Windows 10 Anniversary Update review: verjaardag met cadeautjes

146 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Windows Ink: focus op de pen
  3. 3. Meer nieuwe functies voor een stylus
  4. 4. Edge: nu een volwassen browser?
  5. 5. Cortana: veel nieuw, nog niet in het Nederlands
  6. 6. Verbeteringen voor gamers
  7. 7. Startmenu, taakbalk en donker thema
  8. 8. Beveiliging en ontwikkelaars
  9. 9. Bash, educatie en overig
  10. 10. Conclusie
  11. 11. Reacties

Inleiding

Een jaar geleden verscheen Windows 10, dat een ommezwaai betekende in de geschiedenis van het OS van Microsoft. Vanaf vandaag kun je de Windows 10 Anniversary Update downloaden, de derde versie van het besturingssysteem. In dit artikel blikken we terug op een jaar Windows 10 en lees je alles over de nieuwe features en verbeteringen in de Anniversary Update.

Voor de lancering van Windows 10 stelde Microsoft zich het doel om binnen drie jaar één miljard apparaten op Windows 10 te laten draaien. Recentelijk kwam het daarop terug, omdat in dat getal ook de gebruikers van Windows 10-telefoons waren meegenomen. Met het succes daarvan is het een stuk slechter verlopen dan de softwaremaker destijds in gedachten had. 1 miljard is daarom nu wat te ambitieus, eind juni maakte Microsoft bekend dat er nu 350 miljoen PC's op Windows 10 draaien, meer dan bij Windows 7 en véél meer dan bij Windows 8 een jaar na release. Ook als je de slechte cijfers van Windows 10 Mobile in het achterhoofd houdt, zit dit overigens wel een behoorlijk eind van het vorig jaar gestelde doel.

Windows 10 heeft nu al een groter marktaandeel dan Windows 8 en 8.1 ooit hebben gehad.

Traditioneel komt de meeste groei van een nieuw besturingssysteem van de verkoop van nieuwe apparaten, maar voor het eerst heeft Microsoft ook een jaar lang gratis upgrades weggegeven. De systeemeisen zijn immers vrijwel gelijkgebleven en daarnaast past dit uitstekend in het straatje van het Windows-as-a-Service-model, waarover we vorig jaar uitgebreid schreven. Bovendien zijn upgrades bij concurrent Apple ook al enkele jaren gratis te downloaden. Wie inmiddels op Windows 10 zit, kan deze en toekomstige updates overigens gratis blijven downloaden - je maakt immers gebruik van de 'service' Windows, waar altijd de nieuwste versie bijhoort.

Waar er vroeger naar grote Windows-releases werd toegewerkt, komen nieuwe builds nu regelmatig beschikbaar voor gebruikers. Dat gebeurde voor het eerst in november, toen build 10240 werd vervangen door build 10586. De Anniversary Update heeft als buildnummer 14393 meegekregen. Wie in het Windows Insider-programma zit, zal mee hebben gekregen dat er na een grote release vooral nieuwe features werden toegevoegd, terwijl de afgelopen maanden vooral aan stabiliteit en verfijning is gewerkt. Feitelijk is het verschil dus dat er in het verleden maar eens in de drie, vier jaar een nieuwe Windows-release uitkwam, terwijl dat nu gemiddeld twee keer per jaar gebeurt.

Windows 10-gebruikers krijgen nu voor de tweede keer een nieuwe build.

Op het eerste oog is er in de Anniversary Update wellicht niet veel veranderd, maar wij hebben al enkele weken gebruikgemaakt van de nieuwe build en zijn heel wat wijzigingen tegengekomen. Op de volgende pagina's lees je daar alles over.

Windows Ink: focus op de pen

De interface van Windows 8 was gericht op apparaten met een touchscreen: de gedachte was dat apparaten als de Surface-tablets van Microsoft zelf de toekomst waren. De stap terug naar een meer traditionele omgeving in Windows 10 betekende volgens sommige gebruikers van 2-in-1-apparaten een achteruitgang in het gebruiksgemak met touch en stylus. Onder de naam Windows Ink wordt een nieuwe set features geïntroduceerd, specifiek gericht op bediening met een pen.

Ink Workspace is de spil in het web van Windows Ink. Op apparaten die ondersteuning bieden voor stylusbediening wordt deze omgeving automatisch weergegeven tussen de systeempictogrammen in de taakbalk. Met een Surface Pen kun je het echter oproepen door op het uiteinde van de stylus te klikken. In een nieuw scherm kun je dan snel naar enkele voor penbediening bedachte features.

De Ink Workspace is de centrale hub voor alle pen-apps.

Een Surface Pen heeft drie knoppen, die in de Anniversary Update standaard worden gebruikt voor het oproepen van de Ink Workspace, het maken van een selectie en gummen. Door dubbel te klikken kun je een screenshot maken. Je kunt de functionaliteit echter ook zelf toewijzen, waarvoor Microsoft een nieuwe pagina in de Instellingen-app heeft aangemaakt. Bij de peninstellingen kun je instellen wat je wil dat de knoppen doen, of dat nou een Ink Workspace-feature is of juist het openen van een 'ouderwets' programma.

Bij Instellingen vind je nu een tabblad voor stylusbediening.

Onderin de Ink Workspace wordt een suggestie voor een pen-geoptimaliseerde app getoond - dit kun je overigens uitschakelen bij de instellingen. Dat zijn er inmiddels aardig wat. Er is bijvoorbeeld een app die wiskundesommen voor je oplost zodra je ze in een virtueel schrift schrijft. Een andere app is gericht op het ondertekenen van digitale documenten. Zeker in dat laatste geval biedt een stylus daadwerkelijk meerwaarde.

Meer nieuwe functies voor een stylus

Drie grote tegels in de Ink Workspace verklappen de drie belangrijkste nieuwe pen-features die in de Anniversary Update zitten. De opvallendste is Sticky Notes, in de Nederlandse versie aanwezig als Plaknotities. Sinds Windows Vista kun je hiermee eenvoudige notities als een soort post-its achterlaten op je bureaublad, maar sindsdien is er eigenlijk niets aan het programmaatje veranderd. Volgens Microsoft maken elke maand acht miljoen mensen gebruik van Sticky Notes.

In de update wordt eindelijk pen-input in de notities ondersteund, naast tekst via je toetsenbord uiteraard. Je kunt eenvoudig meerdere notities aanmaken en ze veranderen in grootte en kleur. In de toekomst moeten Sticky Notes meer functionaliteit krijgen, zoals automatische omzetting naar tekst. Spraakassistent Cortana kan daar vervolgens gebruik van maken. Als je dan bijvoorbeeld een notitie schrijft dat je iemand moet bellen, zal Cortana je daaraan herinneren. In deze versie is de functionaliteit echter nog relatief beperkt, wat we wel jammer vinden. Het is in ieder geval goed dat Microsoft nu aandacht besteedt aan deze veelgebruikte app.

Sticky Notes ondersteunen nu ook pen-input, maar meer functionaliteit komt later.

Sketch Pad is de naam voor een nieuw tekenprogramma, dat zoals de naam al zegt het beste te vergelijken is met een schetsboek. Je hebt alle vrijheid om te tekenen of te schrijven. Opvallend is de ingebouwde liniaal, die je met je vingers kunt bewegen en waar je vervolgens met de pen een kaarsrechte lijn langs kunt trekken. Uiteraard wordt je handpalm herkend en genegeerd, zodat je die gewoon op het scherm kunt laten rusten tijdens het schetsen.

Sketch Pad moet je net zoveel vrijheid geven als een papieren schetsboek.

De laatste nieuwe feature, Screen Sketch, is standaard via een dubbelklik op de pen te bereiken. Je maakt er snel een screenshot van je scherm mee, waar je vervolgens op kunt tekenen. Zo kun je bijvoorbeeld een belangrijk deel omcirkelen, iets erbij schrijven of dingen doorkruisen die niet van toepassing zijn. Het eindresultaat is gemakkelijk op te slaan, te kopiëren of te delen via een andere app.

Met Screen Sketch kun je eenvoudig aantekeningen maken op printscreens.

Edge: nu een volwassen browser?

In onze oorspronkelijke review van Windows 10 merkten we nog op dat Edge niet op alle aspecten een volwaardige browser was. Zo misten in de eerste release nog ondersteuning voor extensies, één van de belangrijkste redenen waarom Firefox en later Chrome zo populair werden. Dat is wat ons betreft dan ook de belangrijkste toevoeging aan Edge in de Anniversary Update.

Je kunt de extensies installeren via de Windows Store, die snel te bereiken is via de knop 'Extensies' in het menu van Edge. Op dit moment zijn enkele van de populairste extensies die we kennen van Chrome en Firefox ook beschikbaar voor Edge, zoals Adblock Plus, Evernote, LastPass en Translator. Interessant zijn ook Microsofts eigen extensies, zoals Mouse Gestures om bepaalde taken te verbinden aan het ingedrukt houden van de rechtermuisknop en het maken van bewegingen. Dit deed ons enigszins denken aan de functionaliteit van de duimknop op de Logitech MX Master-muis. Met de Office Online-extensie kun je gemakkelijk de browserversies van bijvoorbeeld Word en Excel gebruiken.

Een aantal populaire extensies zijn al geport naar Microsoft Edge.

Microsoft slaat daarnaast flink op de trom wat betreft batterijduur. Volgens de fabrikant levert browsen met Edge je flink wat extra accuduur op en een test van PCWorld lijkt dat te bevestigen: op een Toshiba Radius 12-laptop ging de accu een half uur langer mee met Edge dan met Chrome in dezelfde test. Firefox en Internet Explorer deden het overigens nog veel slechter.

Om dat te bereiken heeft Microsoft onder andere de JavaScript-activiteit van achtergrondtabbladen beperkt tot één keer per seconde. Daarbij wordt rekening gehouden met andere activiteit van het besturingssysteem: de stukjes JavaScript worden snel uitgevoerd nadat een andere taak de CPU uit zijn low-powerstand heeft gehaald, zodat hij daarna direct weer terug kan vallen. Flash-content draait nu in een apart proces en wordt net als in Chrome standaard gepauzeerd: pas na een klik wordt Flash uitgevoerd.

Niet-essentiële Flash-content wordt pas nadat je erop klikt uitgevoerd.

Windows Hello werd geïntroduceerd in Windows 10 als methode voor biometrisch inloggen, door gezichts- of vingerafdrukherkenning. In de Anniversary Update kun je dit ook gebruiken om in te loggen op websites of in apps. Bovendien kun je daar ook je telefoon voor gebruiken, als die bijvoorbeeld over een vingerafdrukscanner beschikt.

Er zijn nog drie extra kleine nieuwigheden. Je kunt nu naar de vorige of volgende pagina gaan door te swipen. De resultaten van HTML5 en CSS3 worden na de update beter herkend door de hoog-contrastmodus, waardoor slechtzienden de verschillende interface-elementen van een website beter kunnen onderscheiden. Daarnaast kunnen bedrijven door middel van een policy forceren dat Internet Explorer 11 alleen gebruikt kan worden voor websites die in Edge niet goed werken; andere websites worden automatisch in Edge geopend.

Cortana: veel nieuw, nog niet in het Nederlands

Spraakassistent Cortana was een belangrijke nieuwigheid in Windows 10 en is in de Anniversary Update verder uitgebouwd. Cortana is nu ook beschikbaar op het lockscreen, zodat je bijvoorbeeld muziek kunt laten afspelen of een reminder kunt instellen zonder je apparaat te ontgrendelen.

Een andere nieuwe feature is dat je Cortana kunt vragen om bepaalde gegevens op te slaan. Vertel haar bijvoorbeeld je klantnummer bij een bepaald bedrijf; op een later moment kan ze je dat dan weer geven. Hetzelfde geldt voor de plaats waar je je auto hebt geparkeerd. Cortana is inmiddels beschikbaar op Windows (Mobile), Android en iOS: in deze versie kan de assistent eindelijk notificaties tussen al je apparaten synchroniseren, zodat je dezelfde melding niet op elk apparaat los hoeft weg te swipen.

Dit alles is echter nog altijd niet beschikbaar in het Nederlands. In de Anniversary Update zijn er wel enkele nieuwe ondersteunde talen, namelijk Mexicaans Spaans, Braziliaans Portugees en Canadees Frans. Microsoft werkt namelijk niet alleen in talen, maar ook in regio's. Het accent van de stem en bepaalde suggesties worden daarop aangepast. Je kunt bijvoorbeeld de Amerikaanse Cortana alleen gebruiken als je je volledige taalinstellingen zo instelt, maar dat heeft ook invloed op de rest van de interface.

Verbeteringen voor gamers

Windows 10 was een belangrijke stap voor gamers, omdat er een nieuwe versie van de populairste game-API mee gepaard ging: DirectX 12. Volgens Microsoft is er inmiddels meer dan 19 miljard uur gegamed op Windows 10, oftewel gemiddeld 54 uur per gebruiker. De update brengt voor PC-gamers vooral betere integratie met de Xbox One - op die console zelf draait inmiddels ook Windows 10, dus ook die krijgt de Anniversary Update.

De grootste vernieuwing is het Xbox Play Anywhere-programma. Als je zowel een Xbox One als een PC hebt, hoef je een game daarmee maar één keer te kopen om hem daarna op beide apparaten te kunnen spelen, met gedeelde voortgang en game-saves. In ieder geval alle nieuwe titels van Microsoft Studios zullen hier ondersteuning voor bieden. De Xbox-app voor de PC is bovendien geüpdatet met nieuwe functionaliteit voor het maken van captures. Met de nieuwe 'Very high'-setting kan dat nu zelfs met 60 fps.

Games die voor zowel de Xbox One als Windows 10 uitkomen, hoef je nog maar één keer te kopen.

Ontwikkelaars kunnen met de Anniversary Update van elke Xbox One een developer-editie maken, zodat ze hun games kunnen sideloaden en testen. Ook voor normale consumenten is er echter nieuws, want de gecombineerde Windows Store komt beschikbaar voor de Xbox One. De verwachting is dat het app-aanbod voor de console daardoor snel toeneemt in zowel kwaliteit als kwantiteit, doordat ze dezelfde universele standaard gebruiken als Windows 10-apps. Eigenlijk hoeven ze alleen maar geschikt te worden gemaakt voor bediening met een controller.

Voor ons is het wederom nog een ver-van-ons-bed-show, maar ook Cortana komt naar de Xbox. Er zat al een spraakassistent in de Xbox-software, maar die werkt alleen met een beperkte set commando's. Cortana moet een meer menselijke ervaring bieden en is flexibeler. Vraag je haar om Call of Duty op te starten en je hebt er meerdere geïnstalleerd staan, dan zal ze vragen welke je bedoelt. Heb je er maar één, dan wordt die direct opgestart. Vooralsnog is deze functionaliteit enkel beschikbaar in de VS en Engeland.

Startmenu, taakbalk en donker thema

Microsoft is begrijpelijkerwijs terughoudend geworden als het om wijzigingen aan het startmenu gaat. Toch is er een aantal kleine veranderingen doorgevoerd in de Anniversary Update. Functies aan de linkerzijde die in de oorspronkelijke versie nog voluit werden geschreven, zoals Aan/uit en Instellingen, zijn nu alleen nog knoppen met een icoon. Als je het hamburgermenu uitklapt kun je zien waar ze voor dienen. De 'Alle apps'-lijst zit juist niet meer verborgen achter een knop, maar is direct zichtbaar. Bovenaan staan echter nog wel altijd je meestgebruikte en gepinde apps. Ook in de tabletinterface heeft deze lijst een prominentere plaats gekregen.

Aan het startmenu zijn enkele subtiele wijzigingen doorgevoerd.

Verderop in de taakbalk zien we nog meer vernieuwingen. Programma's volgens de UWP-standaard en kunnen gebruikmaken van badges met een notificatie-teller, zodat je in één oogopslag kunt zien hoeveel nieuwe e-mails of Facebook-notificaties je hebt. Het notificatiecentrum biedt nu de mogelijkheid om de prioriteit van programma tot programma in te stellen, net als het aantal meldingen dat één app maximaal weer kan geven.

Nog iets verder naar rechts komen we bij de klok. Die wordt nu op alle monitoren weergegeven als je gebruikmaakt van een multi-monitor-opstelling. Bovendien is er in het venster dat opent na een klik plaats ingeruimd voor je agenda-afspraken van vandaag, onder de kalender. Ook het volumevenster is op de schop gegaan: daar kun je nu eindelijk eenvoudig switchen tussen meerdere audio-uitgangen.

Je kunt nu eindelijk makkelijk switchen tussen verschillende audio-apparaten.

Voor wie donkere achtergronden fijner vindt, is er nu een donker thema in te stellen. Dit wordt doorgevoerd in vrijwel het hele OS, inclusief bijvoorbeeld het Instellingen-scherm. Een laatste visuele wijziging is dat alle verschillende tabbladen in de instellingen nu zijn voorzien van iconen.

Het donkere thema en de iconen voor de settings zijn nieuw in de Anniversary Update.

Beveiliging en ontwikkelaars

Microsoft wil Windows met de Anniversary Update niet alleen functioneler en handiger te gebruiken maken, maar ook veiliger. Windows Defender is uitgebreid met optionele notificaties en samenvattingen van scans waarin malware is aangetroffen. Tot nu toe werd Defender uitgeschakeld als je zelf een ander anti-viruspakket installeerde, maar in de update blijft de mogelijkheid open om periodiek scans uit te laten voeren. Deze 'second opinion' moet je zelf inschakelen als je een alternatieve virusscanner gebruikt.

Voor zakelijke gebruikers is Advanced Threat Protection (WDATP) toegevoegd, dat via bepaalde algoritmes aanvallen probeert te detecteren. Meer dan 300 grote bedrijven zouden reeds een pilot runnen met de beveiligingssoftware. Via een cloud back-end kunnen administrators alles in de gaten houden en wanneer nodig handelen. Daarnaast is er Windows Information Protection, dat helpt bij het scheiden van persoonlijke en zakelijke bestanden om te voorkomen dat die uitlekken.

IT-administrators kunnen in de gaten houden wat er gebeurt binnen hun netwerk.

In het instellingenmenu van Windows 10 is een nieuwe optie verschenen: Ontwikkelaarsinstellingen, Volgens ons is deze functie echter ook uitstekend geschikt voor de Hardware.Info-lezer, want je vindt er veel knoppen om instellingen in één keer te zetten zoals IT-professionals dat willen. Denk bijvoorbeeld aan het weergeven van bestandsextensies in de Windows Verkenner, het volledige pad tonen in plaats van de versimpelde weergave en het laten zien van lege stations. Ook Extern bureaublad kun je hier direct inschakelen.

In de Ontwikkelaarsinstellingen kun je snel een aantal specifieke instellingen aanpassen.

Bash, educatie en overig

Een opvallende ontwikkeling in het proces naar de nieuwe release van Windows 10 was de aankondiging van een Linux-subsysteem. In samenwerking met Canonical heeft Microsoft een Bash-shell gecreëerd die werkt op de 64-bit versie van Windows 10. Het gaat niet om een virtuele machine of container, maar om een volwaardig subsysteem van Windows.

Strikt genomen gaat het niet om Linux zelf - de kernel is immers niet aanwezig - maar om de GNU-software die we kennen van Linux. Uiteraard zijn er beperkingen, zoals dat er geen grafische applicaties kunnen worden gedraaid, maar vrijwel alle commandline-programma's voor Linux kun je erin draaien. Daarbij krijgt het Linux-subsysteem wel toegang tot de bestanden op je PC, maar kan het niet rechtstreeks normale Windows-programma's oproepen. Dat geldt net zo goed andersom: vanuit de normale Windows command-prompt of PowerShell kun je geen Bash-instructies geven.

Een voorbeeld waarin we Bash gebruiken om een bestand te verwijderen.

Om dit te kunnen gebruiken moet je de Ontwikkelaarsmodus aanzetten in de instellingen. Vervolgens moet je het Linux-subsysteem inschakelen in 'Windows-onderdelen in- of uitschakelen', dat je vindt in het klassieke Configuratiescherm onder 'Programma's en onderdelen'. Na het installeren moet je je PC opnieuw opstarten, vervolgens kun je de installatie afronden door 'bash' te typen in een commandprompt. Dan kun je aan de slag.

Voor in de klas

Er komen steeds goedkopere apparaten met Windows 10 op de markt, voornamelijk om in Amerika te concurreren met de daar populaire Chromebooks. In de bedrijfsmatige appwinkel heeft Microsoft een aantal apps gezet die werken in een klas makkelijker moeten maken. De belangrijkste is 'Take a Test', die de computer in een volledige lockdown zet zonder toegang tot het klembord, bestanden op de computer en andere programma's. Op die manier kan makkelijk een klassikale toets worden afgenomen

Op schoolcomputers kan daarnaast worden ingesteld dat Windows Update alleen patches installeert buiten de schooltijden, zodat leerlingen niet worden afgeleid en altijd door kunnen werken. Ten slotte moet Windows Ink natuurlijk ideaal zijn om in de klas te gebruiken om te schrijven.

Ook voor in de klas brengt de Anniversary Update enkele verbeteringen.

Overige veranderingen

Ten slotte nog een beknopte lijst van een paar kleine veranderingen die we nog niet hebben besproken.

  • WiFi Sense is verwijderd uit het OS. Deze feature om je WiFi-wachtwoord te delen met contacten kwam negatief in het nieuws om privacyredenen en werd volgens Microsoft nauwelijks gebruikt.
  • Het lockscreen en het inlogscherm zijn samengevoegd, zodat je je achtergrondfoto ook in het inlogscherm blijft zien. Door deze samenvoeging is het niet meer mogelijk om het lockscreen apart uit te schakelen.
  • De Alle apps-knop is verdwenen, omdat die lijst nu direct in het startmenu te zien is.
  • Een aantal Group Policy-instellingen zijn niet meer te wijzigen in Windows 10 Pro, maar enkel nog in de Enterprise- en Education-edities. Voorbeelden zijn het uitschakelen van Windows-tips, zoals hierboven al genoemd het uitschakelen van het lockscreen en het blokkeren van bepaalde Microsoft-apps.

Conclusie

Een jaar na de introductie van Windows 10 later lijkt de belofte van Windows-as-a-Service te worden waargemaakt. Zonder extra kosten krijgen alle gebruikers van Windows 10 een verzameling nieuwe features voor het besturingssysteem. Op sommige punten, zoals bediening met een stylus en de Edge-browser, was dat hard nodig. Bijvoorbeeld de integratie van Bash laat echter ook zien dat we met een ander Microsoft te maken hebben dan enkele jaren geleden.

Net als Windows 10 zelf is de Anniversary Update grotendeels in samenspraak met de community ontwikkeld. Leden van het Windows Insider-programma kregen de afgelopen maanden regelmatig nieuwe builds waar alle features mondjesmaat aan werden toegevoegd. Met de feedback die Microsoft kreeg is duidelijk wat gedaan: veel functionaliteit is uiteindelijk verfijnder geworden dan de oorspronkelijke implementatie.

Zoals de term Windows-as-a-Service al zegt, betekent de Anniversary Update nog lang niet het einde van de ontwikkeling van Windows 10. In de komende jaren zullen er regelmatig nieuwe features en optimalisaties worden toegevoegd, om het OS toekomstgerichter en uiteindelijk natuurlijk beter te maken. Wat ons betreft heeft Microsoft daarmee een veel meer 'anno 2016' model gevonden dan de traditionele grote Windows-releases.

0
*