Intel Core i9 7900X Skylake-X & Core i7 7740X Kaby Lake-X review: paniekvoetbal met resultaten

238 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Skylake-X en Kaby Lake-X
  3. 3. Modellen
  4. 4. Het platform: Socket 2066 en X299 chipset
  5. 5. Architectuur: Skylake als basis
  6. 6. Architectuur: Stroombesparing in Skylake
  7. 7. Architectuur: Skylake-X versus Skylake (1)
  8. 8. Architectuur: Skylake-X versus Skylake (2)
  9. 9. Overklokken
  10. 10. VROC: dure, geïntegreerde RAID-oplossing
  11. 11. Eerste blik: X299-moederborden van ASUS
  12. 12. Eerste blik: X299-moederborden van Gigabyte
  13. 13. Benchmarks: nieuwe testprocedure
  14. 14. Benchmarks: content creation (Adobe Lightroom, Photoshop en Premiere)
  15. 15. Benchmarks: video- en audio-encoding (x264, x265 en Flac)
  16. 16. Benchmarks: 3D-rendering (Cinebench / Blender)
  17. 17. Benchmarks: data-compressie en -encryptie
  18. 18. Benchmarks: web-browsing en Microsoft Office (Word en Excel 2016) 
  19. 19. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Battlefield 1 (DX12)
  20. 20. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Doom (Vulkan)
  21. 21. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): GTA V
  22. 22. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Prey
  23. 23. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Rise of the Tomb Raider (DX12)
  24. 24. Stroomverbruik
  25. 25. Conclusie
  26. 26. Besproken producten
  27. 27. Reacties

Inleiding

Intel introduceert vandaag vijf nieuwe high-end desktop processors, die men gezamenlijk de Core X-serie noemt. Alle CPU's maken gebruik van een nieuwe processorvoet (Socket 2066), en moeten gecombineerd worden met moederborden met een nieuwe chipset (Intel X299). De nieuwe cpu’s zijn opgedeeld in twee families, Skylake-X en Kaby Lake-X. Het nu beschikbare topmodel bevat 10 cores, maar Intel heeft al aangekondigd dat we in de toekomst modellen met tot zelfs 18 cores mogen verwachten. Wij hebben het topmodel uit beide series getest: de 10-core Core i9 7900X en de quad-core Core i7 7740X.

Intel Core i9 7900X Boxed Intel Core i7 7740X Boxed

Update, 25-10: Helaas zijn we tot de constatering gekomen dat de testresultaten van een aantal Intel 'Skylake-X' socket 2066 processors niet klopten, doordat de turbomodus op het moment van testen niet correcte werkte. Die resultaten waren ook in deze review opgenomen. We hebben de grafieken bijgewerkt met nieuwe resultaten. De prestaties en onderlinge verhoudingen in de grafieken kunnen hierdoor licht afwijken van de in de tekst genoemde prestaties en verhoudingen.

Voor wie het nieuws van Computex in de eerste week van juni heeft gevolgd, is de komst van de nieuwe processors geen verrassing. Intel kondigde deze daar namelijk tijdens zijn persconferentie aan. Bovendien stonden Skylake-X en Kaby Lake-X al langer op de planning; dat Intel nieuwe high-end chips met tot 10 cores zou gaan aankondigen lag in de lijn der verwachting. Het nieuws zat vooral in het moment van de aankondiging – deze introductie was pas voor twee maanden later gepland – en bovenal in de aankondiging van desktop CPU’s met 12, 14, 16 en zelfs 18 cores. Wel zullen we nog de nodige tijd op die modellen moeten wachten: Intel laat weten dat de modellen met de hoogste aantallen cores in oktober beschikbaar zullen komen. Hoe dan ook is het lastig deze vervroegde en opgeschaalde lancering los te zien van de succesvolle introductie van AMD’s nieuwe Ryzen-architectuur en de hierbij behorende processors.

Ook al is het nog wachten op de modellen met écht veel cores, vandaag introduceert Intel al een behoorlijke hoeveelheid nieuwe modellen. Van deze vijf zijn de Core i9 7900X (10 cores), Core i7 7820X (8 cores) en Core i7 7800 (6 cores) gebaseerd op de Skylake-X chip. Feitelijk zijn het desktop derivaten van Intels nieuwe generatie Xeon server-CPU’s, die spoedig geïntroduceerd zal worden. Bijzonder bij het topmodel is dat Intel voor het eerst de serienaam Core i9 gebruikt. De nieuwe 10-core chip heeft een Amerikaanse prijs van $ 999, waarmee Intel in vergelijking met de vorige generatie high-end desktop CPU’s het prijspunt van een 10-core chip met maar liefst 42% naar beneden brengt.



De Kaby Lake-X en Skylake-X processors komen op de markt als Core i5, Core i7 en voor het eerst ook Core i9.

De Core i7 7740X en i5 7640X zijn geheel anders. Deze zogenaamde Kaby Lake-X CPU’s maken weliswaar gebruik van dezelfde nieuwe Socket 2066 processorvoet als de Skylake-X chips, maar zijn intern gebaseerd op exact dezelfde 4-core Skylake chip die we al kennen van bijvoorbeeld de Core i7 7700K en Core i5 7600K uit Intels standaard Socket 1151 desktop platform. Dit schoenlepelen van mid-range CPU’s in een high-end platform doet Intel voor het eerst en heeft wat haken en ogen, waarover meer op de volgende pagina.

Met de nieuwe CPU’s richt Intel zich op consumenten en semiprofessionele gebruikers die de allerbeste prestaties wensen. Het bedrijf definieert deze groepen enerzijds als de zogenaamde content creators, mensen die bezig zijn met bijvoorbeeld 3D-rendering of 4K video editing, zaken die goed schalen met meer cores. Voor semi-professionele gebruikers is zeker de komst van modellen met méér dan 10 cores goed nieuws; tot nu toe was men daarvoor aangewezen aan nog veel duurdere Xeon-processors met eveneens exorbitant dure moederborden. Naast deze doelgroep richt Intel zich ook nadrukkelijk op de meest veeleisende gamers, die naast het spelen van de game zelf bijvoorbeeld ook direct hun prestaties willen streamen naar diensten als Twitch.

Wij hebben de Core i9 7900X en Core i7 7740X uitvoerig getest middels een geheel vernieuwde testmethode, met veel nieuwe benchmarks. Uiteraard vergelijken we de CPU’s met Intels huidige high-end desktop CPU’s, maar ook met populaire CPU’s als de Core i7 7700K en natuurlijk met AMD’s Ryzen chips.

Skylake-X en Kaby Lake-X

Zoals gezegd noemt Intel de vandaag geïntroduceerde CPU’s respectievelijk de Skylake-X en Kaby Lake-X generaties. Dat laatste is opmerkelijk, omdat Intels high-end platform tot dusver een generatie achterliep op het mainstream platform. Het bedrijf lijkt nu zijn meest recente architectuur ook voor high-end toepassingen beschikbaar te maken, maar zoals gezegd valt daar wel wat op af te dingen.

De Skylake-generatie processors kennen we in laptops en standaard desktops als “6e generatie Core-processors” en zijn al beschikbaar sinds augustus 2015. Het was de laatste generatie die nog werd uitgebracht volgens Intels tick-tock model, waarbij het bedrijf om-en-om telkens een nieuwe c.q. sterk verbeterde architectuur, dan wel een nieuwe productieprocedé introduceerde. Zo was de Skylake-voorloper Broadwell een zogenaamde tick, die de hieraan voorafgaande Haswell architectuur beschikbaar maakte op een 14nm- in plaats van een 22nm-procedé. Skylake is Intels tweede generatie 14nm CPU’s en is dan ook een tock, oftewel een nieuwe architectuur op een volwassen procedé. Kaby Lake had eigenlijk weer een tick moeten, oftewel een overstap naar een nieuw procedé. Echter, daar is Intel vanaf gestapt, mede vanwege de grote uitdagingen bij de ontwikkeling van het 10nm-procedé. Kaby Lake is dan ook weinig meer dan een geoptimaliseerde versie van Skylake op 14 nm. In laptops en standaard desktops kennen we Kaby Lake als de “7e generatie Core processors”, die sinds vorig jaar beschikbaar is. Met Kaby Lake-X komt deze nieuwste generatie dus beschikbaar voor het high-end desktop platform.

Waar Intel lange tijd nieuwe CPU-generaties eerst in server- en high-end-desktop processors introduceerde en daarna stap voor stap ook beschikbaar maakte in varianten voor minder veeleisende toepassingen, is dat tegenwoordig andersom. Hierdoor hebben we twee jaar moeten wachten tot dit moment, waarop de Skylake architectuur de overstap maakt van laptops en desktops naar high-end desktops en servers. Echter, Skylake-X is niet simpelweg een variant met meer cores van de bestaande Skylake CPU’s. De cores binnen de Skylake-X chips bieden functionaliteit waarover de bestaande Skylake-CPU’s niet beschikken, zoals AVX-512 instructies. Ook hebben ze een andere cache-opbouw. Over beide lees je meer verderop in dit artikel. Wat Skylake-X wel zal gemeen hebben met de mainstream chips, zo weten we al uit eerdere tests, is een circa 8% hogere IPC dan voorloper Broadwell. Dat voordeel steken de nieuwe chips dus al in hun zak.

Uiteindelijk wil Intel Skylake-X CPU’s met tot 18 cores op de markt gaan brengen, maar vooralsnog is het topmodel “beperkt” tot 10 cores. Naast de grote hoeveelheid rekenkernen bevatten de Skylake-X chips een quad-channel DDR4-geheugencontroller, die officieel tot DDR4-2667 ondersteunt en een PCI-Express 3.0 controller die (afhankelijk van het type CPU) 28 of zelfs 44 lanes biedt. De maximale L3-cache is 16,5 MB. Dat lijkt wellicht weinig ten opzichte van de bestaande Broadwell-E chips, maar is een gevolg van het feit dat alle cores zélf bij Skylake-X veel meer eigen L2-cache hebben, waarover meer verderop.

Daarnaast komen er dus ook twee Socket 2066 processors uit de Kaby Lake-X generatie. Kaby Lake is zoals geschreven Intels nieuwste processorgeneratie en daarmee iets moderner dan Skylake, al weten uit onze IPC-tests dat de verbeteringen in Kaby Lake echt marginaal zijn. De Kaby Lake-X CPU’s zijn gebaseerd op exacte dezelfde chips als de bestaande Socket 1151 Kaby Lake CPU’s en bieden dan ook maximaal 4 cores, een dual-channel DDR4-geheugencontroller en een PCI-Express controller met maximaal 16 lanes. Je plaatst Kaby Lake-X echter op dezelfde X299 moederborden als Skylake-X, wat in de praktijk betekent dat veel functionaliteit op het moederbord, waaronder de helft van de geheugensloten, niet zal functioneren.

In onderstaande tabel vind je de belangrijkste high-level eigenschappen van Skylake-X en Kaby Lake-X naast Intels bestaande Broadwell-E high-end desktop platform.

  Skylake-X Kaby Lake-X Broadwell-E
Aantal cores 6, 8, 10, 12, 14, 16 en 18 4 6, 8 en 10
Turbo Boost 3.0 2.0 3.0
L2-cache 1 MB / core 256 kB / core 256 kB / core
L3-cache 1,375 MB / core 
(max. 16,5 MB)
8 MB 2,5 MB / core
(max. 25 MB)
PCIe-lanes 44 / 28 16 40 / 28
Multi-GPU 2x 16 / 4x 8 1x 16 / 2x 8 2x 16 / 4x 8
Geheugen Quad-channel DDR4-2666 Dual-channel DDR4-2666 Quad-channel DDR4-2400
TDP 140 watt 112 watt 140 watt
Socket LGA 2066 LGA 2066 LGA 2011-3

Met Kaby Lake-X brengt Intel een variant van de bestaande “mid-range” desktop CPU’s uit voor het nieuwe high-end platform. Zoals we op de volgende pagina zullen zien hebben de Kaby Lake-X processors een 100 MHz hogere klokfrequentie en een hoger TDP dan hun Socket 1151 tegenhangers, waardoor de prestaties een fractie hoger zullen uitvallen.

De vraag is waarom Intel de Kaby Lake-X CPU’s überhaupt op de markt brengt. Het minieme prestatieverschil, dat je op Socket 1151 eenvoudig kunt evenaren met een kleine overklok, zal niemand over de streep trekken. Daarnaast zijn de Intel X299 moederborden waarop je Kaby Lake-X processors moet plaatsen een flink stuk duurder dan Socket 1151 moederborden met Z270 chipset. Daar komt nog bij dat wanneer je zo’n Kaby Lake-X processor op een fonkelnieuw X299 bord plaatst, aardig wat functionaliteit van dat bord niet zal werken. In tegenstelling tot de Skylake-X CPU’s hebben de Kaby Lake-X chips een dual- in plaats van een quad-channel geheugencontroller, waardoor de helft van de aanwezige geheugensloten niet werkt. Verder biedt de PCI-Express controller van de Kaby Lake-X CPU’s slechts 16 lanes ten opzichte van de 28 of zelfs 44 in de Skylake-X CPU’s, waardoor verschillende PCI-Express uitbreidingssloten, M.2-sloten en/of andere functies evenmin zullen werken. Zoals we verderop zullen zien bevat de X299 chipset bovendien geen functionaliteit die bij Z270 ontbreekt, dus ook de chipset vormt geen meerwaarde.

Daar komt nog bij dat de geïntegreerde videokaart bij Kaby Lake-X is uitgeschakeld; Socket 2066 biedt dan ook geen mogelijkheid om direct een monitor aan te sluiten. Ook al ligt het in dit prijssegment voor de hand dat de meerderheid van de gebruikers de CPU zal combineren met een losse videokaart, het uitschakelen van de videokaart zorgt er ook voor dat de zeer nuttige QuickSync video-encoder niet beschikbaar is op de Kaby Lake-X CPU’s. Zo ontberen de nieuwe CPU’s dus functionaliteit die hun bestaande soortgenoten wel hebben! Daarnaast kun je op Socket 1151 dankzij de geïntegreerde GPU altijd doorwerken als je videokaart kapot gaat of problemen geeft; bij Socket 2066 is dat niet het geval.

Een duidelijk antwoord op de vraag “waarom zou iemand willen kiezen voor een Kaby Lake-X CPU?” ontbreekt in de officiële briefings die wij van Intel ontvingen. Onze collega’s van Anandtech stelden eerder al deze de vraag expliciet aan Intel en kregen het volgende antwoord:

“The two Kaby Lake quad core processors were introduced for broader expandability of the platform. The Intel® Core i5-7640X and Intel® Core i7-7740X enable customers to invest in a more powerful enthusiast platform that provides more headroom and scalability up the X-Series stack when they are ready. These two processors will start with a slightly higher base frequency and provide all of the ingredients, like higher memory speed and larger socket, for better overclocking performance compared to their mainstream counterparts. That said, our Intel Core i7-7700K and the S-line are still great options and by introducing the X-series we’re giving a wide variety of consumers the benefit of choice.”

Oftewel: hét voordeel van Kaby Lake-X is dat je met een relatief goedkope processor van 300 à 400 euro nu al een systeem op basis van een high-end X299 bord kunt samenstellen, waarbij je later kunt upgraden naar een snellere, maar ook duurdere Skylake-X processor.

Dat argument klinkt plausibel, maar is tegelijkertijd geen advies dat we je als Hardware.Info snel zouden geven. Het is weinig zinvol om een processor te combineren met een peperduur moederbord, wanneer je hetzelfde prestatieniveau ook met een veel goedkoper platform voor elkaar kunt krijgen, terwijl je dan ook nog eens gebruik kunt maken van QuickSync. Als je later inderdaad zou willen upgraden van vier cores naar meer, dan is het vermoedelijk veel voordeliger en slimmer om CPU, moederbord en geheugen te upgraden en je bestaande set tweedehands te verkopen. Daarmee bespaar je je bij het initiële aankoop een flinke duit, zit je niet te hannesen met een platform dat maar half werkt en heb je voor wanneer je gaat upgraden nog alle vrijheid om op dat moment te kiezen welk moederbord het beste aansluit bij je wensen.

Daar komt nog eens bij dat er inmiddels hardnekkige geruchten de ronde doen dat Intel al in augustus (over twee maanden dus!) zijn 8e generatie Core-processors (codenaam Coffee Lake) gaat uitbrengen, waarbij het CPU’s met tot 6 cores naar het mid-range Socket 1151 platform brengt. Ook al zijn dat nog geruchten en zijn prijzen nog niet bekend, het is niet onwaarschijnlijk dat je over twee maanden voor een vergelijkbaar bedrag dankzij Coffee Lake met een Socket 1151 platform een veel hoger prestatieniveau kunt bereiken dan met een quad-core Kaby Lake-X CPU op een Socket 2066 platform.

Het maakt feitelijk dat de Kaby Lake-X chips de eerste Intel CPU’s zijn waarbij we al voordat we een benchmark hebben bekeken, moeten concluderen dat de aanschaf ervan weinig voor de hand ligt.

Modellen

In totaal brengt Intel vandaag vijf CPU’s op de markt; drie Skylake-X en twee Kaby Lake-X modellen.

Alle CPU’s maken gebruik van de Socket 2066 processorvoet en hebben een modelnummer dat eindigt op een X. Zodoende spreekt Intel over de combinatie van Skylake-X en Kaby Lake-X dan ook over de Core X familie.

Topmodel is de Core i9 7900X, een CPU met 10 cores en een basisklokfrequentie van 3,3 GHz. Dankzij Turbo Boost 3.0 werkt de CPU in de praktijk op maximaal 4,5 GHz. De CPU heeft een Amerikaanse inkoopprijs van $ 999, waardoor hij iets onder het niveau van de 8-core Core i7 6900K uit de Broadwell-E generatie is gepositioneerd.

Het tweede model is de Core i7 7820X, een CPU met 8 cores, een basisklokfrequentie van 3,6 GHz en een maximale turbo van 4,5 GHz. Deze chip heeft een Amerikaanse inkoopprijs van $ 599, ruwweg vergelijkbaar met de 6-core Core i7 6850K uit de Broadwell-E generatie. In principe mogen we dus concluderen dat je bij de 7900X en 7820X ten opzichte van een jaar geleden twee cores meer voor hetzelfde geld krijgt, nog afgezien van de verdere verbeteringen in de Skylake-generatie.

De derde en laatste Skylake-X chip is de Core i7 7800X met 6 cores, een basisklokfrequentie van 3,5 GHz en een maximale turbo van 4,0 GHz. Deze chip heeft een Amerikaanse inkoopprijs van $ 389 en dat is aanzienlijk lager dan de 6-core Core i7 6800K uit de Broadwell-E generatie.

Alle drie de Skylake-X processors hebben een quad-channel DDR4-2667 geheugencontroller en een TDP van 140W. HyperThreading is bij alle drie de chips beschikbaar, waardoor de 10, 8 en 6 cores door het besturingssysteem worden gezien als respectievelijk 20, 16 en 12 threads. Aangezien bij het uitschakelen van cores ook een gedeelte van de gedeelde L3-caches wordt uitgeschakeld, verschilt die hoeveelheid ook: 13,75 MB bij de 7900X, 11 MB bij de 7820X en 8,25MB bij de 7800X. Wat ook verschilt is het aantal beschikbare PCI-Express lanes. Alleen het topmodel 7900X biedt er 44, de andere twee hebben er “slechts” 28. Dat betekent dat je het topmodel moet kiezen als je twee videokaarten met de volledige 16 lanes wilt aansturen, of als je juist gebruik wilt maken van drie of vier videokaarten.

De twee Kaby Lake-X CPU’s zijn de Core i7 7740X en Core i5 7640X. Ze bieden beide vier cores, waarbij de Core i7 HyperThreading heeft en de i5 niet. Qua specificaties en prijs lijken ze op hun Core i7 7700K en i5 7600K Socket 1151 soortgenoten, met het verschil dat de X-varianten 100 MHz hoger geklokt zijn. De CPU’s hebben een TDP van 112W en hebben een dual-channel DDR4-266 geheugencontroller.

  Klokfr. Turbo 2.0/3.0 Cores / threads L3-cache PCIe 3.0 Geheugen TDP Adviesprijs
Core i9 7980XE n.n.b. n.n.b. 18/36 n.n.b. n.n.b. n.n.b. n.n.b. $1999
Core i9 7960X n.n.b. n.n.b. 16/32 n.n.b. n.n.b. n.n.b. n.n.b. $1699
Core i9 7940X n.n.b. n.n.b. 14/28 n.n.b. n.n.b. n.n.b. n.n.b. $1399
Core i9 7920X n.n.b. n.n.b. 12/24 n.n.b. n.n.b. n.n.b. n.n.b. $1199
Core i9 7900X 3,3 GHz 4,3/4,5 GHz 10/20 13,75 MB 44 Quad-channel
DR4-2666
140 W $999
Core i7 7820X 3,6 GHz 4,3/4,5 GHz 8/16 11 MB 28 Quad-channel
DDR4-2666
140 W $599
Core i7 7800X 3,5 GHz 4,0 GHz 6/12 8,25 MB 28 Quad-channel
DDR4-2666
140 W $389
Core i7 7740X 4,3 GHz 4,5 GHz 4/8 8 MB 16 Dual-channel
DDR4-2666
112 W $339
Core i5 7640X 4,0 GHz 4,2 GHz 4/4 6 MB 16 Dual-channel
DDR4-2666
112 W $242

Zoals geschreven heeft Intel tijdens Computex ook al 12-, 14-, 16- en 18-core varianten van Skylake-X aangekondigd. Daarvan weten we enkel nog de namen en de prijzen; Core i9 7980XE ($ 1999), Core i9 7960X ($ 1699), Core i9 7940X ($ 1399) en Core i9 7920X ($ 1199). Verdere specificaties ontbreken volledig. Zoals geschreven kan het misschien wel tot 2018 gaan duren eer deze chips daadwerkelijk op de markt komen.

De aankondiging van de modellen met deze grote aantallen cores kwam als een volledige verrassing tijdens Computex en moet haast wel een last-minute beslissing zijn geweest om al voortijdig een antwoord te hebben om AMD’s ThreadRipper processors. Zoals bekend wil AMD immers deze zomer al 16-core CPU’s voor high-end desktops op de markt brengen, afgeleid van hun nieuwe Epyc server-CPU’s. Zoals het er nu naar uitziet komen de ThreadRipper CPU’s echter (veel) eerder op de markt dan de 12-18 core modellen van Intel en kunnen we ons in de zomer dus opmaken voor een gevecht tussen een 16-core AMD Ryzen ThreadRipper en een 10-core Intel Core i9.

Wanneer de 18-core modellen ook op de markt komen, feit blijft dat het maximale aantal cores beschikbaar voor high-end desktops nu van generatie op generatie bijna verdubbelt. Als dit geen bewijs is dat de markt voor CPU’s toe was aan gezonde concurrentie, weten wij het ook niet meer.

Het platform: Socket 2066 en X299 chipset

De Skylake-X en Kaby Lake-X CPU’s maken gebruik van een nieuwe processorvoet met de naam Socket R4 oftewel Socket 2066. Hierdoor zijn deze CPU’s niet compatible met bestaande moederborden.

We hebben ze niet nageteld, maar Socket 2066 maakt zoals je we kunt raden gebruik van 2066 pinnetjes. Qua formaat scheelt Socket 2066 niet veel van Socket 2011 van Intels bestaande high-end desktop processors, en iedere CPU-koeler die geschikt is voor Socket 2011 is dan ook geschikt voor Socket 2066.

De nieuwe Socket 2066 moederborden maken gebruik van de nieuwe X299 chipset. Deze wordt via DMI 3.0 verbonden met de processors. Dat is in principe een PCI-Express 3.0 x4 verbinding, wat betekent dat CPU en chipset met elkaar communiceren op een snelheid van 4 GB/s.

De X299 klinkt nieuw, maar is feitelijk een oude bekende. Het is immers exact dezelfde chip als de Z270 zoals die gebruikt wordt op moederborden voor Socket 1151 processors. Dat maakt dat de functionaliteit die de X299 biedt dus identiek is aan die van Z270. Dat betekent overigens niet dat de moederborden gelijkwaardig zijn; omdat bij Skylake-X de processor veel meer PCI-Express lanes biedt (44 of 28 ten opzichte van 16 bij Socket 1151 CPU’s), bieden X299 moederborden in de regel meer PCI-Express x16 sloten voor videokaarten en meer M.2-sloten voor SSD’s dan Z270-borden.

De X299 bevat net als de Z270 erg veel I/O-poorten, die flexibel zijn in te zetten. In totaal biedt de chipset 30 I/O-lanes, die te gebruiken zijn voor PCI-Express 3.0, Serial ATA of USB 3.0. Niet alle lanes kunnen voor alle drie de protocollen gebruikt worden. In totaal kunnen er maximaal 24 lanes gebruikt worden als PCIe 3.0, maximaal acht als SATA 600 en maximaal 10 als USB 3.0. Wanneer een moederbordfabrikant ervoor kiest om de maximale hoeveelheid SATA 600 en USB 3.0 aansluitingen te bieden, blijven er dus zes PCIe 3.0 lanes over. De flexibiliteit gaat echter ook weer zover dat moederbord fabrikanten meerdere M.2-sloten voor moderne SSD’s kunnen plaatsen (waarvoor elk vier PCIe lanes nodig zijn), die uitgeschakeld worden zodra deze gebruikt worden voor een of meer Serial ATA-aansluitingen. Hoe de verschillende I/O-lanes op alle X299 moederborden exact ingezet zijn is een aardige puzzel en zullen we in onze moederbord reviews zo goed mogelijk proberen uit te zoeken.


Dankzij flexible I/O biedt de X299 net als de Z270 tot 24x PCIe 3.0, 8x SATA 600 en 10x USB 3.0.

Vergeet nogmaals niet dat de Skylake-X processors zelf ook een PCI-Express 3.0 controller bevatten met 28 of zelfs 44 lanes. In de praktijk kiezen de moederbordenfabrikanten ervoor om 16/32 daarvan in te zetten voor uitbreidingssloten voor videokaarten en de overgebleven 12 te gebruiken voor bijvoorbeeld M.2-sloten. Hierdoor zie je in de praktijk dus ook moederborden met drie M.2-sloten, die elk direct in verbinding staan met de CPU. In dat geval loop je dus wel tegen een probleem aan wanneer je een Kaby Lake-X CPU plaatst: dan zullen direct met de CPU-verbonden M.2-sloten of andere uitbreidingen niet werken.

Intel meldt dat X299 moederborden geschikt zijn voor Optane geheugen, maar wat ons betreft is minstens zo belangrijk – en een kritische noot – dat moderne interfaces als USB 3.1 en Thunderbolt 3.0 niet in de chipset zijn geïntegreerd. Het blijft opmerkelijk dat AMD wél kan voorzien in geïntegreerde USB 3.1, terwijl Intel een van de uitvinders is van de USB-interface. USB 3.1 zullen we uiteraard wel op (vrijwel) elk Socket 2066 moederbord tegenkomen, maar daarvoor moeten de moederbordfabrikanten dus extra controllerchips gebruiken. Thunderbolt 3.0 hebben we tijdens Computex nog niet op Intel X299 borden gezien, naar verluidt omdat Intel “er nog niet aan is toegekomen” om haar meest high-end interface te valideren voor haar meest high-end CPU’s. Wie het snapt mag z’n vinger opsteken…


X299 moederborden komen er in alle soorten en maten, zoals bijvoorbeeld dit kleurrijke moederbord van Gigabyte.

Architectuur: Skylake als basis

In de basis maken de Skylake-X processors gebruik van dezelfde cores zoals we die al kennen van de Skylake processors uit laptops en standaard desktops. De precieze verbeteringen in de cores bespraken we al eerder uitgebreid in onze Skylake architectuur review, maar doen we hier nog eens in de herhaling.

Maar goed, terug naar Skylake zoals dat nu voor desktop- en laptop processors wordt geïntroduceerd. In de front end van de CPU-cores heeft Intel, zoals eigenlijk iedere generatie, de branch predictor verbeterd. Moderne CPU's voeren de instructies van programmacode niet uit in de originele volgorde, instructies worden zoveel mogelijk parallel en in optimale volgorde uitgevoerd, om zo de verschillende execution units, de onderdelen van de CPU-cores waar daadwerkelijk berekeningen en bewerkingen worden uitgevoerd, bezig te houden. Bij vertakkingen in programmacode, zoals IF-THEN-ELSE-constructies, waarbij de benodigde variabelen nog niet bekend of berekend zijn, moet de processor een gok nemen welke aftakking vermoedelijk genomen wordt. Hoe beter de branch preditor, hoe minder vaak de verkeerde keuze gemaakt wordt en hoe minder vaak er instructies worden uitgevoerd die uiteindelijk helemaal niet nodig blijken.

Verder heeft Intel het aantal instructies dat een core in optimale volgorde in het vizier kan houden vergroot. Het zogenaamde out-of-order window is verhoogd van 192 instructies bij Haswell naar 224 bij Skylake. Dit alles dus om zo vaak en veel mogelijk alle execution units bezig te houden. Ook de prefetchers, het onderdeel van de CPU dat voorspelt welke data uit het geheugen nodig gaat zijn en dat al vooraf ophaalt en in L2- of L1-cache plaatst, is volgens Intel verbeterd, zonder dat verder toe te lichten.

Deze execution units in de backend van de cores hebben volgens Intel lagere latencies gekregen en er zijn meer execution units gekomen. Dat eerste duidt op een kortere pipeline voor bepaalde soorten instructies. Hoeveel execution units er precies zijn mogen we overigens wegens een embargo regeling pas bekendmaken zodra de Skylake gebaseerde Xeon-versies op de markt komen.

Nieuw ten opzichte van voorgaande generaties is dat execution units binnen een core wanneer niet gebruikt - bijvoorbeeld dus de floating point units, wanneer er enkel integer instructies gequeued zijn - uitgeschakeld kunnen worden om extra stroom te besparen. Daarnaast laat Intel weten dat de voor veel beveiligings- en encryptiesoftware benodigde AES-GCM en AES-CBC instructies met respectievelijk 17% en 33% versneld zijn.

Voor wat betreft de communicatie tussen de cores en het geheugen heeft Intel het onder meer over een betere L2-cache miss bandwidth, wat duidt op een snellere verbinding tussen de cores en wat we vroeger de L3-cache en nu de LLC ofwel last level cache noemen. Skylake bevat verder nieuwe instructies waarmee de verschillende caches beter beheerd kunnen worden. Volgens Intel is de HyperThreading technologie bij Skylake ook verbeterd.

Onderstaande afbeelding toont wat kerngetallen van buffers en andere zaken die bij Skylake vergroot zijn. We hadden het al over het grote out-of-order window, maar bijvoorbeeld ook het aantal store operaties (instructies om data in het geheugen te plaatsen) dat tegelijkertijd verwerkt kan worden is flink verhoogd, net als het aantal instructies dat gelijktijdig door de scheduler verwerkt mag worden. Al deze onderdelen hebben stuk voor stuk een kleine bijdrage aan de verbeterde IPC.

De cores van de Skylake processor bevatten verder een tweetal nieuwe security technologieën. Intel Software Guard Extensions, ofwel kortweg Intel SGX, moet ervoor zorgen dat applicaties in hun eigen, volledig afgeschermde omgeving kunnen werken, waarbij het onmogelijk wordt voor andere software om data of programmacode te benaderen of te manipuleren. Net als de Intel Trusted Execution Technologie dit al doet om meerdere virtuele machines van elkaar af te zonderen, doet SGX dit dus op applicatieniveau.

De Intel Memory Protection Extensions, ofwel Intel MPX, is een uitbreiding op de cores die geheugen bufferflow aanvallen moet tegengaan. Buffer overflows, waarbij meer data wordt weggeschreven dan oorspronkelijk de bedoeling was om zo data van andere software te overschrijven, is één van de meest gebruikte methodes voor soft- en hardwarehacks.

Een aantal verbeteringen in de core ten opzichte van Broadwell zijn er puur om het stroomverbruik verder te reduceren. Een slimme toevoeging is dat de core-onderdelen die benodigd zijn voor AVX2 instructies volledig elektrisch uitgeschakeld kunnen worden als er geen AVX2 instructies worden aangevoerd. Bij AVX2 worden instructies met 256-bit data in één keer verwerkt, wat een stuk meer rekenkracht en dus ook elektrisch vermogen vergt dan normale 32- of 64-bit instructies. Onderzoek van Intel wijst uit dat er over het algemeen twee standen zijn als het om AVX2 instructies gaat: geen of heel veel tegelijk. Het volledig uitschakelen van deze functie levert weliswaar enige vertraging op zodra er weer een eerste AVX2 instructie verschijnt, maar dat lijkt dus te verantwoorden. Naast het volledig uitschakelen van de hardware nodig voor AVX2 kunnen andere core-onderdelen die niet gebruikt worden ook op een lager pitje worden gezet. Voor AVX512 (zie volgende pagina) is iets vergelijkbaars mogelijk. Verder heeft Intel naar eigen zeggen het idle-verbruik van de cores opnieuw verbeterd.

Architectuur: Stroombesparing in Skylake

Het is geen geheim dat het efficiënter maken van processors bij Intel tegenwoordig nog veel belangrijker is dan het puur sneller maken van chips. Zeker nu CPU's met Core-architectuur zelfs hun plaats vinden in tablets met processor TDP's onder de 5W is dit belangrijker dan ooit.

Intel heeft twee belangrijke nieuwe technologieën aan Skylake toegevoegd: Intel Speed Shift Technology en Duty Cycle Control. Die laatste is vooral van belang voor de laptop varianten, maar de eerste vinden we ook terug bij Skylake-X. Speed Shift Technology is de hippe naam voor een nieuwe technologie waarbij de CPU volledig autonoom, hardwarematig gaat bepalen op welk prestatieniveau hij werkt. Op dit moment is het besturingssysteem verantwoordelijk voor de keuze van de zogenaamde P-states, waarbij het OS dus aangeeft of een processor op volle snelheid (lees: maximale (turbo) klokfrequentie) of juist op lagere snelheid moet worden werken. Het voordeel van dit hardwarematig doen is dat er veel sneller geschakeld kan worden. Intel heeft het over ordegrootte 1 ms via Speed Shift versus orde grootte 30 ms op conventionele wijze via het besturingssysteem. Dat betekent aan de ene kant dat de processor veel sneller op topsnelheid is wanneer een zware taak wordt gestart, wat ervoor moet zorgen dat het systeem responsiever wordt. Daarnaast wordt ook veel sneller teruggeschakeld, wat een positief effect heeft op het stroomverbruik.

Toen Intel bij de Skylake laptop-processors de SpeedShift-technologie aankondigde was het nog een theoretisch verhaal, aangezien ondersteuning in besturingssystemen ontbrak. Inmiddels is ondersteuning in de nieuwste versies van Windows 10 ingebakken.

Verder hebben de Skylake processors meer power domeinen, die onafhankelijk qua voltage geregeld kunnen worden. De power gating, ofwel het elektrisch volledig uit kunnen schakelen van chip onderdelen is verder verbeterd en kan tot op kleinere chiponderdelen gebeuren. De CPU-cores, de interne communicatie (het mesh netwerk, waarover meer op de volgende pagina) en de overige onderdelen van de CPU kunnen verder bij Skylake alle afzonderlijk qua frequentie geregeld worden, wat opnieuw de efficiëntie moet verbeteren.

 

Architectuur: Skylake-X versus Skylake (1)

In principe zou je kunnen stellen dat Skylake-X een variant van Skylake is, zij het met meer cores, een uitgebreide PCI-Express controller en een dubbele geheugencontroller. Het is zonder meer waar dat de Skylake-X CPU’s gebaseerd zijn op dezelfde architectuur die we een hele tijd geleden al uitgebreid hebben besproken in onze Skylake architectuur-review. Toch doen we de nieuwe CPU’s tekort als we het bij die beschrijving zouden laten. Buiten de aantallen cores, PCIe-lanes en geheugenkanalen zijn er namelijk nog de nodige verschillen aan te wijzen.

Extra instructies: AVX-512

Allereerst zijn de floating point execution units binnen de Skylake-X cores geschikt gemaakt voor de nieuwe AVX-512 instructies, opvolger van AVX 2.0. Waar bij AVX 2.0 voor het eerste instructies op 256-bit data in één keer kon worden uitgevoerd, kan bij AVX-512 instructies direct worden uitgevoerd op 512-bit data.

AVX512 biedt naast een flink aantal nieuwe instructies en bestaande registers die zijn vergroot naar 512-bit ook een groot aantal nieuwe registers. In totaal kan er 8x meer data direct bij de execution units in de registers worden opgeslagen als in de tijd dat SSE de nieuwste instructieset uitbreiding was. Daarnaast zijn er extra registers toegevoegd voor maskerings instructies en bevat AVX512 allerhande nieuwe instructies om uiteenlopende algoritmes te kunnen versnellen.

Van ringbus naar mesh

Ook niet is dat Intel voor Skykale-X afstapt van de sinds 2010 gebruikte ringbus architectuur, maar laat men de verschillende onderdelen van processor onderling communiceren via een mesh netwerk.

De ringbus deed voor het eerst zijn intrede in 2010 bij de Sandy Bridge generatie processors. Bij deze generatie had Intel voor desktops CPU's tot 4 cores en voor servers modellen tot 8 cores. De ringbus maakte het voor Intel relatief eenvoudig om chips met meer of minder cores te ontwerpen, doordat men extra cores met daaraan gekoppeld een stuk L3-cache als het ware als plakjes in een chipontwerp kon invoegen. De ringbus verbond alle onderdelen van de chip met elkaar. Deze ringbus werkt als een soort treinbaan met stations bij iedere core. Data kan via dit bidirectionele spoor van het ene chiponderdeel naar het andere verstuurd worden, waarbij transport van ieder station naar de volgende halte één klokslag in beslag neemt.


De ringbus deed voor het eerst zijn intrede bij de Sandy Bridge processors uit 2010 en maakte dat Intel eenvoudig chipvarianten met meer of minder cores kon uitbrengen.

De laatste jaren is het aantal cores binnen Intels server processors geëxplodeerd. De huidige Broadwell-generatie Xeon E5 v4 processors bieden tot 24 cores en zodoende moest men bij de laatste twee generaties zelfs al trucs uithalen door twee ringbussen te implementeren die via speciale knooppunten met elkaar verbonden worden. Die knooppunten hebben weer een extra latency van vijf klokslagen, wat maakt dat in het ergste geval - wanneer de core linksonder in de chip data nodig heeft uit het L3-cache geheugen dat is gekoppeld aan de core rechtsbovenin - er een latency is van maar liefst 14 klokslagen. Met nóg meer cores, wat Intel voor de huidige Skylake-generatie Xeon-processors uiteraard van plan was, zou de ringbus uiteindelijk te beperkend zijn geworden voor de prestaties.

Waar Intel bij de op desktops en laptops gerichte Skylake processors (met maximaal vier cores) nog steeds gebruik maakt van een ringbus, is dit voor Skylake server CPU's, waarbij men het aantal cores opnieuw wil verhogen, niet meer haalbaar. Vandaar dat Intel voor de nieuwe generatie server-CPU's is overgestapt op een nieuwe methode. Binnen de verschillende uitvoeringen van de Skylake server-chips zitten de cores in een soort Matrix-structuur, als een soort schaakbord dus, aan elkaar. Over dit schaakbord heeft men communicatielijnen aangebracht, zoals in horizontale richting als in verticale richting. Via dit zogenaamde mesh netwerk van communicatiekanalen kunnen de verschillende onderdelen van de chip communiceren, waarbij opnieuw iedere halte één klokslag latency met zich mee brengt. Doordat er nu veel meer communicatiekanalen in de chip zitten dan één of twee ringbussen, is de totale bandbreedte waarmee de chiponderdelen onderling kunnen communiceren aanzienlijk toegenoemen.

Het chipontwerp is nog altijd modulair; tussen de cores plaatst Intel links en rechts de geheugencontrollers en alle overige zaken, zoals PCI-Express controller en de verbindingen door communicatie met andere sockets worden bovenin de chip geplaatst. Zolang het aantal cores (minus twee voor de geheugencontrollers) maar in zo'n matrix past, kan Intel eenvoudig varianten met meer of minder cores produceren.


De Skylake server processors maken gebruik van een mesh netwerk.

Van de 18-core variant van Skylake-X heeft Intel een die-shot wereldkundig gemaakt. Het gaat hier om een 18-core variant, waarbij we ook duidelijk de matrix van 4 x 5 cores met daarin de twee geheugencontrollers zien zitten (let wel; ten opzichte van het schema hierboven is de die-shot 90 graden linksom gekanteld). De 12-, 14- en 16-core modellen zullen gebaseerd zijn op dezelfde chip, maar dan met cores uitgeschakeld.

De 6-, 8- en 10-core Skylake-X chips die in eerste instantie op de markt komen hebben maximaal 10 cores hebben en zijn allen gebaseerd op een 10-core chip, waarbij het voor de hand ligt om te denken dat bij deze chip de cores in een 4 x 3 matrix zitten.


Een die-shot van het 18-core topmodel uit de Skylake-X-serie.

Architectuur: Skylake-X versus Skylake (2)

Naast de komt van AVX512 en de nieuwe meshstructuur zijn er nog een aantal belangrijke verschillen tussen de nieuwe Skylake-X processors en de bestaande Skylake-X chips; een nieuwe cache indeling en Turbo Boost 3.0.

Nieuwe cache-indeling

Al sinds de 1e generatie Core-processors, kiest Intel er bij zijn architecturen voor om iedere CPU-kern 256 kB eigen L2-cache te geven. Daarnaast bevatten de CPU altijd een flinke, tussen alle cores gedeelde L3-cache, die bij de laatste generaties high-end desktop CPU’s (Broadwell-E) 2,5 MB per core besloeg en dus bij 10-core CPU’s neer kwam op 25 MB. Deze L3-cache was inclusive, wat betekent dat alle data die in de per core specifieke L2-cache werd geplaatst, ook in L3 moest staan. Het voordeel van die opzet is dat wanneer core A data nodig heeft van core B, deze altijd direct is terug te vinden in de gedeelde cache. Er hoeft dus niet eerst een verzoek te worden doorgestuurd om de data van de eigen L2-cache naar de gedeelde L3-cache te kopiëren. Een ander voordeel is dat het coherent houden van caches eenvoudig is. Wanneer meerdere cores werken aan dezelfde data en één ervan doet een aanpassing, wordt die direct in L3 verwerkt. Op basis daarvan kunnen de andere cores heel snel bepalen of zij wellicht data in hun eigen L2-cache hebben staan die niet meer up-to-date is. Een nadeel van een inclusive cache is echter dat de totale hoeveelheid data die gecached kan worden kleiner is: van de 20 MB L3-cache bij een 10-core Core i7 6850K was altijd 2,5 MB een kopie van de data in de 10 256 kB L2-cache segmenten.

Bij Skylake-X heeft Intel de cache-architectuur drastisch op de schop genomen. De hoeveelheid eigen L2-cache die iedere core tot z’n beschikking heeft is verviervoudigd van 256 kB naar maar liefst 1 MB. Dat betekent dat alle cores veel meer data ‘dicht bij huis’ kunnen houden om bewerkingen mee te doen. De L2-hitrate, ofwel de kans dat data die een core nodig heeft in de eigen cache staat, wordt daarmee flink hoger, wat de prestaties uiteraard doet toenemen. De gedeelde L3-cache is daarentegen afgenomen naar 1,375 MB per core, en dus 13,75 MB bij een 10-core CPU. De cache is echter niet langer inclusive, zodat niet langer een gedeelte verloren gaat aan het opslaan van een kopie van alle data in L2-caches. Dat betekent dat de volle 13,75 MB gebruikt kan worden voor data uitwisseling tussen cores, met als prijs dat de caching algoritmes door de exclusive opzet wel een stuk ingewikkelder zijn geworden.

Intel geeft aan dat de nieuwe cache-architectuur voor aanzienlijke prestatiewinsten kan zorgen. Wat we uiteraard niet moeten vergeten is dat Skylake-X CPU’s in principe server CPU’s zijn. Aanpassingen als deze zijn dan ook primair door ontwikkelingen in server workloads ingegeven. De achterliggende gedachte is vermoedelijk dat krachtige Xeon CPU’s meer en meer voor virtualisatie worden toegepast, waarbij er meerdere software-installaties op één CPU draaien, die elk gebruik maken van enkele ‘eigen’ cores. Het uitwisselen van data tussen cores is in een dergelijke situatie minder van belang, terwijl het versnellen van single-core performance een flink voordeel kan bieden.

Op de desktop, waar er nog veel single-threaded software is, kan de verviervoudiging van de L2-cache in specifieke gevallen uiteraard ook voor een prestatiewinst kunnen zorgen, terwijl je ook kunt beredeneren dat in situaties waar één programma alle cores gebruikt, de nieuwe opzet juist een negatieve invloed kan hebben op de prestaties. Wanneer we verderop in de benchmarks grote verschillen zien tussen een 10-core Broadwell-E en een 10-core Skylake-X, kan deze cache-opzet daar zo maar eens de grootste factor in zijn.

Overigens lijkt het erop dat Intel de extra L2-cache en de AVX512 functionaliteit buiten het oorspronkelijke core-ontwerp heeft geplaatst. Zodoende is de basis van de cores echt identiek aan bestaande Skylake-CPU’s, maar zitten rondom de cores binnen Skylake-X dus extra transistors voor de toegevoegde functionaliteit.

Turbo Boost 3.0

Een ander verschil tussen Skylake en Skylake-X is de ondersteuning voor Turbo Boost 3.0, een functionaliteit die we al kennen van de Broadwell-E high-end desktop CPU’s. Na productie bepaalt Intel met interne tests voor iedere Skylake-X CPU die van de band rolt wat de twee “beste” cores zijn. Wanneer slechts een of twee cores in gebruik zijn, zal de CPU altijd proberen de workload naar die twee cores te verplaatsen, waarna de maximale turbo-klokfrequentie verder verhoogd wordt.

Zo heeft topmodel Core i9 7900X voor willekeurige cores bij single- en dual-threaded applicaties een maximale turbo-klokfrequentie van 4,3 GHz. Dankzij Turbo Boost 3.0 wordt dat verhoogd naar 4,5 GHz wanneer de workload op de juiste cores zit.

Een extra driver is niet meer nodig; sinds de Windows 10 Anniversary Edition zit ondersteuning voor Turbo Boost 3.0 in Windows 10 ingebakken.

Overklokken

Een nieuw high-end desktop platform betekent in de regel ook weer een nieuwe uitdaging voor die-hard overklokkers om nieuwe records te vestigen. Bij Skylake-X is dat niet anders en verschillende moederbordfabrikanten hebben inmiddels al specifiek op overklokkers gerichte X299 moederborden aangekondigd.

Voor wie ervaring heeft met het overklokken van bijvoorbeeld Broadwell-E of ieder ander recent Intel platform, is het goed om te weten dat er in de basis niet veel is veranderd. Alle Skylake-X en Kaby Lake-X processors hebben een unlocked multiplier, wat de meest voor de hand liggende manier van overklokken is. De bClk verhogen kan uiteraard ook, maar is er puur voor de finishing touch. De beschikbare voltages om aan te passen zijn identiek aan die van Broadwell-E. Hierdoor is onze Broadwell-E overklok workshop eigenlijk vrijwel zonder aanpassingen te gebruiken voor Skylake-X.

Toch is er wel wat nieuws voor overklokkers. Allereerst brengt de komst van de AVX-512 instructieset een extra multiplier met zich mee. Omdat AVX-512 instructies érg veel energie gebruiken, gaan de processors standaard op een aanzienlijk lagere klokfrequentie werken wanneer deze instructies voorbijkomen. Die zogenaamde offset kun je in de BIOS van de meeste X299 moederborden aanpassen. Overigens zijn er (nog) geen bekende overklokkersbenchmarks die van AVX-512 gebruik maken, dus in de praktijk zul je die offset weinig gebruiken. Verder is er een nieuwe voltage voor de geheugencontroller bijgekomen, het “trim” voltage. Wat het precies doet is ons op dit moment onduidelijk, maar het verhogen ervan moet nét weer wat hogere klokfrequenties mogelijk maken. Ten slotte is het bij Skylake-X mogelijk om de PCI-Express controller (en daarmee de DMI controller) te overklokken. Wonderen moet je daarvan niet verwachten, maar het zou voor klassementsoverklokkers bij 3D-benchmarks in de praktijk net het verschil kunnen maken tussen wel en geen record.

Als we ons oor te luister leggen bij moederbordfabrikanten, horen we dat vooral het overklokken van geheugen goed gaat bij Skylake-X. Snelheden tot DDR4-4000 zijn met vrijwel alle CPU’s wel mogelijk. Bij moederborden met één in plaats van twee DIMM-sloten per kanaal kun daar nog makkelijk 200 MHz bij optellen, en tijdens Computex konden diverse fabrikanten al aanmerkelijk hogere snelheden demonstreren.

Tijdens Computex wist een team van overklokkers overigens negen nieuwe wereldrecords te vestigen met Skylake-X. Het waren echter de Kaby Lake-X processors waar uiteindelijk de hoogste klokfrequenties mee behaald werden: dankzij vloeibare helium werd een Kaby Lake-X geklokt op 7.577 MHz, een record voor een Core i7!

In de nabije toekomst zullen we meer aandacht besteden aan de overklokmogelijkheden van Skylake-X.


De met Skylake-X behaalde wereldrecords zoals te vinden op Hwbot.org

 
7.577 MHz met de Core i7 7740X Kaby Lake-X, behaald door overklokker der8auer

VROC: dure, geïntegreerde RAID-oplossing

Voordat we over gaan naar de benchmarks, is er nog één feature die niet onbelicht mag blijven. Skylake-X (en dus niet Kaby Lake-X) biedt net als diens server tegenhanger een functionaliteit die luistert naar de naar VROC: Virtual RAID On CPU.

VROC is in principe een softwarematige RAID-functionaliteit voor PCI-Express SSD’s, net zoals die tegenwoordig beschikbaar is in de nieuwste versies van Windows en Linux, maar draait vanuit de CPU en zodoende op een niveau onder het besturingssysteem. Dat maakt dat VROC tot betere prestaties in staat is dan traditioneel software RAID. Intel geeft aan dat de prestaties en betrouwbaarheid van VROC vergelijkbaar is met die van high-end losse, server grade RAID-controllers.

VROC is specifiek bedacht voor PCI-Express gebaseerde SSD’s en zodoende kun je dus één of meerdere M.2 of insteekkaart SSD’s combineren.

Tot zo ver het goede nieuws, want bij VROC moeten we ook een aantal zeer kritische kanttekeningen maken. Standaard is namelijk alleen RAID 0 (striping) functionaliteit beschikbaar. Wil je RAID 1 of RAID 5 gebruiken, dan moet je een hardware dongle kopen, een zogenaamde RAID-key, die de functionaliteit beschikbaar maakt. Van Intel hebben we de details nog niet rechtstreeks vernomen, maar van moederbordfabrikanten horen we dat een key voor RAID 1 $99 gaat kosten en voor RAID 5 zelfs $ 249. In de serverwereld zijn dit soort praktijken de normaalste zaak van de wereld, maar bij een al peperduur desktopplatform is dat naar onze smaak bijna een belediging van je klanten.

Rond Computex ging het verhaal, mede op basis van informatie afkomstige van ASUS, dat VROC enkel met Intel SSD’s werkt. Dat werd op dat moment al door de wereldwijde techeprs bestempeld als een erg twijfelachtige beslissing, als is het maar omdat Intel vooralsnog geen high-end M.2 PCI-Express SSD’s in haar productgamma heeft. De Intel 600p komt qua prestaties niet in de buurt van SSD’s als de Samsung 960 Pro. Over enkele maanden mogen we op Optane-geheugen gebaseerde high-end M.2 SSD’s van Intel verwachten. Uiteindelijk bleek dit een storm in glas water en geeft Intel aan dat VROC ook met SSD’s van andere merken zal gaan werken.

Wegens de beperkte tijd die we hadden voor onze Skylake-X review hebben we nog geen hands-on ervaring met VROC opgedaan. Op een later moment zullen we de technologie verder onder de loep nemen.

Eerste blik: X299-moederborden van ASUS

Van twee fabrikanten ontvingen we voor de lancering al enkele moederborden voor socket 2066. Voor een uitgebreide test hebben we nog geen tijd gehad, maar we hebben de borden wel al op de foto gezet en bespreken ze hieronder kort.

Prime X299-A & Prime X299-Deluxe

De eerste twee X299-moederborden van ASUS komen uit de Prime-serie en zijn gericht op de gemiddelde gebruiker. Op deze borden dus geen bombastische rgb-verlichting, maar een strak design waarin een belangrijke rol is weggelegd voor de kleur wit. De Prime X299-A is de betaalbaarste van het stel, al hebben we op het moment van schrijven nog geen exacte adviesprijzen, en biedt alle basisfunctionaliteit.

Beide borden hebben acht geheugensloten en bieden ondersteuning voor 4-way SLI. De X299-A combineert twee M.2-sloten met een achttal SATA600-poorten, terwijl de X299-Deluxe ook nog eens een U.2-aansluiting heeft. Bovendien voegt de Deluxe een tweede Intel-netwerkcontroller en 802.11ac/ad-WiFi toe aan de featureset. De audiovoorziening wordt in beide gevallen verzorgd door een Realtek ALC1220-codec.


De X299-Deluxe is opvallend wit tussen alle andere socket 2066-borden.

Naast de 8 USB 3.0-poorten van de chipset beschikt de X299-A ook nog over twee USB 3.1-poorten en een interne header via ASMedia-chips. De X299-Deluxe gaat daarin zelfs nog wat verder en heeft vier keer USB 3.1 aan de achterzijde, wederom aangevuld met een interne poort.

ROG Strix X299-E Gaming

Met zijn grijs-zwarte uiterlijk en rgb-verlichting is de ROG Strix X299-E Gaming beter te herkennen als een gamingbord. Veel features zijn gelijk aan die van de Prime-borden - twee keer M.2, acht keer SATA600, een ALC1220 voor audio en een Intel-controller voor netwerk. WiFi is wel aanwezig, maar minder luxe dan bij de X299-Deluxe: hier gaat het om een normale 802.11ac-chip. Een unieke feature is de ingebouwde M.2-heatsink, die is verbonden aan de heatsink van de chipset. Volgens ASUS worden snelle NVMe-SSD's zo tot 20 graden koeler gehouden dan zonder heatsink.


De ASUS ROG Strix X299-E Gaming wordt gericht op gamers.

Eerste blik: X299-moederborden van Gigabyte

Van Gigabyte kregen we de X299 Aorus Gaming 3, Gaming 7 en Gaming 9 binnen. Waar de Gaming 3 nog vrij bescheiden is met maximaal 3-way SLI, één USB 3.1-controller en één netwerkpoort, is de Gaming 9 een waar rgb-festijn met een overload aan verlichting, een high-end audiovoorziening, netwerkcontrollers van zowel Intel als Killer én een Killer-wifichip. Ook voor minder dan drie M.2-sloten hoef je het niet te doen met de Gaming 9. U.2 on-board biedt Gigabyte niet, maar het levert wel een M.2-naar-U.2-adapter mee bij de Gaming 9.


De Gigabyte X299 Aorus Gaming 9 is een waar rgb-festijn.

Meer dan twee USB 3.1-controllers treffen we niet aan op de Gaming 9, maar een Realtek-hub wordt ingezet om toch in totaal vier USB 3.1 Type-A-poorten, een Type-C-poort en een interne header te kunnen bieden. Alle Gigabyte-borden bieden uiteraard ook de kenmerkende Dual-BIOS-ondersteuning, waardoor je altijd terug kunt naar veilige instellingen.

De Gaming 7 heeft uiterlijk meer weg van de Gaming 9 dan van de Gaming 3. Het enige dat duidelijk mist is het verlichte I/O-shield, dat bij de Gaming 9 al aan het moederbord vastzit. Qua functionaliteit (3x M.2, 5x USB 3.1, Killer én Intel LAN) lever je weinig in, maar het accessoirepakket is duidelijk minder zwaar. De precieze verschillen zoeken we te zijner tijd uiteraard uit in uitgebreide reviews.


De Gaming 7 lijkt meer op de Gaming 9 dan op de veel ingetogenere Gaming 3.

Benchmarks: nieuwe testprocedure

Per juni 2017 zijn we bij Hardware.Info overgestapt naar een geheel vernieuwd testprotocol voor processors met een set nieuwe, up-to-date benchmarks.

Alle processors testen we onder Windows 10 Creators Update met energieprofiel op High Performance (tenzij anders aangegeven). Het gros van onze benchmarks draaien we met de in processors geïntegreerde GPU, waarbij we processor zonder iGPU (zoals bijvoorbeeld Intel Skylake-X of AMD Ryzen) voorzien van een GeForce GTX 1050 Ti. 

Alle game benchmarks draaien we in combinatie met een GeForce GTX 1080 Ti in Full HD resolutie met medium en ultra settings. We kiezen juist voor de relatief lage Full HD resolutie om zo een instelling te pakken waar zo mogelijk niet de GPU, maar de CPU de bottleneck is. In de eerste twee grafieken vind je het gemiddelde aantal beelden per seconde (FPS) wat berekend wordt. Nog interessanter is de 99ste percentiel frametijd, te zien in de laatste twee grafieken. Dit is de tijd waarbinnen 99% van alle beelden in de test berekend konden worden. Een lagere 99ste percentiel frametijd betekent een lagere maximale vertraging bij het berekenen van een nieuw frame. Het is een betere methode om de worst-case prestaties van een CPU/GPU-combinatie in kaart te brengen dan minimale FPS wat veel andere publicaties tonen.

Alle testsystemen zijn verder voorzien van 8 GB geheugen per kanaal (16 GB bij dual-channel en 32 GB bij quad-channel) werkend op de hoogste officieel door de processors ondersteunde klokfrequentie. Verder gebruiken we Samsung 850 Evo SSD's en Seasonic Prime Titanium 750W voedingen.

Alle stroommetingen zijn gedaan met een professionele EMU 1.X4 stroommeter. 

Een lijst van gebruike benchmarks:

  • Contentcreatie
    • Abobe Lightroom 6
    • Adobe Photoshop CC 2017 - Fotobewerking
    • Adobe Photoshop CC 2017 - Panorama
    • Adobe Premiere Pro 2017 - 4K Hardware.Info TV export
  • Video- en audio-encoding
    • x264 encoding
    • H.264 QuickSync / VCE encoding
    • x265 encoding
    • FLAC encoding
  • 3D-rendering
    • Blender 2.78c
    • Cinebench 15 (single en multi threaded)
  • Data-compressie en -encryptie
    • 7-Zip
    • WinRAR
    • AIDA64 - Zlib
    • AIDA64 - AES
    • AIDA64 - Hashing
  • Web-browsing en Microsoft Office
    • Chrome 58 - Jetstream
    • Microsoft Word 2016 - 1000 pagina's naar PDF
    • Microsoft Excel 2016 - Monte Carlo aandelen analyse
  • Geïntegreerde GPU benchmarks
    • 3DMark Skydiver
    • Counterstrike: GO
    • Minecraft
    • Dota 2
  • Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti)
    • Battlefield 1
    • Doom
    • GTA V
    • Prey
    • Rise of the Tomb Raider
  • Stroomverbruik
    • Cinebench 15
    • 3DMark Skydiver (iGPU)
    • Adobe Premiere
    • Idle

Onderstaande tabel toont de extra specificaties van onze testsystemen:

Platform LGA1151 LGA2011-3 LGA2066 Socket AM4
Moederbord ASUS Maximus VII Ranger MSI X99A SLI Plus ASUS Prime X299-A ASUS Crosshair VI Hero
Chipset Intel Z270 Intel X99 Intel X299 AMD X370
Geheugen 16GB DDR4-2400 32GB DDR4-2400 32GB DDR4-2666 16GB DDR4-2666
SSD Samsung 850 Evo 500GB Samsung 850 Evo 500GB Samsung 850 Evo 500GB Samsung 850 Evo 500GB
Voeding Seasonic Prime Titanium 750W Seasonic Prime Titanium 750W Seasonic Prime Titanium 750W Seasonic Prime Titanium 750W
Videokaart (IGP tests) - Nvidia GeForce GTX 1050 Ti Nvidia GeForce GTX 1050 Ti Nvidia GeForce GTX 1050 Ti
Videokaart (overige tests) Nvidia GeForce GTX 1080 Ti Nvidia GeForce GTX 1080 Ti Nvidia GeForce GTX 1080 Ti Nvidia GeForce GTX 1080 Ti
OS Windows 10 x64 Creators Update Windows 10 x64 Creators Update Windows 10 x64 Creators Update Windows 10 x64 Creators Update

Benchmarks: content creation (Adobe Lightroom, Photoshop en Premiere)

Om de prestaties van de processors voor content creatie te analyseren, doen we diverse tests met Adobe software.

In Adobe Lightroom 6 exporteren we een groot aantal RAW-foto's naar JPEG met diverse effecten. In Adobe Photoshop CC 2017 doen we een tweetal tests. Allereerst meten we hoe langt het duurt om via een script een groot aantal veel gebruikte bewerkingen los te laten op een grote afbeelding. In een tweede test meten we hoe lang het duurt om een aantal hoge resolutie foto's om te zetten naar een panorama. In onze Adobe Premiere Pro 2017 benchmarks bepalen we hoe lang het duurt om een fragment van Hardware.Info TV in 4k-resolutie te exporteren. Dit maakt maakt gebruik van vier bronkanalen met elk kleurcorrectie en diverse andere effecten.

In Lightroom zet de Core i9 7900X een uitstekende score van 24 seconden neer. Ook in Photoshop en in Premiere pakt hij overtuigend de leiding. De i7 7740X is doorgaans even snel als de 7700K.

Benchmarks: video- en audio-encoding (x264, x265 en Flac)

Door middel van Staxrip zetten we Full HD video om naar H.264 of H.265. Voor beide maken we gebruik van de veel gebruikte x264 en x265 codecs, maar voor de processors met ingebouwde GPU draaien we de tests ook met behulp van de Intel QuickSync en AMD VCE hardwarematige encoders. Daarnaast meten we hoe lang het duurt om een uur ongecomprimeerde audio om te zetten naar Flac.

Zeker de x264-codec weet gebruik te maken van de snelle tien cores van de Core i9-processor. Het is de eerste chip die door de grens van 150 fps gaat. In x265 is het verschil met de i7 6950X wat minder groot, maar staat hij nog altijd duidelijk bovenaan. Het converteren van audio leunt vooral op de single-threaded prestaties en daar doen de i7 7740X en 7700K het beter.

Benchmarks: 3D-rendering (Cinebench / Blender)

Om de prestaties bij 3D-rendering in kaart te brengen gebruiken we allereerst de officieel meegeleverde benchmarks van de open-source Blender 3D-rendering software. Daarnaast draaien we de bekende Cinebench 15 benchmarks, zowel multi-threaded als single-threaded. Zowel Blender als Cinebench staat erom bekend dat de workloads optimaal schalen bij processors met meerdere cores.

Bij Cinebench 15 berekenen we ook de multi-core schaling. Dat is de multi-threaded score, gedeeld door de single-threaded score, gedeeld door het aantal cores van de processor. Bij optimale schaling zou de multi-threaded scores precies het aantal cores maal de single-threaded score zijn, ofwel schaling 100%. In de praktijk is deze schaling echter lager. HyperThreading / SMT maakt echter dat iedere core weer instructies van twee programmathreads tegelijkertijd kan uitvoeren en dat de schaling daarmee juist boven de 100% uit kan komen.

In Blender en de multi-threaded variant van Cinebench 15 pakt de Core i9 7900X overtuigend de leiding. Met 2189 punten in Cinebench is Intels nieuwe topmodel 17% sneller dan de i7 6950X en 34% sneller dan het huidige Ryzen-vlaggenschip. In de single-threaded versie van Cinebench maakt de i9 7900X een mooie sprong ten opzichte van de vorige generatie en is de score mede dankzij TurboBoost 3.0 even hoog al de 7700K.

Benchmarks: data-compressie en -encryptie

We draaien een vijftal data-compressie en -encryptie benchmarks. Allereerst comprimeren we 2GB aan data met zowel 7Zip als Winrar. Daarnaast draaien we een drietal onderdelen van de AIDA64 benchmark. Zlib is een populaire compressie methode binnen veel software gebruikt wordt. AES is één van de meest gebruikte encryptie algoritmes en is bijvoorbeeld de basis voor de SSL-encryptie van HTTPS-websites. Met AIDA64 meten we ook hoe snel data gehashed kan worden.

De compressiebenchmarks weten niet of nauwelijks te profiteren van de extra snelheid van de i9 7900X ten opzichte van de Broadwell-E-processors. De CPU-belasting is ook bij lange na geen 100%. Er komt natuurlijk ook een moment dat de snelheid van het opslagmedium de bottleneck wordt in deze tests. Zlib-compressie ligt de Core i9-CPU erg goed, terwijl AMD nog altijd overtuigend wint in de AES- en hash-benchmarks.

Benchmarks: web-browsing en Microsoft Office (Word en Excel 2016) 

In Chrome versie 58 draaien we de Jetstream benchmark om te bepalen hoe snel de processor Javascript-berekeningen kan uitvoeren. Verder draaien we een tweetal tests met Microsoft Office 2016: in Word converteren we 1000 pagina's tellend document naar een PDF-bestand. In Excel draaien berekeningen in een complexe sheet die de toekomstige waarde van een aandelen portefeuille voorspelt op basis van het Monte Carlo algoritme.

De Chrome- en Word-benchmarks leunen vooral op single-threaded prestaties. TurboBoost 3.0 zorgt ervoor dat de 7900K hier topscores neerzet, waar dat bij het vorige platform zeker niet het geval was. Excel is uiterst multi-threaded en het rode balkje van de Core i9 eindigt dan ook bovenaan.

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Battlefield 1 (DX12)

Battlefield 1 staat bekend als een CPU-intensieve game, maar ook grafisch weet hij het maximale uit veel hardware te persen. Het spel draait duidelijk lekkerder op Intel-processors dan op AMD-hardware. De Core i9 7900X weet desondanks geen nieuwe topscores neer te zetten.

99ste percentiel frametimes

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Doom (Vulkan)

Doom is niet bepaald een processorintensieve game, waardoor de grafieken niet bepaald spannend zijn. Daarmee is het echter wel een mooi voorbeeld van het gegeven dat lang niet alle games zwaar leunen op de processor. Veel spellen hebben nog altijd meer aan een snelle videokaart dan aan een snelle processor.

In medium zet de 7900X marginaal hogere frametimes neer dan de 7740X en de 7700K, maar onder de streep ga je dit niet merken.

99ste percentiel frametimes

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): GTA V

In GTA V zien we bij de 7900X afhankelijk van de instelling resultaten die iets hoger c.q. vergelijkbaar zijn met voorloper Core i7 6950X. De resultaten zijn prima, maar de snelle quad-cores, zoals de Core i7 7700K en 7740X, presteren wel nog wat beter. Een reden lijkt te zijn dat GTA V vrijwel alle cores belast, maar dan op een laag niveau. De Turbo-functionaliteit slaat dan niet aan, waardoor de klokfrequentie bij de 7900X dan relatief laag is. De 7740X presteert net als de 7700K uitstekend.

99ste percentiel frametimes

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Prey

In Prey presteert de Core i9 7900X in principe prima, maar worden de scores van de Core i7 6950X niet geëvenaard. De vraag is of de premature BIOS-versies hier debet aan zijn, of dat dit by design is. We zullen deze tests over een tijdje zeker opnieuw doen.

99ste percentiel frametimes

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Rise of the Tomb Raider (DX12)

Ook in Rise of the Tomb Raider zien we dat de 7900X het prestatieniveau van voorloper Core i7 6950X niet weet te evenaren. Opnieuw is het lastig te bepalen of dit inderdaad zo hoort, of komt door premature BIOS-versies. 

Stroomverbruik

Ten slotte het stroomverbruik. Dit meten we op verschillende methodes. Let op; in alle gevallen tonen we het verbruik van het complete testsysteem, dus niet enkel de CPU.

Allereerst tonen we het maximale verbruik tijdens de Cinebench 15 benchmark. Dit doen we zowel op energie profiel High performance, waarop de benchmarks zijn uitgevoerd, als op profiel Balanced. In beide gevallen komen we uit op 215 watt, serieus veel voor een consumentenprocessor en stukken minder zuinig dan de Ryzen 7 1800X en het topmodel van de X99-generatie. Het zo hoog opvoeren van de kloksnelheid bij een processor met zo veel cores eist duidelijk zijn tol.

Verder bepalen we het gemiddelde verbruik tijdens de 3DMark Skydiver (enkel voor CPU's met geïntegreerde GPU) en Adobe Premiere Pro benchmarks. Ook hier valt het hoge verbruik van de Core i9 7900X op.

De laatste twee grafieken tonen het idle verbruik, zowel met energieprofiel balanced als met energieprofiel high performance. In beide gevallen is het idleverbruik van de 7900X 40 watt aan de hoge kant, maar niet exorbitant.

Conclusie

Met de introductie van Skylake-X en Kaby Lake-X zorgt Intel ervoor dat er voor high-end desktops weer aanzienlijk hogere prestatieniveaus mogelijk zijn. Zeker voor content creators, mensen die (semi-)professioneel bezig zijn met 3D-rendering, videobewerking of andere zware, creatieve workloads is dat goed nieuws. Toch zijn we niet helemaal in jubelstemming en moeten we voor onze conclusie toch even terugdenken aan een beroemde film van weleer…

The good…

Op het prestatieniveau van Skylake-X valt natuurlijk niets af te dingen. Goedkoop is hij allesbehalve, maar de 10-core Core i9 7900X is met afstand de snelste processor van dit moment in multi-threaded workloads. Terwijl de voormalige Broadwell-E high-end desktop processors juist bij single-threaded workloads nog een forse achterstand hadden ten opzichte van de goedkopere mid-range Socket 1151 modellen, presteert Skylake-X niet veel slechter meer in dergelijke benchmarks.

Ook in vergelijking met AMD geldt dat de 8- en 10-core modellen van Intel dan wel aanzienlijk duurder zijn dan 8-core AMD Ryzen CPU’s, ze zijn ook duidelijk sneller, zowel in multi- als in single-threaded applicaties. Nu we het toch over de prijs hebben: je koopt nu een 10-core CPU (Core i9 7900X) voor een lager bedrag dan waarvoor je tot nu toe een Intel 8-core CPU (Core i7 6900K) kon aanschaffen. Evenzo koop je een 8-core variant (Core i7 7820X) voor de prijs waar je tot nu nog niet Intels snelste 6-core (Core i7 6850K) voor kon kopen.

Ook positief: met 30 flexibele I/O-lanes is de Intel X299 chipset een ideale basis voor een high-end PC’s. De meeste Socket 2066 moederborden bieden plek voor meerdere snelle M.2 SSD’s en zijn ook op andere vlakken helemaal up-to-date.

Ten slotte is het goed nieuws dat Intel heeft aangekondigd 12-core, 14-core, 16-core en zelfs 18-core CPU’s naar de desktop te gaan brengen. Het is geheid een reactie op AMD’s plannen met ThreadRipper, maar wat de reden ook is, dergelijke stappen kunnen we alleen maar toejuichen. (Maar begin wel maar vast met sparen…)

The bad…

Het is een open deur maar toch; bij high-end processors geldt natuurlijk altijd de wet van de diminishing returns. De 10-core Core i9 7900X kost bijna twee keer zoveel als de 8-core Core i7 7820X en het onderlinge prestatieverschil (waarbij we er vanuit gaat dat de 7820X iets sneller is dan Intels bestaande 8-core CPU's) staat daar niet toe in verhouding. Net zoals een auto van € 100.000 echt niet twee keer zo snel of goed is als een exemplaar van € 50.000, geldt dat met ruwweg twee nullen minder ook voor CPU’s. Wie dagelijks bezig is met videobewerking, renderen en andere multi-threaded taken zal zo'n Core i9 desondanks graag in huis willen halen.

Voor gamers geldt echter een ander verhaal. In veel gevallen weten games de cores niet genoeg te belasten om de turbomodus te activeren, waardoor de Core i9 bijvoorbeeld de i7 7700K vaak voor zich moet dulden. Wellicht kan Intel nog optimalisaties doorvoeren, maar het lijkt toch voornamelijk een nadeel te zijn van het feit dat de omgekatte serverprocessors nou eenmaal niet bedacht zijn met gaming als gebruiksdoel.

Wat daarbij jammer is, is dat je juist het $ 999 kostende topmodel moet kopen om gebruik te kunnen maken van 44 PCI-Express 3.0 lanes. Voor de meeste mensen is dat geen issue, want zoveel lanes biedt enkel een voordeel bij multi-GPU configuraties. Twee videokaarten combineren gaat wat sneller (beide 16 lanes in plaats van 8) en drie of vier videokaarten combineren is met de goedkopere CPU’s überhaupt niet mogelijk op een goede manier.

Daarnaast herhalen we het nog maar eens: VROC (Virtual RAID of CPU) is een mooie technologie, maar de kosten die het met zich meebrengt maakt het wat ons betreft voor consumenten direct oninteressant.

… and the ugly

Over Skylake-X kunnen we voor doelgroep van content creators en anderen die profijt kunnen halen uit de rekenkracht van 8 of 10 cores positief zijn, over Kaby Lake-X zijn we dat allesbehalve. De Core i7 7740X blijkt zoals te verwachten slechts marginaal sneller dan z'n Socket 1151 soortgenoot 7700K. Je moet ze echter combineren met een veel duurder moederbord, waarop als gevolg van het beperkte aantal geheugenkanalen en PCI-Express lanes veel van de functionaliteit niet werkt. Daar komt nog bij dat de handige QuickSync functionaliteit bij Kaby Lake-X niet te gebruiken is.

Als je dan ook nog eens bedenkt dat (als we de geruchten mogen geloven) op korte termijn de Coffee Lake generatie 6-core CPU’s naar Intels mid-range platform gaat brengen, dan kunnen we aangaande Kaby Lake-X maar één conclusie trekken: niet kopen. Voor de overgrote meerderheid van de gamers en overige intensieve computeraars is een CPU met vier tot zes cores op dit moment de sweetspot, maar het toekomstige Coffee Lake en Ryzen lijken daarvoor veel logischer keuzes dan de modellen van het prijzige socket 2066-platform.

Wie is dan de echte winnaar deze generatie? Laat het duidelijk zijn - zonder de terugkeer van AMD in de markt voor high-end CPU's, was deze launch er in deze vorm niet geweest. Intel wordt geforceerd om CPU's hoger te klokken, wat een flinke weerslag heeft op het stroomverbruik van de chips, en bovendien voor lagere prijzen aan te bieden dan het gewend was. Als het om pure processorkracht gaat, is Intel voorlopig nog het bovenste balkje in de grafieken, maar dat gebeurt met heel wat minder finesse dan voorheen.


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Intel Core i5 7640X Boxed

Intel Core i5 7640X Boxed

  • Socket 2066
  • 4.0 GHz
  • 4 cores
  • 112 W
  • 14 nm

163,20 €

5 winkels
Intel Core i7 7740X Boxed

Intel Core i7 7740X Boxed

  • Socket 2066
  • 4.3 GHz
  • 4 cores
  • 112 W
  • 14 nm

353,38 €

6 winkels
Intel Core i7 7800X Boxed

Intel Core i7 7800X Boxed

  • Socket 2066
  • 3.5 GHz
  • 6 cores
  • 140 W
  • 14 nm

431,16 €

4 winkels
Intel Core i7 7820X Boxed

Intel Core i7 7820X Boxed

  • Socket 2066
  • 3.6 GHz
  • 8 cores
  • 140 W
  • 14 nm

394,46 €

3 winkels
Intel Core i9 7900X Boxed

Intel Core i9 7900X Boxed

  • Socket 2066
  • 3.3 GHz
  • 10 cores
  • 140 W
  • 14 nm

609,00 €

3 winkels
0
*