14 DDR4-geheugenkits van 8 tot 32 GB review: DDR4 voor iedereen

34 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Testveld
  3. 3. Corsair
  4. 4. Crucial
  5. 5. G.Skill
  6. 6. Kingston
  7. 7. Team
  8. 8. Testverantwoording
  9. 9. Testresultaten: standaard settings
  10. 10. Testresultaten: max. OC met XMP-timings en -voltage
  11. 11. Testresultaten: max. OC met XMP-timings en hoger voltage
  12. 12. Testresultaten: max. OC met hoger voltage en optimale timings
  13. 13. Conclusie
  14. 14. Besproken producten
  15. 15. Reacties

Inleiding

Zowel het high-end als het mid-range platform van Intel zijn nu over op DDR4, AMD volgt eind dit jaar. Hoog tijd om een flink aantal setjes te vergelijken: waar moet je op letten en welke moet je hebben?

Halverwege 2016 was de ideale tijd om geheugenmodules te kopen: DDR4 was nog nooit zo goedkoop. Inmiddels zijn de prijzen helaas weer aan het stijgen. 8 GB was jarenlang de standaard voor de doorsnee gaming-PC, maar als je nu een nieuw systeem bouwt is 16 GB geen overbodige luxe met het oog op de toekomst. Videobewerkers en andere veeleisende gebruikers hebben sowieso baat bij 16 of zelfs 32 GB.

Heeft sneller geheugen zin?

De laatste jaren luidde het advies voor RAM altijd: vooral véél, de snelheid maakt weinig uit. Op een enkele uitzondering na, bijvoorbeeld als je het werkgeheugen tevens als videogeheugen voor je geïntegreerde GPU gebruikt, was het verschil in praktijktests jarenlang nihil. Recentelijk doken er op internet benchmarks op waaruit zou blijken dat Intels zesde generatie (Skylake) processors wel profiteren van sneller geheugen. Uiteraard hebben wij geprobeerd om die resultaten te reproduceren, want dat zou de geheugenmarkt gelijk in een heel ander daglicht stellen.

Recentelijk publiceerden we onze bevindingen over geheugenschaling. In bepaalde games meten we inderdaad prestatiewinsten tot 10%, die vooral gehaald worden bij lagere settings. Dan is er immers geen GPU-bottleneck. Over de hele linie zien we echter verbeteringen, dus een tientje meer uitgeven voor een wat snellere geheugenkit is weer te verantwoorden. Zware CPU-taken als video-encoding hebben altijd al meetbaar baat gehad bij sneller geheugen. Moet je kiezen tussen meer of juist sneller geheugen, dan zouden we nog altijd het eerste adviseren.

Testveld

We ontvingen voor deze test nieuwe kits van een vijftal merken. Crucial en Kingston leverden met respectievelijk vijf en zes DDR4-sets het merendeel aan, terwijl G.Skill en Team elk een vooral op overklokkers gerichte kit aanleverden. Van Corsair nemen we ten slotte een nieuwe kit met ledverlichting mee.

Alle geheugenmodules in deze test ondersteunen XMP 2.0. Dat betekent dat je de juiste instellingen met één klik kunt toepassen via je BIOS en alle kloksnelheden en timings dus niet handmatig hoeft in te voeren. Enkele moederbordfabrikanten bieden dit met een melding zelfs automatisch aan als je een nieuwe PC hebt gebouwd en voor het eerst de BIOS in gaat.

Een groot deel van de geteste modules is voornamelijk geschikt voor Skylake, waarmee je moeiteloos hoge kloksnelheden voor het geheugen kunt halen. Het Intel X99-platform is wat dat betreft wat kieskeuriger. Geheugenkits tot en met 3.000 MHz werken doorgaans probleemloos, maar daarboven kan lastiger zijn om aan de praat te krijgen.

Testprocedure

We testen DDR4-geheugen standaard met de ASUS Maximus VIII Impact als moederbord en een Intel Core i7 6700K als processor. De kloksnelheid en uncore van de processor stonden op 4 GHz, met turbo-modus uit.

We hebben de modules als volgt gebenchmarkt. Allereerst draaiden we een aantal benchmarks op XMP-instellingen. Daarna bekeken we met de XMP-timings en voltages welke snelheid maximaal haalbaar is. We gebruikten de geheugenmultipliers om over te klokken. Vervolgens hebben we bepaald wat de maximale overklok is met XMP-timings en een verhoogd voltage. Hierna hebben we ook getest hoe ver de modellen over te klokken zijn bij het volledig vrij instellen van timings en de spanning.

Corsair

Van het Amerikaanse Corsair kregen we een bijzondere set geheugen: de Vengeance LED. Deze modules ondersteunen XMP 2.0 en zijn verkrijgbaar in tal van varianten qua kloksnelheden en latencies. Het bijzondere zit ‘m in de ledverlichting aan de bovenkant van de modules. Er zijn varianten met rode en witte verlichting; helaas gaat het niet om rgb-verlichting die je zelf volledig kunt aanpassen.

Op Computex demonstreerde Corsair de mogelijkheid om de verlichting te bedienen: aan of uit, maar ook bepaalde effecten zoals ‘ademen’ en knipperen. De software was toen nog duidelijk nog verre van af en ook bij de release was die nog niet beschikbaar. In de laatste versie van Corsair Link is het mogelijk om de helderheid aan te passen en de led's constant aan te laten in plaats van te laten pulseren. Volgens de fabrikant komen er in de toekomst nog meer effecten beschikbaar.

Zonder de software hebben de modules maar één standaardeffect, waarbij ze af en toe uit- en aangaan. De meerprijs ten opzichte van ‘normale’ geheugenmodules is gelukkig beperkt.

Corsair Vengeance LED 32GB DDR4-3200 CL16 quad kit
Deze ledverlichting kun je na het installeren van de update aansturen, maar meer features zijn nog onderweg.

Crucial

Zoals gezegd is Crucial goed vertegenwoordigd in deze test: het stuurde ons vijf setjes op. Drie kits zijn onderdeel van de Ballistix Elite-serie, die deze generatie volledig in het zwart is uitgevoerd, inclusief de printplaat. De aluminium heatspreaders steken nauwelijks uit boven de pcb-hoogte, waardoor ze vrijwel altijd zullen passen. De andere twee sets zijn afkomstig uit de Ballistix Tactical-serie, die een meer glimmende grijsachtige heatspreader heeft. Technisch zijn de verschillen verwaarloosbaar: ze gebruiken exact dezelfde geheugenchips en ondersteunen allebei XMP 2.0.

Van de vijf kits hebben er drie een capaciteit van 8 GB, de andere twee zijn 16 GB groot. Aangezien ze allemaal uit twee modules bestaan, hebben ze dus een capaciteit van 4 of 8 GB per reepje. De 4GB-modules zijn single-rank en single-sided, terwijl die van 8 GB dual-rank en dual-sided zijn. In theorie biedt dat laatste een prestatievoordeel. Vier van de sets hebben een kloksnelheid van 3.000 MHz met CL15, terwijl de vijfde een 3.200MHz-kit met CL16 is. Technisch zijn er dus nauwelijks verschillen.

Crucial Ballistix Elite 16GB DDR4-3000 CL15 kitCrucial Ballistix Tactical 16GB DDR4-3000 CL16 kit
De Crucial Ballistix Elite (links) en de Ballistix Tactical (rechts).

G.Skill

Van G.Skill kregen we een Trident Z kit binnen, met vier modules die op 3.200 MHz lopen met CL14. Deze extreem lage latency is mogelijk doordat er gebruik wordt gemaakt van Samsung E-die’s, die makkelijk over te klokken zijn en laag kunnen worden ingesteld qua timings. Door de totale capaciteit van 32 GB hebben we te maken met modules van 8 GB per stuk, maar die zijn gewoon single-rank en single-sided.

Vooral op het gebied van overklokken werpen de G.Skill Trident Z’s hoge verwachtingen op, wat onze testresultaten verderop in dit artikel ook bevestigen.

G.Skill Trident Z 32GB DDR4-3200 CL14 Black/White quad kit
Deze G.Skill-modules blijken bijzonder goed te overklokken.

Kingston

Net als van Crucial mochten we ook heel wat geheugensetjes van Kingston verwelkomen. Niet minder dan zes kits hebben we aan onze tests onderworpen. De goedkoopste lijn van het HyperX-submerk heet Fury, gekenmerkt door een simpel uiterlijk met een lage, zwarte heatspreader. Ook deze budgetserie heeft nu een zwart pcb; wat ons betreft een goede ontwikkeling, want het ziet er fraaier uit dan het standaard groen dat we bij DDR3 nog weleens zagen.

De hoger gepositioneerde Savage-serie is beschikbaar met hogere kloksnelheden dan de Fury’s, maar verder zijn de verschillen beperkt. De heatspreader op dit model is van hetzelfde zwarte en licht glanzende materiaal gemaakt als bij de Fury, maar dan wat vervaarlijker vormgegeven.

Kingston heeft als laatste ook nog de HyperX Predator-serie, die een hogere heatspreader heeft. Dat wordt enigszins oppassen bij bepaalde luchtkoelers, maar het wat extremere design zal sommige gebruikers aanspreken. Voor de allerhoogste klokfrequenties kun je overigens alleen bij de Predators terecht. Eén van de kits kwam ons bekend voor: die hadden we in een test uit 2014 al eens besproken. Het blijkt om andere modules met aangepaste componenten te gaan, die onder dezelfde productcode worden verkocht. Volgens Kingston zijn de prestaties vergelijkbaar of beter, maar wij zouden het waarderen als een nieuw product gewoon duidelijk als zodanig herkenbaar is.

De HyperX Fury-kit doet 2.666 MHz met CL15, terwijl de Savage-set op dezelfde snelheid maar dan met CL13 loopt. Bij de Predators vallen vooral de 2.400 MHz CL12 kit en de 3.333 MHz CL16 kit op, respectievelijk door hun lage latency en hoge kloksnelheid. Uiteraard is een combinatie van beide in theorie het beste.

Kingston HyperX Fury Black 16GB DDR4-2666 CL15 kitKingston HyperX Predator 16GB DDR4-3000 CL15 kit
Kingston HyperX Savage Black 16GB DDR4-2666 CL13 kit
Kingston heeft drie reeksen DDR4-geheugen in zijn productgamma.

Team

Een fabrikant die we minder vaak in onze tests terugzien is Team, dus we waren blij een setje van dit merk te ontvangen. De nieuwe Delta-serie valt op door zijn ledverlichting, verkrijgbaar in blauw, wit en rood. Helaas is die niet aan te sturen, dus je zult het moeten doen met het ademend effect waarmee de fabrikant ze heeft uitgerust.

De opgestuurde set heeft een capaciteit van 8 GB. De standaard kloksnelheid is 3.000 MHz met CL16. Het viel ons op dat het geheugen niet heel breed wordt gevoerd; op het moment van schrijven is deze kit bij drie winkels te koop.

Team Delta 8GB DDR4-3000 CL16 kit
Ook Team heeft ledverlichting, maar minder uitgebreid dan Corsair.

Testverantwoording

We testen DDR4-geheugen met de ASUS Maximus VIII Impact als moederbord en een Intel Core i7 6700K als processor. De kloksnelheid en uncore van de processor stonden op 4 GHz, met turbo-modus uit. In het geval van een quad-kit hebben we er twee gebruikt voor de tests, omdat de Impact maar twee geheugensloten heeft.

In eerste instantie draaien we onze tests op de XMP-instellingen, oftewel de standaard snelheden van de modules. Vervolgens kijken we of we hogere snelheden kunnen bereiken door de spanning te verhogen. Ten slotte proberen we ook de timings te optimaliseren voor de hoogst haalbare scores. Het geheugen overklokken heeft overigens niet veel zin, omdat de prestatiewinsten van sneller geheugen doorgaans al klein zijn. Er is echter wel een grote groep hobbyisten die het puur voor de leuk doen.

Testresultaten: standaard settings

Op standaard instellingen zijn de verschillen grotendeels gebaseerd op het verschil in kloksnelheid en timings door de module. In benchmarks die goed schalen met sneller geheugen, zoals SuperPi en de geheugentest van Aida64, zien we dan ook de kits met hoge specificaties excelleren. De G.Skills en de Kingston HyperX Predators met hoge snelheden staan regelmatig bovenaan.

Testresultaten: max. OC met XMP-timings en -voltage

Zonder de modules van een hogere spanning of minder strakke timings te voorzien komen we met de Crucial Ballistix Elite 3200 MHz CL16-kit het verst: 3600 MHz. Opvallend is dat de HyperX Predator-kit van 3333 MHz niet verder komt dan zijn standaard snelheid, terwijl de 3000MHz-kit uit dezelfde serie wel goed overklokt.

Testresultaten: max. OC met XMP-timings en hoger voltage

Verhogen we de spanning, dan komen de kits van Corsair, G.Skill en de Cruciall Ballistix Elite 3200 MHz al op 4000 MHz! Zeker in het geval van de G.Skill is dat bewonderenswaardig, want deze test is nog met XMP-timings: met CL14 zijn die erg laag bij deze kit. De modules van Corsair en Crucial draaien immers met de slappere CL16-timings.

Testresultaten: max. OC met hoger voltage en optimale timings

Ten slotte kijken we naar het maximale overklokpotentieel. De Kingston HyperX Predator 3000 MHz CL15 quad-kit komt met 4133 MHz het hoogst, maar daarvoor moesten de timings wel terug naar CL17-19-19-38. De 4000 MHz van de G.Skill Trident Z 3200 MHz CL14 is misschien nog wel het indrukwekkendst, want daarbij konden we de timings juist verlagen naar CL12-12-12-34. Kijken we naar de prestatietests, dan komt die ook als onbetwiste winnaar bovendrijven. Ten opzichte van de standaard instellingen steeg de geheugenbandbreedte van 47 GB/s naar 53 GB/s.

Bij een aantal geheugenmodules kwamen we niet ver bij het verhogen van het voltage. In sommige gevallen was meer spanning weliswaar mogelijk, maar leidde het juist tot lagere prestaties. We hebben in alle gevallen de instellingen gebruikt die de beste prestaties leverden. Overigens illustreren de testresultaten wederom mooi de afhankelijkheid van de silicon lottery: de Kingston HyperX Predator 3333 MHz blijkt bijvoorbeeld veel minder goed over te klokken dan de goedkopere 3000MHz-kit uit dezelfde serie. Een beetje geluk is dus ook een vereiste om hoge snelheden te kunnen behalen.

Conclusie

Nu uit onze tests blijkt dat sneller DDR4-geheugen daadwerkelijk zin heeft in games en andere intensieve toepassingen, is de geheugenmarkt opeens een stuk interessanter geworden. Boven de 3200 MHz is de meerwaarde van meer snelheid beperkt, maar een kit van bijvoorbeeld 2666 MHz blijkt een nuttige investering.

De Kingston HyperX Fury Black 16GB 2666 MHz CL15 is wat ons betreft de beste kit in dat segment. Op het moment van schrijven is hij iets duurder dan de Crucial-kit met CL16 die we uit de vorige test meenamen, maar hij is dus ook wat sneller. De meerprijs van ongeveer 10 euro ten opzichte van een standaard 2133MHz-setje is hij wat ons betreft meer dan waard en een Great Value award is dan ook op zijn plaats.

Als je bereid bent om nog wat meer te investeren in een 3000MHz-kit, kun je het beste terecht bij Crucial. De Ballistix Tactical 16GB 3000MHz CL16 biedt veel waar voor zijn geld en gaat dus ook naar huis met een Excellent Choice award. De Ballistix Elite-variant is qua specificaties overigens identiek, maar heeft een naar onze mening erg geslaagde matzwarte heatspreader. Hij kost een tientje meer.

Voor de overklokkers is de G.Skill Trident Z 32GB 3200 MHz CL14 de beste keuze. Het overklokpotentieel is uitstekend: de gebruikte chips kunnen een hoge spanning aan en presteren daarbij ook nog eens uitstekend. De 4000 MHz bij CL12 die de kit in onze max. OC-test neerzette is indrukwekkend. Door die lage timings zijn de prestaties bovendien nog hoger dan die van de naar 4133 MHz overgeklokte HyperX-kit.


Kingston HyperX Fury Black 16GB DDR4-2666 CL15 kit


Crucial Ballistix Tactical 16GB DDR4-3000 CL16 kit


G.Skill Trident Z 32GB DDR4-3200 CL14 quad kit


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Corsair Vengeance LED 32GB DDR4-3200 CL16 quad kit

Corsair Vengeance LED 32GB DDR4-3200 CL16 quad kit

  • 32 GB
  • 4 x
  • DDR4
  • 3200 MHz
  • DIMM
  • CL16
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Crucial Ballistix Elite 8GB DDR4-3000 CL15 kit

Crucial Ballistix Elite 8GB DDR4-3000 CL15 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR4
  • 3000 MHz
  • DIMM
  • CL15
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning

72,62 €

2 winkels
Crucial Ballistix Elite 8GB DDR4-3200 CL16 kit

Crucial Ballistix Elite 8GB DDR4-3200 CL16 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR4
  • 3200 MHz
  • DIMM
  • CL16
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning

89,90 €

1 winkel
Crucial Ballistix Elite 16GB DDR4-3000 CL15 kit

Crucial Ballistix Elite 16GB DDR4-3000 CL15 kit

  • 16 GB
  • 2 x
  • DDR4
  • 3000 MHz
  • DIMM
  • CL15
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Crucial Ballistix Tactical 8GB DDR4-3000 CL15 kit

Crucial Ballistix Tactical 8GB DDR4-3000 CL15 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR4
  • 3000 MHz
  • DIMM
  • CL15
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Excellent Crucial Ballistix Tactical 16GB DDR4-3000 CL16 kit

Crucial Ballistix Tactical 16GB DDR4-3000 CL16 kit

  • 16 GB
  • 2 x
  • DDR4
  • 3000 MHz
  • DIMM
  • CL16
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Ultimate G.Skill Trident Z 32GB DDR4-3200 CL14 Black/White quad kit

G.Skill Trident Z 32GB DDR4-3200 CL14 Black/White quad kit

  • 32 GB
  • 4 x
  • DDR4
  • 3200 MHz
  • DIMM
  • CL14
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Great Value Kingston HyperX Fury Black 16GB DDR4-2666 CL15 kit

Kingston HyperX Fury Black 16GB DDR4-2666 CL15 kit

  • 16 GB
  • 2 x
  • DDR4
  • 2666 MHz
  • DIMM
  • CL15
  • 1.2 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-2400 CL12 quad kit

Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-2400 CL12 quad kit

  • 16 GB
  • 4 x
  • DDR4
  • 2400 MHz
  • DIMM
  • CL12
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-3000 CL15 kit

Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-3000 CL15 kit

  • 16 GB
  • 2 x
  • DDR4
  • 3000 MHz
  • DIMM
  • CL15
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning

91,99 €

11 winkels
Silver Award Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-3000 CL15 quad kit

Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-3000 CL15 quad kit

  • 16 GB
  • 4 x
  • DDR4
  • 3000 MHz
  • DIMM
  • CL15
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-3333 CL16 kit

Kingston HyperX Predator 16GB DDR4-3333 CL16 kit

  • 16 GB
  • 2 x
  • DDR4
  • 3333 MHz
  • DIMM
  • CL16
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning

96,73 €

7 winkels
Kingston HyperX Savage Black 16GB DDR4-2666 CL13 kit

Kingston HyperX Savage Black 16GB DDR4-2666 CL13 kit

  • 16 GB
  • 2 x
  • DDR4
  • 2666 MHz
  • DIMM
  • CL13
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
Team Delta 8GB DDR4-3000 CL16 kit

Team Delta 8GB DDR4-3000 CL16 kit

  • 8 GB
  • 2 x
  • DDR4
  • 3000 MHz
  • DIMM
  • CL16
  • 1.35 V
  • XMP ondersteuning
Niet verkrijgbaar
0
*