima aan. Goed, er bestaan wat peperdure, super de luxe Hi-Fi headsets van exotische merken met zeer hoge impedantie, maar als je die hebt aangeschaft heb je vermoedelijk ook wel iets anders om ze op aan te sluiten. 


Luxe condensators, krachtige koptelefoon versterkers, vergulde aansluitingen... onboard geluid blijft een belangrijke focus van moederbordfabrikanten, ook bij X99.

Vrijwel alle borden hebben een Realtek ALC1150 audio codec aan boord, het beste wat Realtek de bieden heeft. Zoals we verderop zullen zien zijn er wel wat kleine verschillen qua geluidskwaliteit, maar die zijn uitstekend tot meer dan uitstekend.

Belangrijker is misschien nog wel de meegeleverde software. ASUS bundelt bij de Rampage V Extreme haar eigen SupremeFX drivers. Een leuke toevoeving daarbij is de Sonic Radar optie, waarmee je in FPS-games een radar als OSD te zien krijgt, waardoor je visueel kunt zien waar geluiden vandaag komen. Vals spelen? Jij mag het zeggen. ASUS biedt op beide borden ook DTS Connect functionaliteit: daarmee kun je alle soorten surround geluid - ook de realtime in games geproduceerde geluiden - direct omzetten naar een DTS-signaal om zo de PC via één digitale kabel aan te sluiten op een digitale versterker.

MSI levert bij de X99S Gaming 9 AC de Creative Sound Blaster Cinema drivers en daar zijn we ook zeker enthousiast over. Deze drivers hebben onder meer uitstekende mogelijkheden om stereogeluid te upmixen naar surround of juist surround geluid te downmixen naar stereo. En voor de handvol oude games die het nog bieden, heb je onder meer ook EAX-functionaliteit.

Een optische digitale uitgang is gelukkig standaard bij borden van deze generatie.

MoederbordAudio chipAudio softwareDTS ConnectS/PDIF
ASRock X99 Extreme4 Realtek ALC1150 - Ja Ja
ASRock X99 WS Realtek ALC1150 - Ja Ja
ASRock X99M Killer Realtek ALC1150 - Ja Ja
ASUS X99 Deluxe Realtek ALC1150 - Ja Ja
ASUS Rampage V Extreme Realtek ALC1150 SupremeFX (incl. Sonic Radar) Ja Ja
Gigabyte X99-UD3 Realtek ALC1150 - - Ja
Gigabyte X99-UD4 Realtek ALC1150 - - Ja
Gigabyte X99-UD5 WiFi Realtek ALC1150 - - Ja
Gigabyte X99-UD7 WiFi Realtek ALC1150 - - Ja
Gigabyte X99-Gaming 5 Creative Sound Core 3D Creative - Ja
Gigabyte X99-Gaming G1 WiFi Creative Sound Core 3D Creative - Ja
Gigabyte X99-SOC Force Realtek ALC1150 - - Ja
MSI X99S SLI Plus Realtek ALC892 - - Ja
MSI X99S Gaming 9 AC Realtek ALC1150 Creative Sound Blaster Cinema - Ja
MSI X99S Xpower Realtek ALC1150 - - Ja

Kort voorgesteld: ASRock borden

ASRock stuurde ons drie X99 borden, de X99 Extreme4, de X99 WS en de X99M Killer.

ASRock X99 Extreme4

De Extreme4 is ASRocks goedkoopste X99 moederbord. We verwachten dat dit uiteindelijk ook de goedkoopste in de test zal zijn. Desopndanks heeft het bord acht DDR4-geheugensloten. SLI en Crossfire is mogelijk tot 3-way, maar vanwege een beperkter aantal PCI-Express switches aan boord mis je de 3-way functionaliteit zodra je een M.2 SSD plaatst. ASRock biedt verder 10x SATA en (uniek bij de X99 generatie) een eSATA-poort (die wel gedeeld is met één van de interne varianten). SATA Express mist, M.2 biedt het bord wel. USB is beperkt tot exact wat Intel biedt: 6x USB 3.0 en 8x USB 2.0. Vermoedelijk om de ruimte op te vullen vinden we zodoende nog twee PS/2 aansluitingen bij het I/O-paneel. De Purity Sound 2 geluidskaart bestaat uit een Realtek ALC1150 audio-codec gecombineerd met Nichicon condensators en een Ti NE5532 koptelefoon versterker. DTS Connect wordt door ASRocks drivers ondersteund. Het bord heeft twee BIOS-chips, maar verdere hardwarematige extra's ontbreken. 

ASRock X99 Extreme 4: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

ASRock X99 Extreme4 ASRock X99 Extreme4

ASRock X99 WS

De X99 WS is gericht op Work Station gebruikers. Nu kunnen we weinig tot geen specifieke Work Station features op het bord ontdekken, behalve dat het bord ook officieel gevalideerd is om met Xeon CPU's en ECC-geheugen te werken, wat al dan niet onofficiëel vermoedelijk op alle X99 borden wel kan. De zes PCI-Express x16 sloten maken het mogelijk om tot 4-way SLI te gebruiken, zelfs wanneer je het Ultra M.2 slot gebruikt. Bij 3-way en 4-way heeft ASRock echter altijd 8 lanes minder voor de videokaarten dan verschillende andere borden, wat ons betreft niet iets om je veel zorgen over te maken. Een 4-way SLI bridge ontbreekt overigens in de doos. Naast het M.2 slot tellen we 10x SATA600, 1x eSATA, 6x USB 3.0, 8x USB 2.0 en twee Gigabit netwerkaansluitingen, beide aangestuurd met Intel-chips. Ook dit bord heeft de Purity Sound 2 geluidskaart aan boord. Omdat dit bord is gericht op zakelijk gebruik zijn er uiteraard geen wilde hardwarematige overklokmogelijkheden, een HEX-display met diagnose functionaliteit is er gelukkig wel. 

ASRock X99 WS: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

ASRock X99 WS ASRock X99 WS

ASRock X99M Killer

De X99M Killer is bijzonder, aangezien dit het enige Micro ATX moederbord is in deze vergelijkingstest. Meer en meer gamers kiezen ervoor om een kleinere Micro ATX PC te bouwen, bijvoorbeeld omdat die makkelijker mee te nemen is. Bij de andere fabrikanten kun je vooralsnog niet terecht, bij ASRock dus wel. En vergeet niet: ook Micro ATX biedt al voldoende ruimte om twee dual-slot videokaarten te plaatsen. 2-way SLI of Crossfire met 2x 16 lanes (of 16+8 lanes met een Core i7 5820K) is dus prima mogelijk op dit zwart/rode bord. Ook dit ASRock bord biedt 10x SATA, 1x eSATA, geen SATA Express, 1x M.2 x4, 6x USB 3.0 en 8x USB 2.0. Het bord heeft twee Gigabit netwerkpoorten, waarvan één wordt aangestuurd door een Killer chip, de ander door een Intel controller. De Purity Sound 2 implementatie met Ti NE5532 versterker vinden we ook op dit bord. Vanwege de beperkte ruimte van Micro ATX kon ASRock helaas slechts vier DIMM-sloten op het bord integreren. Een HEX-display en onboard power/reset/clear-CMOS-knoppen ontbreken gelukkig niet, net als twee BIOS-chips. Al met al mag je concluderen dat dit bord alles heeft wat je als gamer nodig hebt; niet meer, niet minder.

ASRock X99M Killer: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

ASRock Fatal1ty X99M Killer ASRock Fatal1ty X99M Killer

Kort voorgesteld: ASUS borden

ASUS stuurde ons twee borden: de X99 Deluxe en de Rampage V Extreme.

ASUS X99 Deluxe

De X99 Deluxe is ASUS' topmodel in de standaard reeks X99 borden. Waar ASUS bij Z97 juist overstapte naar een zwart/goud kleurstelling, heeft dit bord opnieuw een compleet nieuwe look. Zwart/wit is dit keer het devies. Je moet ervan houden, maar dit bord in een witte Corsair 760T behuizing zou nog wel een een erg mooie build kunnen opleveren. Het bord biedt 3-way SLI/Crossfire, 12x SATA, 2x SATA Express, 1x M.2 x4, 16x USB 3.0 (incl. twee hubs), 2x Intel Gigabit LAN, 802.11ac 1300 Mbps WLAN en een Realtek ALC1150 geluidskaart. Extra features zijn onder meer onboard power/reset/clear-CMOS knoppen en een HEX-display met BIOS POST-codes. Voor luie en/of onervaren overklokkers die BIOS-schuw zijn heeft het bord twee schakelaars waarmee je heel simpel de CPU in twee standen kunt overklokken (de TPU-switch) en waarmee je je geheugen direct op XMP-instellingen kunt zetten. Opvallend is dat je een M.2 SSD rechtop moet plaatsen, vermoedelijk omdat ASUS qua layout in de knoei kwam. In de meeste luxere kasten zal dat niet tot problemen leiden, maar fraai is anders. Dankzij BIOS Flashback kun je de BIOS van het bord flashen zonder werkende processor. Het bord heeft verder een 8-fase CPU-stroomvoorziening en zes fan-aansluitigen. De BIOS is zoals op de screenshots te zien zeer uitgebreid. Bijzonder ten slotte is dat ASUS' CPU-voet meer pinnen heeft dan die van de andere merken. Ze noemen het zelf de OC Socket en de extra pinnen (die ook op de CPU beschikbaar zijn) zouden meer stroom kunnen leveren en dit ook stabieler kunnen doen, wat volgens ASUS leidt tot hogere en stabielere overkloks. Of dat echt zo is kunnen we zonder LN2-test nog niet bevestigen. Nog zeker het vermelden waard: in de doos van de X99 Deluxe vinden we een extra M.2 naar PCI-Express adapter geschikt voor vier lanes. Dankzij deze "Hyper X4" kaart kun je dus een tweede snelle M.2 SSD plaatsen.

Naschrift: het gerucht gaat dat bij gebruik van de extra pinnen de garantie van Intel op de processor zou vervallen; wij hebben dit nagevraagd bij ASUS en die laat na navraag bij het hoofdkantoor weten dat dit beslist niet het geval is. We wachten nog op feedback vanuit Intel zelf.

ASUS X99 Deluxe: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

Asus X99-Deluxe Asus X99-Deluxe

ASUS Rampage V Extreme

De Rampage V Extreme is ASUS' meest extreme X99 moederbord in de Republic of Gamers reeks. Zoals bij andere RoG-series richt ASUS zich met de Extreme primair op overklokkers, al komen gamers ook niets te kort. Het is ons vooralsnog niet duidelijk of er ook een Formula-versie en andere varianten van komen. Het bord biedt 4-way SLI/Crossfire, 12x SATA, 2x SATA Express, 1x M.2 x4 (waarbij je 4-way SLI/Crossfire functionaliteit verliest), 14x USB 3.0 (volgens dezelfde implementatie als de X99 Deluxe), Intel Gigabit LAN en 1300 Mbps 802.11ac WLAN. De audio is geïmplementeerd middels een Realtek ALC1150 met SupremeFX software. De in onze Z97 review besproken Keybot-functionaliteit, net als de andere destijds besproken specifieke RoG-software vinden we ook bij dit bord terug. Voor overklokkers biedt het bord een HEX-display, switches om PCI-Express sloten uit te schakelen (handig wanneer je met minder kaarten wil benchen zonder uit te bouwen), een slow-modus knop, een speciale LN2-modus knop (waarbij diverse beveiligingen worden uitgeschakeld), een knop om handmatig tussen twee BIOS'en te schakelen en acht voltage meetpunten die helaas puur als soldeerpunten zijn uitgevoerd. Dat laatste is toch wel RoG Extreme onwaardig. Nieuw is de Retry button, die het bord na een mislukte overklok een harde reset geeft, vergelijkbaar met normaal gesproken een paar seconden de power-knop inhouden. De socket die ASUS gebruikt heeft zelf geen schroefgaten, zodat het bij dit bord mogelijk is om een LN2-tube of andere koeler met eigen bracket te plaatsen. RoG connect wordt als vanouds ondersteund, maar is niet nodig omdat ASUS bij deze Extreme de OC Panel meelevert. Klik hier voor onze beschrijving van het OC Panel in de Rampage IV Black Edition review. De BIOS is uitgebreider dan ooit, onder meer met nieuwe functionaliteit om het type IC's van je geheugenmodules te achterhalen. Zoals te zien in de screenshots zijn alle specifiek op overklokkers gerichte zaken als het Tweakers Paradise weer keurig in de BIOS aanwezig. 

ASUS Rampage V Extreme: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

Asus Rampage V Extreme Asus Rampage V Extreme


Links: de normale Socket 2011 v3, zoals gebruikt door ASRock, Gigabyte en MSI
Rechts: ASUS' speciale OC Socket met meer pinnen.

Kort voorgesteld: Gigabyte borden

Gigabyte stuurde ons zeven X99 borden, vrijwel alle exemplaren die de fabrikant uit gaat brengen. 

Gigabyte X99-UD3

De X99-UD3 is Gigabytes instapmodel en kost minder dan € 200. Opvallend aan het bord is de aanwezigheid van slechts vier DDR4-geheugensloten, één van de manieren om de prijs laag te houden. 3- en 4-way SLI en Crossfire worden netjes ondersteund. Verder tellen we 10x SATA 600, 1x SATA Express en 8x USB 3.0. Het bord heeft twee M.2 sloten, maar één daarvan heeft slechts één PCI-Express 2.0 lane (500 MB/s) en is eigenlijk alleen geschikt voor het plaatsen van een WiFi-kaartje. Het andere slot heeft twee PCI-Express 2.0 lanes en is dus helaas niet snel genoeg voor snelle (toekomstige) M.2 SSD's die met vier lanes aangestuurd kunnen worden. Een misser wat ons betreft. Alle Gigabyte borden uit de Ultra Durable reeks maken gebruik van een Realtek ALC1150 audio-codec. De UD3 heeft verder een enkele Gigabit LAN-aansluiting, gebaseerd op een Intel chip. Een nieuwe feature die Gigabyte op dit en de andere X99 borden biedt is de mogelijkheid om de BIOS te flashen vanaf een USB-stick zonder dat er een werkende CPU en/of geheugen op het bord is geplaatst. Overigens biedt ASUS deze functionaliteit al een paar jaar op haar borden. De UD3 heeft verder een 6-fase CPU-stroomvoorziening. De BIOS is erg compleet en werkt net als bij de Z97 borden in drie modi: een simpele variant, een grafische Full HD omging en nog een tekstmodus. 

Gigabyte X99-UD3: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

Gigabyte X99-UD3 Gigabyte X99-UD3

Gigabyte X99-UD4

Over de X99-UD4 kunnen we kort zijn: voor zo'n € 10 meer krijg je een bord dat geheel identiek is aan de UD3, maar dan wel met acht geheugensloten. Het lijkt ons een zinnige extra investering, aangezien je op deze manier altijd een mogelijkheid open houdt om in de toekomst je geheugen te upgraden. Nogmaals: verder zijn de borden geheel identiek.

Gigabyte X99-UD4: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

Gigabyte X99-UD4 Gigabyte X99-UD4

Gigabyte X99-UD5 WiFi

De X99-UD5 WiFi is zo'n € 60 duurder dan de UD4. Niet voor niets heeft dit bord dan ook flink wat extra's ten opzichte van de UD4. Allereerst vinden we, zoals de naam van het bord al doet vermoeden, een WiFi-module geïntegreerd. Gigabyte heeft gekozen voor een Intel Wireless-AC 7260 module met 802.11ac 867 Mbps WLAN en Bluetooth 4.0 functionaliteit. Het bord heeft verder ook een tweede Gigabit netwerkaansluiting, eveneens aangestuurd door een Intel-chip, waardoor teaming mogelijk is. Het aantal USB 3.0 aansluitingen is opgewaardeerd naar 12, maar je moet je wel realiseren dat alle 8 de USB 3.0 poorten achterop via twee geïntegreerde hubs lopen. Het aantal SATA, SATA Express en M.2 sloten is verder niet veranderd ten opzichte van de UD3 en UD4. Daarnaast heeft dit bord diverse extra features gericht op overklokkers: een HEX-display, knoppen om handmatrig te schakelen tussen de twee BIOS'en, acht voltagemeetpunten (uitgevoerd als soldeerpunten), onboard power/reset/CMOS-clear knoppen, een direct-to-BIOS-knop en, achterop tussen het I/O-paneel, een OC-knop waarmee de CPU in één keer versneld wordt. Het bord heeft verder een extra stroomaansluiting om de PCI-Express sloten van meer vermogen te voorzien. Verder zijn er aanpassingen van esthetische aard: de UD5 heeft een wat uitgebreidere heatpipe koeling en er zit verlichting in de chipset koeler en in het I/O-bracket. Via de BIOS kun je die verlichting zelfs instellen: aan, uit, pulserend op vast tempo en pulserend met de muziek die je op je PC draait. Zeker dat laatste geeft toch wel een leuk effect, aangezien je het dankzij de verlichting in je I/O-bracket ook achter je PC ziet. De BIOS is identiek aan de UD3 en UD4 en dat betekent dus opnieuw zéér uitgebreid.

Gigabyte X99-UD5 WiFi: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

Gigabyte X99-UD5 WiFi Gigabyte X99-UD5 WiFi

Gigabyte X99-UD7 WiFi

Geef je twee tientjes meer uit, dan kun je voor een kleine € 300 bij Gigabyte terecht voor de X99-UD7 WiFi. Tussen de UD5 en UD7 bestaat precies één verschil en dat is geen grap: tussen het koelblok op de chipset en het koelblok op de CPU-stroomvoorziening zit een extra heatpipe. That's it. En nee, die heatpipe is niet gemaakt van goud. Aangezien die heatpipe volgens ons niets toevoegt aan de de koeling, die meer dan adequaat is, is de UD7 wat ons betreft een redelijk onzinnig bord. Gigabyte geeft zelf ook aan dat men meer focus op de UD5 zal hebben. 

Gigabyte X99-UD7 WiFi: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

Gigabyte X99-UD7 WiFi Gigabyte X99-UD7 WiFi

Kort voorgesteld: Gigabyte borden (2)

Hieronder de korte introductie van de overige Gigabyte borden. 

Gigabyte X99-Gaming 5

De X99-Gaming 5 is Gigabytes instap X99 bord specifiek gericht op gamers. Optisch is dat direct duidelijk: de kleurstelling is zwart met rood en het bord is voorzien van Gigabytes gaming-logo. Specifieke gaming-features zijn dat men gebruikmaakt van een Killer netwerkchip en dat de Realtek ALC1150 codec is ingewisseld voor een Creative Sound Core 3D. Of dat laatste echt een voordeel is, vragen we ons af, aangezien de geluidskwaliteit van een ALC1150 beter is dan die van een Sound Core 3D, al zal je het verschil vermoedelijk niet kunnen horen. Wel heb je met deze chip de volledige Creative software stack tot je beschikking. De audio-implementatie wordt afgemaakt met een Ti Burr Brown OPA2134 koptelefoonversterker, met de mogelijkheid om zelf de OpAmp te wisselen. 4-way SLI en Crossfire worden keurig ondersteund. Net als bij de voorgaande Gigabyte borden vinden we 10x SATA600, 1x SATA Express en een M.2 slot dat helaas slechts twee PCI-Express lanes heeft. USB 3.0 tellen we acht keer: extern zijn twee poorten native en lopen er vier via een hub. De hippe verlichting op het bord en in het I/O-panel die we ook al tegenkwamen bij de UD5 en UD7, heeft Gigabyte ook op dit bord geïmplementeerd.

Gigabyte X99-Gaming 5: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

Gigabyte X99 Gaming 5 Gigabyte X99 Gaming 5

Gigabyte X99-Gaming G1

De X99-Gaming G1 is Gigabytes meest luxe X99 bord voor gamers, maar wie geïnteresseerd is kan zich beter circa 70 euro uitsparen en de helaas nog niet door ons getest X99-Gaming 7 aanschaffen. Gigabyte moet namelijk schoorvoetend toegeven dat er op een wat luxere doos na geen verschil is tussen de Gaming 7 van € 299 en de Gaming G1 van € 369. Vermoedelijk doen ze bij Gigabyte iedere keer een vreugdedansje als iemand een G1 koopt. De Gaming 7 en G1 is in feite een Gaming 5 met wat meer connectiviteit en overklokmogelijkheden. Zo hebben de borden allereerst een tweede netwerkpoort, aangestuurd door een Intel-controller eneen 802.11ac WLAN-adapter. Ook op dit bord vinden we een Intel Wireless-AC 7260, maar Gigabyte behoudt zich expliciet het recht voor om in de toekomst andere keuzes te maken. De overklokfuncties bestaan uit onboard power/reset/clear-CMOS-knoppen, een direct-to-BIOS-knop, een HEX-display met diagnose codes, een auto-overklok-knop, acht voltagemeetpunten (uitgevoerd als soldeerpunten) en een switch om handmatig te schakelen tussen twee BIOS'en. Verder heeft het bord ook wat grotere koelblokken met meer heatpipes.

Gigabyte X99-Gaming G1 WiFi: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

Gigabyte X99 Gaming G1 WiFi Gigabyte X99 Gaming G1 WiFi

Gigabyte X99-SOC Force

Net als bij de voorgaande chipset generaties heeft Gigabyte bij X99 ook een SOC Force moederbord ontwikkeld, speciaal gericht op (extreme) overklokkers. Helaas is er wel een trendbreuk: waar borden als de Gigabyte Z87X-OC en de Z97X-SOC (Force) lekker goedkoop waren, heeft men bij deze X99 variant de prijs flink opgedreven. De Z97X-SOC Force kost gemiddeld € 210, de X99-SOC Force heeft een adviesprijs van € 389. En voor die € 180 verschil krijg je grotendeels dezelfde featureset, met één belangrijk verschil: op dit X99 bord heeft Gigabyte een Sub Zero temperatuursensor geplaatst, zodat je je in theorie de aanschaf van een dure Fluke uitspaart, al moet je wel nog zelf een K-probe aanschaffen. Of het echt een alternatief is, valt te betwijfelen: je kunt de temperatuur keurig via de BIOS uitlezen, wat prima werkt wanneer je de CPU aan het begin van een sessie koud wil maken. Eenmaal aan het benchmarken is er vooralsnog geen mogelijkheid om de sensor uit te lezen, waardoor je dus niet weet hoe ver je van de cold bug verwijderd zit. Wellicht dat het in de toekomst kan via een apparaat dat je kunt aansluiten op de mysterieuze OC Panel connector? 3-way en 4-way SLI worden keurig ondersteund en verder is dit het enige Gigabyte X99 bord met een M.2 slot met vier lanes, zij het van de 2.0 generatie. We vinden 10x SATA, 1x SATA Express, 10x USB 3.0, Intel Gigabit LAN en een Realtek ALC1150 audiocodec.

Rechtsonder op het moederborden vinden we traditiegetrouw veel OC-features. Via een blok dip-switches kun je PCI-Express sloten uitschakelen. Via de OC Ignition knop kun je de voeding aan laten terwijl het systeem verder is uitgeschakeld. Voor overklokkers is dat handig, want op die manier kun je casefans of een waterkoelset laten draaien, bijvoorbeeld om airflow te blijven houden in cold bug situaties. Via de Tag knop kun je in de BIOS ingestelde overkloksettings op een moment naar keuze inschakelen. Er zijn + en - knoppen voor het realtime aanpassen van mulitplier en bClk. Uiteraard zijn er power, reset, clear CMOS en direct-to-BIOS-knoppen en kun je handmatig schakelen tussen twee BIOS'en. De Settings Lock knop zet je laatste werkende BIOS-settings terug, ook nadat je BIOS via de Clear CMOS knop hebt geleegd. Ook dit is in de praktijk een zeer handige functie. Via de OC Trigger Switch kun je direct schakelen tussen hoge en lage snelheid, een soort slow-mode dus. Ten slotte zijn er 9 voltagemeetpunten, alle uitgevoerd zowel als soldeerpunten (om even snel een losse meting te doen) en als connectors waarmee je eenvoudig meetpennen van je multimeter vast kunt verbinden. Gigabyte gebruikt een normale socket, inclusief ingebakken schroefdraad. De bouten van de bevestiging van je LN2-pot of andere exotische koeling moeten dan wel dun genoeg zijn om daar doorheen geprikt te worden. ASUS en MSI lossen dat eleganter op.

Gigabyte X99-SOC Force: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

Gigabyte X99-SOC Force Gigabyte X99-SOC Force

Kort voorgesteld: MSI borden

MSI stuurde ons vooralsnog drie X99 borden: de X99S SLI Plus, de X99S Gaming 9 AC en de X99S XPower AC. 

MSI X99S SLI Plus

De X99S SLI Plus is MSI's goedkoopste X99 bord en is verkrijgbaar voor minder dan € 200. Ondanks de lage prijs heeft het bord acht DIMM-sloten. SLI/Crossfire functionaliteit is beperkt tot 3-way, aangezien de laatste twee PCI-Express x16 sloten te dicht bij elkaar liggen. Alle MSI borden hebben een M.2 slot met vier PCI-Express 3.0 lanes, zelfs deze instapper. Het bord biedt verder 10x SATA600 en 1x SATA Express. USB 3.0 biedt het bord 10x en de enkele Gigabit LAN-aansluiting wordt aangestuurd door een Intel chip. Qua audio-functionaliteit doet MSI het rustig aan op dit instapbord: we vinden een Realtek ALC892 codec, zonder extra features als een krachtige koptelefoonversterker. Prettig is dat zelfs dit goedkope bord onboard power-, reset- en CMOS-clear-knoppen heeft. Ook een knop om handmatig te schakelen tussen twee BIOS'en mist niet. De compleet zwarte afwerking met matzwarte PCB geeft het bord ondanks de relatief lage prijs toch een zeer luxe uitstraling.

MSI X99S SLI Plus: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

MSI X99S SLI Plus MSI X99S SLI Plus

MSI X99S Gaming 9 AC

De X99S Gaming 9 AC is het topmodel van de verschillende specifiek op gamers gerichte X99 borden die MSI op de markt heeft gebracht. Het bord heeft volledige ondersteuning voor 3-way en 4-way SLI/Crossfire. Uniek is dat je ook drie drie-slots kaarten kunt combineren. Verder tellen we 10x SATA600, 1x SATA Express, 1x M.2 x4 en 12x USB 3.0. MSI zweert bij Killer E2205 netwerkchips op haar gaming borden en heeft het bord verder voorzien van een Intel 7260 802.11ac WLAN-adapter met WiDi-functionaliteit. MSI heeft weer veel werk gemaakt van de audio-oplossing: de op Realtek ALC1150 gebaseerde Audio Boost implementatie is optioneel via een losse stekker te voeden (zodat er geen vervuilde spanning van de andere kant van het moederbord komt) en is voorzien van een krachtige koptelefoon voorversterker. Een unieke feature van het bord is de Streaming Engine: dit is een als mini-PCI-Express kaartje uitgevoerde hardwarematige H.264 encoder met maximale ondersteuning voor Full HD resolutie, die je kunt gebruiken om de beelden van je videokaart realtime op te nemen en te streamen. Daartoe bundelt MSI ook een licentie van XSplit GameCaster. Het nut van deze toevoeging is discutabel, aangezien moderne Nvidia en AMD videokaarten zelf ook een H.264 encoder aan boord hebben die voor dit doeleinde onder meer met dezelfde software gebruikt kunnen worden. Volgens MSI is er via hun methode echter een veel kleinere drop in framerates tijdens het webcasten van een game. Het is iets wat we op een later moment zullen testen. Voor overklokkers biedt het bord onder meer een HEX-display met POST-codes en zes voltagemeetpunten, zo uitgevoerd dat je eenvoudig je multimeter verbonden kunt houden. Verder kun je handmatig schakelen tussen twee BIOS'en en is er een slow-mode switch, waarmee je de CPU in één keer op de langzaamst mogelijke settings kunt zetten om zo na een kritieke benchmarkrun volledig stabiel screenshots te kunnen maken. De OC Genie knop, waarmee je met één druk op de knop kunt overklokken is er ook opnieuw, en kan in twee standen werken met verschillende gradaties van overklokken. Een mooi detail van esthetische aard is dat zowel de chipsetkoeler als het Audio Boost gedeelte oplichten wanneer het bord is ingeschakeld. 

MSI X99S Gaming 9 AC: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

MSI X99S Gaming 9 AC MSI X99S Gaming 9 AC

MSI X99S XPower AC

De X99S XPower AC is MSI's meest luxe moederbord voor overklokkers. Naast de traditiegetrouw zwart/gele kleurstelling heeft het bord voor die doelgroep dan ook de nodige extra features. Om te beginnen wordt keurig 3-way en 4-way SLI en Crossfire ondersteund. Doordat twee x16 sloten kopieën van elkaar zijn, kun je ook drie kaarten die drie slots dik zijn combineren, net als bij de Gaming 9 AC. Net als bij de andere MSI borden is er 10x SATA600, 1x SATA Express en 1x M.2 x4. Het bord heeft verder 12x USB 3.0, 2x Intel Gigabit LAN en 802.11ac WLAN, uitgevoerd door een Intel Wireless-AC 7260 controller met WiDi-functionaliteit. Alle externe USB 3.0 poorten lopen ofwel via een hub ofwel via een losse ASMedia controller. Ook dit bord heeft een Realtek ALC1150, maar de losse stroomvoorziening van de Gaming 9 AC mist. Dan de overklok features: allereerst is er maar liefst een 12-fase CPU stroomvoorziening. Zeer positief is dat MSI rond de socket platte Hi-C caps heeft geplaatst: wie met sub-zero koeling aan de slag gaat kan op die manier eenvoudig isoleren. Naast onboard power-, reset- en clear-CMOS-knoppen vinden we er nog een hele trits. Allereerst is er de OC Genie, maar die zal de doelgroep van dit bord niet gebruiken. Met twee sets + en - knoppen kan de multiplier en bClk realtime aangepast worden. Verder zijn er switches om PCI-Express x16 sloten uit te schakelen, is er een HEX-display, een Discharge-knop (een clear-CMOS "on steroids"), een slow-mode switch, een schakelaar om te wisselen tussen de twee BIOS'en en voltagemeetpunten voor zes voltages inclusief blokje om meetpennen vast te zetten. Handig is ook de interne, "normale" USB-aansluiting, waar je tijdens extreme OC-sessies een USB-stick voor screenshots in kunt steken, zonder dat je achter je dampende LN2-pot hoeft te reiken. Rond de socket vinden we grote schroefgaten, zodat het bevestigen van exotische koeling geen probleem mag zijn. Zoals de BIOS-screenshots wel aantonen blijft er qua tweak-mogelijkheden weinig te wensen over.

MSI X99S XPower AC: Specificaties - Foto's inclusief BIOS screenshots - Prijzen

 MSI X99S XPower AC MSI X99S XPower AC

Hoe hebben we getest + bClk waardes en BIOS-versies

We hebben de 15 Intel X99 moederborden allen getest in combinatie met een Intel Core i7 5960X processor, een 16 GB Corsair Dominator Platinum DDR4-geheugen (geklokt op 2133 13-13-13-31-2T), een OCZ Vertex 4 128 GB SSD, een Nvidia GeForce GTX 750 Ti videokaart en een Corsair CX750M videokaart. Alle tests voeren we uit onder Windows 8.1 x64.

Alle borden worden op hun standaardinstellingen getest, zoals ze uit de doos komen. Vanzelfsprekend zijn prestaties en stroomverbruik afhankelijk van de standaard tuning. Vroeger speelden moederbordfabrikanten geregeld vals door de bClk stiekem standaard een klein beetje te verhogen. Wij en andere reviewsites waren daar nooit echt van gediend en de verschillende fabrikanten hebben hun leven n gebeterd. Zoals te zien in onderstaande grafiek werken alle tot nu toe geteste X99 borden keurig (afgerond) op 100 MHz bClk.

Een trucje dat veel fabrikanten wel toepassen is het standaard aggressiever maken van de Turbo-modus dan de Intel standaard voorschrijft. Zo behoort (volgens Intel dan) de maximale Turbo-stand van 3,5 GHz bij de 5960X enkel plaats te vinden wanneer slechts een beperkt aantal cores in gebruik is. Het gros van de borden heeft echter wat wij noemen een "aggressieve Turbo" en schaalt ook wanneer alle cores in gebruik zijn op naar de maximale waarde. Dat zien we duidelijk terug in de CPU-benchmarks op de volgende pagina. Uiteraard is het altijd mogelijk om zelf een aggressieve Turbo in te stellen.

Wat je uiteraard niet mag vergeten is dat we de 15 borden allen vóór de officiële lanceerdatum hebben getest, in de twee weken voor de publicatie van deze review. Het maakt dat fabrikanten nog relatief weinig tijd hebben gehad om BIOS'en te verbeteren en te tunen. Dat zien we ook duidelijk terug op de volgende pagina's.

In alle grafieken zijn ASRock borden geel, ASUS borden groen, Gigabyte borden blauw en MSI borden rood.

MoederbordBIOS tijdens test
ASRock X99 Extreme 4 P1.20
ASRock X99 WS P1.10
ASRock X99M Killer P1.40
ASUS Rampage V Extreme 0502
ASUS X99-Deluxe 5501
Gigabyte X99 Gaming 5 F5
Gigabyte X99 Gaming G1 WiFi F4
Gigabyte X99-SOC Force F4
Gigabyte X99-UD3 F3
Gigabyte X99-UD4 F7
Gigabyte X99-UD5 WiFi F6
Gigabyte X99-UD7 WiFi F5
MSI X99S XPower AC V1.1B1
MSI X99S SLI Plus V1.1B1
MSI X99S Gaming 9 AC V1.1B1

Benchmarks

We hebben een aantal benchmarks gedraaid die primair CPU-prestaties en de daarmee gepaard gaande tuning meten. Allereerst Cinebench 11.5, de bekende 3D-rendering benchmark die vrijwel uitsluitend schaalt met CPU-prestaties en vrijwel niet met geheugenprestaties en andere zaken. In de grafiek is duidelijk te zien dat 11 van de 15 geteste borden gebruikmaken van een aggressieve turbo. Deze borden scoren alle tussen de 15,0 en 15,2 punten, vrijwel identiek dus. MSI en vooral ASUS lijken de tuning het best voor elkaar te hebben. De drie ASRock borden hebben geen aggressieve turbo en dat geldt ook voor Gigabytes X99-UD3. Zoals je in het schema op de vorige pagina kon zien, had dit bord tijdens onze test ook nog de oudste BIOS-versie. 

In Passmark 8 CPUmark zien we een vergelijkbaar resultaat, al zijn de verschillen tussen aggressieve en normale turbo hier wat kleiner. Opnieuw pakken ASUS en MSI de leiding en vinden we de ASRock borden en Gigabytes UD3 onderop.

Als laatste CPU-benchmark draaiden we de Tech Arp x264 video-encoding benchmark. Onderstaande grafiek valideert nogmaals het beeld dat we al zagen in de voorgaande tests.

Benchmarks (vervolg)

Via de Passmark 8 MemoryMark benchmarks bepalen we de prestaties van het geheugen en hier zien we toch wel een verontrustend beeld: het blijkt dat Gigabyte nog heel wat werk heeft om de tuning voor DDR4 op orde te krijgen. We hebben uitdrukkelijk niet van doen met een specifiek compatibiliteitsprobleem met de gebruikte Corsair modules: we hebben ook tests uitgevoerd met een G.Skill DDR4-kit en kwamen tot vergelijkbare resultaten. Ook op dit vlak hebben ASUS en MSI de tuning het best voor elkaar en komt ASRock daar direct achteraan. 

De 3DMark Vantage score, die naast GPU-prestaties ook schalen met CPU- en geheugen-prestaties, laten eveneens zien dat er werk aan de winkel is voor Gigabyte. Het is voor het eerst sinds jaren dat we zo'n groot verschil zien.

In de beperkte tijd die we hadden voor deze review hebben we overigens een manier gevonden om de prestaties van de Gigabyte borden op z'n minst dichter bij de rest te krijgen en dat is de energie-instelling van Windows veranderen van de standaard instelling (gebalanceerd) naar hoge prestaties. Dat zorgt er echter wel voor dat Windows veel energiebesparingsfuncties uitschakelt dus een oplossing voor de lange termijn is het niet.

Stroomverbruik

Het stroomverbruik hebben we gemeten in drie standen: idle (waarbij we een gemiddelde van 5 minuten bepalen), het maximale verbruik tijdens Cinebench 11.5 en het gemiddelde verbruik tijdens 3DMark.

Bij idle komt ASRock opvallend goed uit de bus, al is het deels te verklaren door het feit dat de borden relatief kaal zijn. ASRock heeft immers geen extra USB-controllers of andere extra functionaliteit die meer vermogen vereist geplaatst. Desalniettemin is het toch knap dat men de borden idle zo zuinig heeft gekregen. Op het idle verbruik van de Gigabyte X99-UD4, MSI X99S SLI Plus, X99-SOC Force, MSI X99S-Gaming 9 AX en ASUS X99-Deluxe is ook weinig aan te merken, zeker wanneer je bedenkt dat die laatste twee toch zeer luxe borden zijn, met veel extra functionaliteit. 

In de Cinebench 11.5 stroomtest blijken de drie ASRock borden en Gigabytes UD3 het minst te verbruiken. Dat is niet heel gek, gezien het feit dat het juist deze borden zijn die geen aggressieve Turbo hebben en Cinebench dus met een lager prestatieniveau draaien. De Gigabyte X99-UD4, Gigabyte X99 Gaming 5, MSI X99S-Gaming 9 AC en ASUS X99-Deluxe zijn van de aggressieve borden het zuinigst.

In de 3DMark test vinden we alle Gigabyte borden bovenin. Een blik op de prestaties op de vorige pagina geeft de verklaring: de prestaties zijn dusdanig lager dat het niet gek is dat het stroomverbruik ook aanzienlijk lager uitvalt. De ASRock borden volgen Gigabyte, wat opnieuw te verklaren is door de nieuwe aggressieve Turbo. De borden met hoog prestatieniveau verschillen opvallend weinig: van 127W bij de MSI X99S Gaming 9 AX tot 130W bij de MSI X99S XPower AC.

Geluidskwaliteit

De geluidskwaliteit van moederborden testen we met behulp van de loopback test van Rightmark Audio Analyzer. Let wel: we testen dus tegelijkertijd de kwaliteit van de uitgang en de ingang van de onboard geluidskaarten. De "zwakste schakel" bepaalt het resultaat.

De dynamic range en noise level tests zijn erg vergelijkbaar en tonen ook vrijwel identiek resultaten. De dynamic range test meet het verschil in volume tussen het hardste en zachtste weer te nemen signaal, de noise level test meet het verschil tussen het hardste geluid en het ruisniveau.

Om de getallen even in perspectief te plaatsen: de hoogste dynamic range c.q. noise level die met 16-bit geluid in theorie mogelijk is, is 96 dB. 99,9% van het geluid dat je beluistert op je PC (CD's, MP3's, YouTube, games, ...) is 16-bit en de grafieken bewijzen dus dat de hardware in vrijwel gevallen geen enkele beperking is. De hogere scores kunnen we enkel behalen door met 24-bit audio te testen. We kunnen ons overigens niet voorstellen dat er ook maar iemand is die het verschil tussen 91 dB en 100 dB signaal/ruis-verhouding daadwerkelijk kan horen.

Desalniettemin is duidelijk te zien dat MSI op de X9SS SLI Plus heeft gekozen voor de kwalitatief net een tikkeltje mindere Realtek ALC892. Ook zien we duidelijk dat de Creative Sound Core 3D, zoals aanwezig op Gigabytes gaming-borden, op dit vlak onder doet voor de Realtek ALC1150. Drie borden komen met hun ALC1150 implementatie boven de 105 dB uit. Opvallend is dat juist de Gigabyte X99-SOC Force en -UD4 winnen: het zijn borden waar Gigabyte minder trucs met versterkers e.d. heeft uitgevoerd.

De stereo crosstalk test mee in hoeverre geluid voor het ene kanaal (links of rechts) doorklinkt op het andere kanaal. Opnieuw is de X99S SLI Plus met Realtek 892 met -86,4 dB hekkensluiter, maar zien we tegelijkertijd dat de Creative chips op de Gigabyte gaming-borden niet beter scoren. Maar ook hier geldt: we kijken naar verschillen tussen zeer goed en uitstekend.

Tenslotte meten we met RMAA de total harmonic distortion, in feite een gemiddelde van de vervorming in het frequentiedomein. De verschillen lijken groot, maar ook hier kijken we naar een verschil tussen uistekend en meer dan uitskend. De twee ASUS borden doen het zeer goed, maar opvallend is dat de op Realtek ALC892 gebaseerde X99S SLI Plus hier juist wint.

Conclusie

Met vijftien geteste X99 moederborden hebben we ruim meer dan de helft van alle X99 borden getest die in eerste instantie op de markt komen en hebben we een goed beeld van wat er te koop is en welke keuzes je het best kunt maken. We bepalen zoals gebruikelijk aanraders in verschillende segmenten.

Betaalbare borden

De X99-chipset is qua functionaliteit al dusdanig volledig, dat moederbordfabrikanten feitelijk weinig tot geen extra functionaliteit hoeven toe te voegen om een compleet bord te krijgen. Ofwel: met een "goedkoop" (alles is relatief natuurlijk) X99 bord kun je eigenlijk al prima uit de voeten.

Vier van de geteste borden kosten rond de € 200: de ASRock X99 Extreme 4, de Gigabyte X99-UD3 en -UD4 en ten slotte de MSI X99S SLI Plus.

De ASRock is op zich een prima bord. Een nadeel is het ontbreken van SATA Express, al gaan we wel mee met ASRocks visie dat M.2 een belangrijkere standaard wordt, vanwege de extra lanes. Bij de Extreme4 is wel op veel vlakken een duidelijke costdown doorgevoerd, bijvoorbeeld met een minimaal aantal USB-sloten en een beperkter aantal PCI-Express switches. Van de andere kant; zolang je het bij maximaal twee kaarten houdt, is dat ook niet echt een nadeel.

De Gigabyte borden bieden in tegenstelling tot ASRock en MSI geen snel M.2 slot met vier PCI-Express lanes. Dat vinden we gezien de toekomst redelijk onvergeeflijk. Daarnaast zijn er nog duidelijk problemen met de prestaties, waardoor het überhaupt lastig is om de borden in deze vorm aan te raden.

Het MSI bord biedt alles wat ASRock heeft, maar dan mét SATA Express, meer USB-poorten, wat betere prestaties, een wat lager stroomverbruik en een (voor zover dat belangrijk is) beter uiterlijk. Eigenlijk is die X99S SLI Plus een perfect bord met één verbeterpuntje: het was mooi geweest als er een ALC1150 in plaats van een ALC892 op zat. Maar goed, knappe jongen die het verschil hoort.

Vind je de geluidsimplementatie en de koptelefoonversterker belangrijk, kies dan de Extreme4. Anders is de X99S SLI Plus het beste betaalbare X99 bord.

Tandje luxer

Wie een tandje luxer gaat, en rond de € 250 à € 300 uit wil geven, komt in deze test uit bij de ASRock X99 WS en de Gigabyte X99-UD5 WiFi. Die laatste heeft echter dezelfde euvels als de hiervoor genoemde UD3 en UD4: geen snel M.2 slot en in ieder geval met de huidige BIOS-versie prestaties die nog wat onder de maat zijn. Dat laatste kan uiteraard nog gefixed worden, dat eerste blijft lastig. De ASRock X99 WS biedt wat ons betreft eigenlijk wat te weinig meerwaarde boven de Extreme4, behalve wellicht als je met een Xeon gaat draaien en ECC geheugen gaat toepassen. Een echte aanrader in dit segment hebben we niet.

Alles erop en eraan

Wil je alles erop en eraan, dan mag je bij het X99-platform zo'n € 350 of nog iets meer neertellen. Dat is veel voor een moederbord, laat dat duidelijk zijn. Aan de andere kant, het is vergelijkbaar met de goedkoopste CPU die je er op kunt plaatsen.

Borden die in dit segment vallen zijn de ASUS X99 Deluxe, MSI X99 Gaming 9 AX en Gigabyte X99 Gaming G1. De ASUS X99 Deluxe is van het drietal onze favoriet, voor mensen die de PC niet primair voor gaming gaan toepassen. Eigenlijk laat dit bord qua functionaliteit niets meer te wensen over: qua USB, storage, audio, WiFi, gebundelde extra's, maar zeker ook prestaties is dit gewoon een perfect bord. Koop er een mooie witte behuizing bij en je kunt echt een top PC maken.

De Gigabyte X99-Gaming G1 heeft opnieuw geen snel M.2 slot. Zeker in deze prijsklasse kan dat gewoon niet. Daar komt bij dat dit bord sowieso een beetje vreemd is, aangezien het - voor zover we nu weten althans - geen verschillen heeft met de € 70 goedkopere (maar niet door ons geteste) X99 Gaming 7.

De MSI X99 Gaming 9 AC is een uitstekend bord, waar we onder het volgende kopje nog op terug komen. Het bord is met de gekozen featureset echter wel echt vol gericht op gamers en daarmee een wat mindere keuze voor wie bijvoorbeeld een systeem voor (semi-)professionele videobewerking of 3D-rendering gaat samenstellen.

Gamers

Het belangrijkste advies dat we gamers kunnen geven: laat het X99 platform lekker links liggen, koop een veel goedkoper Z97 moederbord met Socket 1150 en spendeer het geld dat je je bespaart ofwel aan een mooi kado voor je vriendin ofwel aan een betere videokaart. 

Wie toch met het Haswell-E platform wil gaan gamen, bijvoorbeeld omdat dezelfde PC ook voor taken wordt gebruikt waar veel meer CPU-power voor vereist is, is er een aantal interessante keuzes. De ASRock X99M Killer is voor gamers sowieso een prima bord: het is het enige Micro ATX bord, waardoor je dus een qua omvang relatief beperkte gaming machine kunt samenstellen. Toch laat dit bord qua featureset weinig tot niets te wensen over.

Kijken we naar features en prestaties, dan is de MSI X99S Gaming 9 AC zonder enige twijfel het beste gamingbord in deze test. Van de aanschaf van dit bord krijg je zeker geen spijt, maar realiseer je wel één ding: een gedeelte van de zeer hoge prijs betaal je voor de H.264-encoder die er naar onze mening eigenlijk vrijwel voor niks op zit, al gaan we dat nog uitgebreider testen. Het prestatieniveau van de Gaming 9 AC maakt ons in ieder geval ook nieuwsgierig naar de nog niet door ons geteste MSI Gaming 7.

Overklokkers

Ten slotte de overklokkers. Van drie van de vier merken hebben we het high-end overklokkersbord binnen: de ASUS Rampage V Extreme, de Gigabyte X99-SOC Force en de MSI X99S XPower AC. En meer dan ooit is het lastig om daar een beste keuze bij aan te wijzen.

Opvallend is dat Gigabyte de prijs van de X99-SOC Force zoveel hoger heeft liggen dan van de Z97 variant die een vergelijkbare featureset heeft. Toegegeven, de socket is duurder, de X99 chipset zal duurder zijn en ook de sub-zero temperatuursensor is niet gratis. Maar of dat een prijsverschil van € 180 verklaart? Waar de Z97-SOC Force bijna alleen al door de scherpe prijs de beste keuze voor overklokkers was, zit de X99-SOC Force op hetzelfde prijsniveau als beide concurrenten, rond de € 380. En dus is het nu een échte head-to-head.

Een LN2 overkloktest hebben we nog niet kunnen doen, maar is sowieso altijd discutabel. Om te bepalen welk bord nu echt de beste overklokresultaten biedt zullen we over een paar maanden de statistieken op Hwbot.org moeten naslaan. Op basis van de features kunnen we toch wat zaken zeggen.

De ASUS Rampage V Extreme wordt gebundeld met de uistekende OC Panel, die overklokken zonder meer makkelijker maakt, alle belangrijkste features als een slow-modus biedt en direct ook een sub zero temperatuursensor heeft. Diezelfde OC Panel biedt ook meteen VGA Hotwire mogelijkheden. Eigenlijk heeft de Rampage V Extreme maar één echt nadeel, maar dat telt wel zwaar: waarom de voltage meetpunten enkel als soldeerpunten zijn uitgevoerd, is gezien de doelgroep onbegrijpelijk.

De Gigabyte X99-SOC Force heeft meer overklok-knoppen en andere toeters en bellen dan de andere twee. Ook de meegeleverde extra's, zoals het bracket om videokaarten te bevestigen is goed doordacht. Maar we moeten ook eerlijk zijn: de meeste knoppen die je als overklokker écht gebruikt, hebben ASUS en MSI ook. Een nadeel van het SOC Force bord is de gebruikte socket: bouten voor de bevestiging van de extreme koeling moet je door die socket loodsen, waardoor je relatief smalle bouten nodig hebt. Niet onoverkomelijk, maar ASUS en MSI hebben dat met een andere socket beter gedaan. Ook jammer: de op eerdere Gigabyte OC-borden geprezen "normale" USB aansluiting voor op het bord is verdwenen.

Qua toeters en bellen haalt de MSI XPower het duidelijk niet bij de Gigabyte X99-SOC Force en de combinatie van de Rampage V Extreme met de OC Panel. Alle belangrijke knoppen en features zijn echter aanwezig, voltage meetpunten zijn goed uitgevoerd en zeker prijzenswaardig is dat de lay-out van het bord het zeer makkelijk maakt om het bord te isoleren. Op basis van de huidige BIOS-versies blijkt de MSI samen het het ASUS bord out of the box het best getuned.

Lang verhaal kort: aan alle drie heb je vermoedelijk een prima bord en het is deze keer meer dan ooit een eigen afweging welk OC-bord het beste bij jouw wensen, eisen en ervaring past. Naar wat we zo zien en vermoeden hebben we het beste overklokbord nog niet getest: als de MSI X99S MPower, met een adviesprijs van slechts € 229, qua overklokfeatures en prestaties niet onder doet voor de XPower, maar wel de voor overklokkers onnodige extra's als een WiFi-kaart mist, zou die MPower nog wel eens de opvolger dan de Gigabyte SOC Force als het ideale betaalbare OC-bord kunnen zijn. Maar goed, dat is nu nog even koffiedik kijken.


ASUS X99 Deluxe
MSI X99S Gaming 9 AC


MSI X99S SLI Plus
ASRock X99 Extreme4


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

ASRock Fatal1ty X99M Killer

ASRock Fatal1ty X99M Killer

  • Micro ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Silver Award ASRock X99 Extreme4

ASRock X99 Extreme4

  • ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
ASRock X99 WS

ASRock X99 WS

  • Extended ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Gold Award Asus Rampage V Extreme

Asus Rampage V Extreme

  • Extended ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Gold Award Asus X99-Deluxe

Asus X99-Deluxe

  • ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Gigabyte X99 Gaming 5

Gigabyte X99 Gaming 5

  • ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Gigabyte X99 Gaming G1 WiFi

Gigabyte X99 Gaming G1 WiFi

  • Extended ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Gigabyte X99-SOC Force

Gigabyte X99-SOC Force

  • Extended ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Gigabyte X99-UD3

Gigabyte X99-UD3

  • ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Gigabyte X99-UD4

Gigabyte X99-UD4

  • ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Silver Award Gigabyte X99-UD5 WiFi

Gigabyte X99-UD5 WiFi

  • Extended ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4

457,38 €

1 winkel
Gigabyte X99-UD7 WiFi

Gigabyte X99-UD7 WiFi

  • Extended ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Gold Award MSI X99S Gaming 9 AC

MSI X99S Gaming 9 AC

  • Extended ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Silver Award MSI X99S SLI Plus

MSI X99S SLI Plus

  • ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
MSI X99S XPower AC

MSI X99S XPower AC

  • Extended ATX
  • Socket 2011-3
  • Intel X99
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
0
*