8 quad-channel DDR4 geheugenkits review: geheugen voor Haswell-E

12 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Haswell-E
  3. 3. Test
  4. 4. Geteste geheugenkits
  5. 5. Testresultaten: standaard settings
  6. 6. Testresultaten: max. OC met XMP-timings en -voltage
  7. 7. Testresultaten: max. OC met XMP-timings en hoger voltage
  8. 8. Testresultaten: max. OC met hoger voltage en optimale timings
  9. 9. Conclusie
  10. 10. Besproken producten
  11. 11. Reacties

Inleiding

In de tweede helft van vorig introduceerde Intel met de Haswell-E CPU’s het eerste processorplatform met ondersteuning voor DDR4-geheugen. Ruim tijd om eens een aantal DDR4-geheugenkits te vergelijken: wij testten 8 kits.

Het nieuwe DDR4-geheugentype is geoptimaliseerd om op lagere voltages te kunnen werken en om (op termijn) op veel hogere klokfrequenties dan DDR3 te kunnen werken. De eerste officiële DDR4 standaard, zoals die door de Intel Haswell-E CPU’s wordt ondersteund, werkt op 2133 MHz. Nu zijn er natuurlijk ook de nodige 2133 MHz (en snellere) DDR3-geheugenkits, maar bij DDR4 is dit dus het vertrekpunt. Nu al zijn er DDR4-geheugenkits op gegarandeerde snelheden boven de 3 GHz beschikbaar en het zou ons niet verbazen als we op termijn richting of zelfs over de 4 GHz gaan.

De hogere klokfrequenties van DDR4 gaan, net als bij de overstap van DDR2 naar DDR3 en DDR naar DDR2, wel gepaard met standaard hogere latencies. De geheugenkits die we hebben getest hebben CAS-latencies van 13, 15 of zelfs 16 kloktikken, waar bij DDR3-2133 modules juist CL9, CL10 of CL11 gebruikelijk is. Je zou dus mogen concluderen dat DDR4 op dezelfde klokfrequentie wat langzamer is dan DDR3 en dat de winst er primair inzit dat we op termijn op veel hogere klokfrequenties uit kunnen komen. Toch weten wat slimmere aanpassingen in de aansturing van DDR4-geheugen een en ander al direct (grotendeels) te compenseren.

Een direct voordeel van DDR4 is het lagere voltage en dus het lagere stroomverbruik. De nieuwe modules werken standaard op 1,2 V of 1,35 V voor zeer hoog geklokte sets, waar 1,5 V of 1,65 V voor high-end kits gebruikelijk is bij DDR3. Voor een high-end desktop is dat lagere verbruik wellicht niet zo spannend, maar zodra DDR4 ook zijn intrede doet bij normale desktops, laptops en tablets is dat zeker wel het geval. Ook in de server wereld, waar soms honderden geheugenmodules in een server rack geplaatst worden, is een besparing van meer dan een watt per module zonder meer winst.

DDR4 geheugenmodules zijn even lang als DDR3 modules. Ze hebben echter wat meer contactpunten (284 in plaats van 240) en de inkeping halverwege zit op een andere plek. Het is dus onmogelijk om een DDR4-module in een DDR3-slot te steken of andersom.

Haswell-E

Wie nu een Haswell-E systeem met Intel Core i7 5960X, 5820K of 5930K processor samenstelt, zal gebruik moeten maken van DDR4-geheugen. Net als hun voorlopers hebben de nieuwe high-end CPU’s een quad-channel geheugencontroller aan boord en kunnen ze dus vier modules tegelijkertijd aan sturen. Het is dus geen wonder dat DDR4-geheugen op dit moment nog voornamelijk in setjes van vier modules worden verkocht.

De kits die op dit moment te koop zijn, variëren in opgegeven snelheid van 2133 MHz tot 3000 MHz. Kits met hogere snelheden tot 3400 MHz zijn ook al te koop of op z’n minst aangekondigd.

Waar de CPU’s officieel enkel DDR4-2133 ondersteunen, zijn andere snelheden prima in te stellen door middel van multipliers. De Haswell-E CPU’s bieden multipliers voor DDR4-1600, -1800, -1866, -2000, -2133, -2200 en -2400. Dat betekent niet dat hogere snelheden onmogelijk zijn. Dankzij de baseclock straps, die we in onze Haswell-E overklokworkshop uitgebreid gesproken hebben, zijn ook hogere instellingen mogelijk. Opvallend is dat Corsair ons twee DDR4-2800 kits stuurde, terwijl 2800 MHz geen instelling is die enkel met het aanpassen van de bClk-strap en geheugenmultiplier te behalen is. Wie deze kits via XMP-configureert komt uit op de DDR4-2750 multiplier behorende bij strap 1,25x en de bClk verhoogd naar 102 MHz.

Met uitzondering van één kit ondersteunen alle deelnemers aan de test de Intel XMP-standaard. Dat betekent dat je “met één druk op de knop” de modules kunt instellen op de door de fabrikant bedoelde snelheid. Alle X99 moederborden hebben in de BIOS een functie om het geheugen op XMP-snelheid te laten lopen. Je hoeft dus niet zelf uit te dokteren hoe het zit met multipliers en baseclock straps.

Bclk strap1,00x1,25x1,67x2,50x
DDR4-1600 DDR4-1600 DDR4-2000 DDR4-2667 DDR4-4000
DDR4-1800 DDR4-1800 DDR4-2250 DDR4-3000 DDR4-4500
DDR4-1866 DDR4-1866 DDR4-2333 DDR4-3110 DDR4-4665
DDR4-2000 DDR4-2000 DDR4-2500 DDR4-3333 DDR4-5000
DDR4-2133 DDR4-2133 DDR4-2666 DDR4-3555 DDR4-5333
DDR4-2200 DDR4-2200 DDR4-2750 DDR4-3667 DDR4-5500
DDR4-2400 DDR4-2400 DDR4-3000 DDR4-4000 DDR4-6000

De instelbare geheugenklokfrequenties bij Haswell-E op basis van de beschikbare geheugenmultipliers en de vier bClk-straps

Test

Voor dit artikel gingen we aan de slag met een achttal geheugenkits van vier verschillende merken. Het aantal verschillende leveranciers van geheugenchips lijkt beperkt: Crucial maakt als zustermerk van Micron gebruik van chips van eigen makelij. Hoewel we het niet 100% zeker kunnen stellen, zijn we er van overtuigd dat de modules van Corsair, G.Skill, Kingston en Team gebruik maken van Hynix chips. Samsung heeft ook een productielijn van DDR4-chips, maar lijkt die op dit moment nog puur in te zetten voor servermodules. Hynix maakt in feite maar één type DDR4-geheugen; de uiteenlopende snelheden van de kits is dus voornamelijk een kwestie van binning, ofwel testen door de fabrikant op welke snelheid te chips stabiel werken. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de overklokresultaten van de geteste kits akelig dicht bij elkaar liggen.

We hebben de kits getest op een systeem met Intel Core i7 5930K CPU (geklokt op 4 GHz met ook een 4 GHz uncore snelheid) op een ASUS Rampage V Extreme moederbord. Allereerst hebben we een aantal benchmarks gedraaid op XMP-instelling. Daarna zijn we met XMP-timings en –voltage gaan bekijken welke snelheid maximaal haalbaar is. Hierbij gebruiken we alleen de opties beschikbaar door de combinatie van baseclock-straps en geheugen-multipliers, zoals te zien in de tabel. Daarna hebben we de maximale overklok bepaald met XMP-timings, maar een verhoogd voltage. Ten slotte hebben we de maximale overklok bij verhoogd voltage én verhoogde timings bepaald.

De belangrijkste testresultaten vind je in de grafieken aan het eind van dit artikel. Klik hier voor een volledige vergelijkingstabel met alle specificaties en testresultaten van de geteste geheugenmodules.

Geteste geheugenkits

Corsair stuurde ons een relatief betaalbare Vengeance LPX Black 16GB DDR4-2800 CL16 quad kit en een ruim 100 euro duurdere Dominator Platinum 16GB DDR4-2800 CL16 quad kit. Een belangrijk verschil is de heatspreader: de eerste kit bestaat uit low-profile modules, de tweede kit heeft de zeer mooie Dominator heatspreaders die zeker de aandacht trekken in een luxe high-end PC. Beide modules hebben als primair XMP-profiel dezelfde DDR4-2800 CL16 instelling met 1,2V. Daarnaast hebben beide modules een tweede, DDR4-3000 profiel met 1,35 V. De Vengeance LPX-kit is gevalideerd om DDR4-3000 te draaien met CL17, terwijl de Dominator Platinum dat met CL16 kan. Beide kits krijgen we maximaal overklokt tot 3111 MHz, de Dominators met CL13, de Vengeance met CL14. Opvallend is dat we in dat laatste geval nipt betere benchmarkresultaten krijgen.

Corsair Dominator Platinum 16GB DDR4-2800 CL16 quad kit
De Corsair Dominator Platinum modules blijven qua looks onovertroffen.

Crucial stuurde ons een standaard 32GB DDR4-21333 CL15 kit en daarnaast een luxere Ballistix Sport 32GB DDR4-2400 CL16 kit. Beide maken gebruik van Micron chips. Bij de eerste kit valt voornamelijk de relatief lage prijs op: € 460 voor 32 GB is vergeleken met de 16 GB kits van de concurrentie niet bepaald duur. Maar ook de Ballistix kit is met een gemiddelde prijs van € 399 nog geen 80 euro duurder dan bijvoorbeeld de Corsair Vengeance LPX 16 GB kit, terwijl 'ie een dubbele geheugencapaciteit biedt. De standaard set ondersteunt geen XMP, maar wordt dankzij SPD wel netjes op DDR4-2133 ingesteld. De Ballistix kit heeft wel een DDR3-2400 CL16 1,2V XMP-profiel. Waar we alle Hynix-gebaseerde modules uiteindelijk overklokt krijgen tot 3111 MHz (met variërende timings), komen we met beide Crucial kits niet verder dan DDR4-2750, maar wel op CL12. Opvallend is dat de kits dan in de 3DMark 11 en Aida64 benchmarks betere resultaten boeken dan de andere kits op 3111 MHz! Opvallend is ook dat de Ballistix kit op standaard DDR4-2400 snelheid vrijwel even snel is als andere DDR4-2800 kits. Crucial is dus niet onverdienstelijk bezig.

Crucial Ballistix Sport 32GB DDR4-2400 CL16 quad kit
Crucial gebruikt als enige de eigen Micron chips en biedt 32 GB voor de prijs waar andere leveranciers 16 GB voor bieden. De prestaties zijn ook nog eens zeer goed, waardoor we de Ballistix Sport 32GB DDR4-2400 van harte kunnen aanbevelen.

Van G.Skill ontvingen we een Ripjaws IV Red 16GB DDR4-3000 CL15 quad kit. Het is samen met de tweede kit van Kingston op papier de snelste in de test, met een beloofde snelheid van 3000 MHz. Volgens het XMP-profiel is 1,35V nodig om de hoge snelheid mogelijk te maken. Op standaard instelling biedt G.Skill gemiddeld de hoogste benchmarkresultaten van alle kits. Uiteindelijk is het overklokpotentieel identiek aan de andere Hynix-gebaseerde sets: 3111 MHz, maar wel met CL13.

G.Skill Ripjaws IV Red 16GB DDR4-3000 CL15 quad kit
G.Skill en Kingston stuurden ons DDR4-3000 kits. G.Skill heeft kits tot en met 3400 MHz op de markt gezet.

Van Kingston kregen we twee 16GB DDR4-kits uit de HyperX Predator reeks. De één werkt op DDR4-2666 CL13, de ander op DDR4-3000 CL15. Beide kits worden keurig via XMP op die snelheden ingesteld met 1,35V spanning. De pikzwarte heatspreaders zorgen ervoor dat de modules niet uit de toon springen, ongeacht het moederbord. Het is wellicht wel even uitkijken met de gewenste CPU-koeler, aangezien de modules 5,5cm hoog zijn. Met standaard instellingen is de DDR4-3000 kit ietsje sneller, maar tijdens het overklokken komen we er al snel achter dat de kits hardwarematig identiek zijn: in beide gevallen komen we uit op 3111 MHz CL13 als maximale overklok.

Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-3000 CL15 quad kit
Kingston heeft haar HyperX Predator kits érg scherp geprijsd. Aangezien de 16GB kits qua testresultaten weinig tot niets schelen, is dat in dit geval van groot belang.

De laatste kit die we hebben getest is de Team Dark 16GB DDR4-2666 CL15 kit. Ook hier hebben we van doen met een op Hynix-chips gebaseerde set. Opvallend is dat het standaard XMP-profiel van de kit op 1,35V is ingesteld, ook al is de standaard klokfrequentie van 2666 MHz relatief laag. Ook Team heeft ervoor gekozen om de modules in zwart uit te voeren, waardoor ze de facto met ieder type moederbord gecombineerd kunnen worden. De testresultaten zijn niet verrassend; ook bij Team komen we uiteindelijk uit op 3111 MHz CL13. Waar het bij de andere kits dan gaat om 13-15-15 of 13-14-15 timings, krijgen we de snelheid bij Team al dan niet toevallig werkend op 13-13-15 timings. Dat heeft echter niet echt een significant verschil op de prestaties. Op het moment van schrijven kunnen we de kit nog niet terugvinden bij shops in onze prijsvergelijker en ook niet bij de Oosterburen.

Team Dark 16GB DDR4-2666 CL15
Ook de Team Dark kit maakt gebruik van Hynix chips en laat zich net als de concurrentie overklokken tot 3111 MHz.

Testresultaten: standaard settings

Op standaard settings zien we dat de beide DDR4-3000 kits de beste prestaties neerzetten, zoals verwacht natuurlijk. Toch is niet het zo dat bij benchmarks als SuperPi en 3DMark 11 Physics een hogere klokfrequentie per definitie voor betere resultaten zorgt: het is duidelijk dat de ingestelde CAS-latency en andere latencies hier ook hun rol spelen.

We zien duidelijk dat alleen bij de Aidi64 test die de low-level geheugenbandbreedte meet er significante verschillen bestaan. Bij SuperPi en 3DMark11 Physics zijn de verschillen miniem en dan zijn dit nog benchmarks die we specifieke hebben uitgezocht om überhaupt verschillen inzichtelijk te maken. Het bewijs maar weer eens dat onze stelling "liever meer dan sneller geheugen" klopt.

Testresultaten: max. OC met XMP-timings en -voltage

Als we de timings en het voltage niet verhogen, komen we met de twee DDR3-3000 kits en de de Team Dark set al tot 3111 MHz. Maar vergeet niet: juist bij deze kits is het standaard voltage al 1,35V, waarbij de meeste andere kits op 1,2V werken (zie de vergelijkingstabel), dus dit mag niet verbazingwekkend zijn. 

Testresultaten: max. OC met XMP-timings en hoger voltage

Houden we timings in stand maar gaan we wel aan de slag met het voltage, dan krijgen we met één uitzondering alle Hynix-gebaseerde kits al op 3111 MHz. Enkel de op Micron-chips gebaseerde Crucial sets blijven haken op 2750 MHz. We blijven ze op 1,2V testen; een hoger voltage blijkt geen mogelijkheden te bieden tot hogere klokfrequenties. Kijken we naar de SuperPi en 3DMark benchmarks dan blijkt de lagere behaalde klokfrequentie van de Crucial-modules geen nadelig effect te hebben.

Testresultaten: max. OC met hoger voltage en optimale timings

Ten slotte de hoogste overklok settings wanneer we zowel voltage als timings optimaal instellen. We komen bij alle Hynix-gebaseerde kits uiteindelijk tot 3111 MHz, en bij alle kits behalve de Corsair Vengeance LPX Black lukt dat met CL13. De straktste timings onder de Hynix-kits lukt bij de Team Dark kit: 13-13-15-40.

De Crucial modules krijgen we niet hoger dan 2750 MHz, maar door een hoger voltage krijgen we de CAS-latency wel terug van CL15 of CL16 naar CL12. Om exact te zijn: 12-12-12-36 timings blijken prima te werken bij deze op Micron-chips gebaseerde geheugenmodules. Het maakt dat de Crucial modules ondanks de veel lagere maximale klokfrequentie bij optimale overklok toch vrijwel even snel zijn als de Hynix gebaseerde modules.

GeheugenkitGebruikte timings
Corsair Dominator Platinum 16GB DDR4-2800 CL16 quad kit 13-15-15-36 2T
Corsair Vengeance LPX Black 16GB DDR4-2800 CL16 quad kit 14-14-15-36 2T
Crucial 32GB DDR4-2133 CL15 quad kit 12-12-12-36 2T
Crucial Ballistix Sport 32GB DDR4-2400 CL16 quad kit 12-12-12-36 2T
G.Skill Ripjaws IV Red 16GB DDR4-3000 CL15 quad kit 13-15-15-36 2T
Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-2666 CL13 quad kit 13-14-15-40 2T
Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-3000 CL15 quad kit 13-14-15-40 2T
Team Dark 16GB DDR4-2666 CL15 13-13-15-40 2T

Conclusie

Voor fabrikanten is er weinig keuze in DDR4-geheugenchips op dit moment en dus maakt iedereen behalve Crucial gebruik van dezelfde Hynix-chips. Vanzelfsprekend doen de fabrikanten aan binning, maar op basis van onze overklokresultaten blijkt dat de potentie van de Hynix chips vrijwel identiek is: al de modules van Corsair, G.Skill, Kingston en Team krijgen we overklokt tot 3111 MHz. Significante verschillen zijn er verder niet. Opvallend is dat een hogere klokfrequentie niet direct hogere prijzen betekent. Zo zijn de DDR4-3000 kits van Kingston en G.Skill relatief goedkoop. De Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-2666 kit is zo'n drie tientjes goedkoper van de DDR4-3000, maar als je wil gaan overklokken zouden we toch deze -3000 kit willen aanraden. Al is het maar omdat Kingston dan garandeert dat de hoge snelheid van 3 GHz mogelijk is.

De modules die het meest in het oog springen, zijn echter die van Crucial. Allereerst door de prijs: Crucial biedt 32 GB voor de prijs waar anderen 16 GB voor aanbieden. En zoals we al heel vaak hebben opgeschreven: je kunt beter meer dan sneller geheugen hebben. Deze op Micron-chips gebaseerde modules laten zich overklokken tot 2750 MHz CL12, maar bieden dan minstens net zulke goede prestaties als de andere kits op 3111 MHz. De standaard DDR4-2133 kit ziet er een beetje armoedig uit in een high-end PC en mist XMP – al bewijzen de tests dat de missende heatspreader er voornamelijk voor de show is. De Ballistix Sport kit is slechts beperkt duurder, heeft een nette heatspreader en XMP en werkt gegarandeerd op minimaal 2400 MHz. Dat zorgt ervoor dat dit onze favoriete kit is in deze test.


Crucial Ballistix Sport 32GB DDR4-2400 CL16 quad kit


Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-3000 CL15 quad kit


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Corsair Dominator Platinum 16GB DDR4-2800 CL16 quad kit

Corsair Dominator Platinum 16GB DDR4-2800 CL16 quad kit

  • 16 GB
  • 4 x
  • DDR4
  • 2800 MHz
  • DIMM
  • CL16
  • 1.2 V
  • XMP ondersteuning

311,00 €

1 winkel
Corsair Vengeance LPX Black 16GB DDR4-2800 CL16 quad kit

Corsair Vengeance LPX Black 16GB DDR4-2800 CL16 quad kit

  • 16 GB
  • 4 x
  • DDR4
  • 2800 MHz
  • DIMM
  • CL16
  • 1.2 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Crucial 32GB DDR4-2133 CL15 quad kit

Crucial 32GB DDR4-2133 CL15 quad kit

  • 32 GB
  • 4 x
  • DDR4
  • 2133 MHz
  • DIMM
  • CL15
  • 1.2 V
Niet verkrijgbaar
Gold Award Crucial Ballistix Sport 32GB DDR4-2400 CL16 quad kit

Crucial Ballistix Sport 32GB DDR4-2400 CL16 quad kit

  • 32 GB
  • 4 x
  • DDR4
  • 2400 MHz
  • DIMM
  • CL16
  • 1.2 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
G.Skill Ripjaws IV Red 16GB DDR4-3000 CL15 quad kit

G.Skill Ripjaws IV Red 16GB DDR4-3000 CL15 quad kit

  • 16 GB
  • 4 x
  • DDR4
  • 3000 MHz
  • DIMM
  • CL15
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-2666 CL13 quad kit

Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-2666 CL13 quad kit

  • 16 GB
  • 4 x
  • DDR4
  • 2666 MHz
  • DIMM
  • CL13
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Silver Award Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-3000 CL15 quad kit

Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-3000 CL15 quad kit

  • 16 GB
  • 4 x
  • DDR4
  • 3000 MHz
  • DIMM
  • CL15
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Team Dark 16GB DDR4-2666 CL15

Team Dark 16GB DDR4-2666 CL15

  • 16 GB
  • 4 x
  • DDR4
  • 2666 MHz
  • DIMM
  • CL15
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
0
*