5 wqhd-monitoren met AdobeRGB: beeld voor pro's

16 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. AdobeRGB
  3. 3. ‘Betaalbaar’ testveld
  4. 4. Benq SW2700PT
  5. 5. Dell UltraSharp UP2716D
  6. 6. Eizo ColorEdge CS2730
  7. 7. HP DreamColor Z27X
  8. 8. Philips 272P4APJKHB
  9. 9. Testmethode
  10. 10. Helderheid en contrast
  11. 11. Uniformiteit
  12. 12. Kleurweergave
  13. 13. Kijkhoeken
  14. 14. Responstijd en inputlag
  15. 15. Energieverbruik
  16. 16. Conclusie
  17. 17. Besproken producten
  18. 18. Reacties

Inleiding

Voor doorsnee toepassingen is een beeldscherm met sRGB-kleurbereik afdoende. Wil je aan de slag met foto’s uit luxere digitale camera’s of beeldbewerken voor andere doeleinden dan online publicatie, dan is een monitor met een groter gamut geen overbodige luxe. Wij testten vijf modellen met wqhd-resolutie.

Hoewel monitorfabrikanten graag schermen met de ‘miljoenen kleuren’ die moderne monitoren kunnen weergeven, kan een doorsnee model maar een fractie weergeven van de kleuren die het menselijk oog kan ontwaren. Dat is goed te zien als je naar een CIE-diagram kijkt – deze afgeronde driehoek laat het bereik aan kleuren zien dat je kan onderscheiden. Wie daar vervolgens een sRGB-driehoek overheen legt, kan niet ontgaan dat grote delen erbuiten vallen.


De sRGB kleurruimte, afgetekend binnen de CIELAB kleurruimte.

Voor het dagelijks gebruik van een pc is dat niet echt problematisch. Veruit de meeste toepassingen zijn ontworpen om binnen die sRGB-driehoek te blijven: er is dan ook geen ‘vraag’ naar weergave van kleuren die erbuiten vallen. In de wereld van grafisch ontwerpen en industrieel design is echter wel degelijk behoefte aan een groter kleurbereik. Ook bij het monteren en bewerken van digitale video groeit de vraag, nu ook daar grotere kleurruimtes gemeengoed worden. Binnen de full hd-standaard kwam de Rec.709 kleurruimte min of meer overeen met sRGB, met ultra hd als nieuwe standaard, hoort daar ook een aanzienlijk grotere kleurruimte bij. Dit zogenaamde Rec.2020 gamut kan door geen enkele op dit moment verkrijgbare monitor of televisie volledig worden weergegeven. Om die reden wordt momenteel de DCI P3 kleurruimte veel als tussenstation gebruikt, maar camera’s nemen wel veelal al op in het grotere bereik.

Monitoren met P3-ondersteuning zijn schaars. Apple kalibreert zijn producten tegenwoordig standaard voor dit bereik, maar monitorfabrikanten lopen vooralsnog achter. Wat zij wel sinds jaar en dag bieden, zijn beeldschermen met AdobeRGB, een bereik dat groter is dan P3, maar Rec.2020 niet evenaart. Voor wie werkt met beeld in een groter kleurbereik is het hoe dan ook een stap vooruit op sRGB.

AdobeRGB

De AdobeRGB-standaard dateert alweer uit 1998 en is oorspronkelijk ontworpen om overeen te komen met het kleurbereik van CMYK-afdrukken zoals die gemaakt worden in drukkerijen. Het dekt ongeveer de helft van de CIELAB kleurruimte af en toont met name aanzienlijk meer verzadiging in groene en cyaan tinten, niet geheel toevallig tinten waarin het menselijk oog meer kan waarnemen dan in bijvoorbeeld het blauwe deel van het spectrum.

Voor het weergeven van dit grotere spectrum is een andere techniek nodig dan voor standaard sRGB-monitoren. Deze laatste gebruiken – tegenwoordig – witte led-verlichting. Die kan een relatief smal spectrum ‘wit’ aanleveren, wat wordt veroorzaakt doordat het eigenlijk blauwe leds zijn die voorzien zijn van een gele fosforlaag. Dat is dan ook de belangrijkste beperking voor het uiteindelijke bereik. Vroeger – tot circa 2012 – gebruikten AdobeRGB-schermen om die reden nog ccfl-verlichting, die bij standaard beeldschermen al eerder werd uitgefaseerd.

Inmiddels is deze ook bij AdobeRGB-schermen vervangen door led-verlichting met een extra kleurcomponent. Aanvankelijk werd geëxperimenteerd met rgb-ledverlichting, maar dat was erg kostbaar. Bovendien had het als nadeel dat leds van verschillende kleuren in een verschillend tempo verouderen, wat na verloop van tijd voor problemen zorgde. Moderne beeldschermen maken gebruik van leds in meerdere kleuren, met een coating in een derde kleur. Bijvoorbeeld, in het geval van LG, GB-r: groene en blauwe leds, voorzien van een rode fosforlaag. Een recent voorbeeld hiervan is de Dell UltraSharp UP2716D. Een andere benadering wordt toegepast door AU Optronics, dat RB-g leds toepast: een mix van rode en blauwe leds met een groene fosforlaag.

De modernste variant is een zogenaamd quantum dots enhancement film. Dit is een laag met fosfors op nanoschaal, die tussen de (blauwe) achtergrondverlichting en de lcd-matrix wordt geplaatst. Deze techniek is gebaseerd op hetzelfde principe als quantum dots in televisies, alleen zijn daar de quantum dots rechtstreeks op de leds aangebracht. Het effect is hetzelfde: de breedte van het spectrum neemt aanzienlijk toe, en daarmee het kleurbereik. Het grote voordeel van quantum dots op een aparte laag – of geplaatst op een soort rail over de led-verlichting die doorgaans aan de rand van een display zit – is dat het geen grote aanpassing vergt van bestaande productielijnen. 


De AdobeRGB kleurruimte, afgetekend binnen de CIELAB kleurruimte.

Alle technische implementatie van de hardware is één ding, aan de software-kant kent AdobeRGB - en andere 'grotere' kleurruimtes minstens zoveel haken en ogen. De meest basale is deze: als software niet ingesteld is op een grotere kleurruimte, of kan werken met verschillende kleurprofielen, is de weergave van een AdobeRGB-scherm incorrect. Kleuren worden dan te verzadigd weergegeven. Dat begint al met zoiets simpels als een browser: hoewel Microsoft, Mozilla en Google eraan werken, is officiële ondersteuning voor grotere kleurruimtes nog altijd niet beschikbaar of vlekkeloos werkend. Het betekent in de praktijk dat je met een AdobeRGB-scherm moet schakelen tussen verschillende voorkeuze-modi, al naar gelang de toepassing waarin je werkt. Wie simpelweg denkt door het aansluiten van een scherm met een grotere kleurruimte ook direct overal 'mooiere' kleurweergave als beloning te krijgen, komt dus van een koude kermis thuis. Vooralsnog zijn dit soort monitoren primair nuttig voor wie werkt met toepassingen die de mogelijkheden kunnen benutten. Dat is iets om in het achterhoofd te houden, zeker omdat deze monitoren duidelijk duurder zijn dan exemplaren met kleinere kleurruimtes.

‘Betaalbaar’ testveld

Dat gezegd hebbende, het voordeel van de voortschrijdende techniek is wel dat AdobeRGB-monitoren inmiddels betaalbaarder zijn dan ze ooit waren, al blijft sprake van een duidelijk premium. Een extreem voorbeeld is de Dell UltraSharp UP2516D, die eerder al bespraken. Dit 25” wqhd-model kon je enige tijd voor circa 350 euro aanschaffen, amper duurder dan verder vergelijkbare modellen met sRGB-kleurruimte. Inmiddels is de prijs hoger, maar ook voor rond de 450 euro kan je het al in huis halen.

De vijf 27-inch modellen die we voor deze test bekijken, zijn alle wat meer aan de prijs. De duurste is zonder twijfel de Eizo ColorEdge CS2730, een nieuw model dat zo'n 1000 euro kost. De HP DreamColor Z27x moet een vergelijkbaar bedrag opbrengen. De Benq SW2700PT is met een gemiddelde prijs van iets minder dan 700 euro een stuk betaalbaarder, de Dell UltraSharp UP2716D is nog iets gunstiger geprijsd. Philips spant de kroon met de 272P4APJKHB, die gemiddeld nog geen 500 euro kost, maar dit model is uitlopend en amper meer verkrijgbaar; tot voor kort kon je het voor minder dan 400 euro in huis halen.

Kijken we naar standaard, sRGB-monitoren met wqhd-resolutie, dan zien we dat die modellen met een ips-paneel beginnen bij iets onder de 400 euro. Met een tn-paneel kan je nog eens honderd euro lager instappen, als je ook alle mogelijke vormen van luxe en extra's links laat liggen. Dergelijke schermen zouden we echter niet voor dagelijks all-round gebruik aanraden. 

Alle modellen die we hier bespreken zijn 27-inch beeldschermen met een resolutie van 2560x1440 beeldpunten, goed voor een pixeldichtheid van 109 ppi. Alle zijn in hoogte verstelbaar en voorzien van alle wenselijke moderne aansluitmogelijkheden, inclusief een ingebouwde usb 3.0 hub. Het zijn puur afgaande op specificaties zeer vergelijkbare modellen, met dus nogal uiteenlopende prijzen. Reden genoeg voor ons om ze uitvoerig te testen, middels onze uitgebreide testprocedure. 

Benq SW2700PT

De Benq SW2700PT onderscheidt zich direct uit de doos met een tweetal handig accessoires. In de eerste plaats levert Benq als een van de twee deelnemers in de test een lichtkap mee met het scherm. Die zorgt ervoor dat omgevingslicht geen storende invloed heeft op het getoonde beeld. Daarnaast is een handige usb-afstandsbediening inbegrepen, waarmee je snel tussen weergavemodi kunt schakelen. Dat is erg handig, omdat je wanneer je niet specifiek met AdobeRGB compatibele programma’s in de weer bent, je beter in sRGB-weergave kan werken. Anders zien kleuren er immers oververzadigd uit.

BenQ SW2700PT

Qua aansluitingen biedt Benq een hdmi, een dual-link dvi en een displayport 1.2 ingang. Verder zijn er een tweepoorts usb 3.0 hub en een sd-geheugenkaartlezer in de linker zijkant aangebracht. Met een schuifje op de voet kan je de standaard werkhoogte aangeven, zodat je het scherm snel kan terugplaatsen indien het door iemand is aangepast.

BenQ SW2700PT

Benq levert software mee om het beeldscherm in hardware te kalibreren. Ook direct uit de doos zijn de testresultaten al erg goed, al halen we in de standaardweergave de hoogste dekking van de AdobeRGB kleurruimte, met 98,6%. In AdobeRGB-stand komen we niet verder dan 91,7%. Desalniettemin zien we een keurige kleurafwijking van 1,86 in die stand, met een zeer kleine standaarddeviatie van 0,7. De grijsafwijking is dan de laagste in de test, slechts 2,52 met een sd van 0,68. Het gemiddelde gamma is met 2,09 iets aan de lage kant, maar nog altijd ruimschoots acceptabel. Na kalibratie in hardware op het eigen kleurbereik zet de SW2700PT echt heel fraaie resultaten neer: een AdobeRGB-dekking van 99,9%, gemiddelde kleurafwijking van 2,1 en grijsafwijking van 1,45, bij een gamma van 2,12. De kleurtemperatuur is met 6174 dan ook nog iets aan de warme kant, maar alleszins werkbaar. Ook nog vermeldenswaard is de zeer lage helderheid van wit bij minimale helderheid, slechts 11 cd/m². Dat is prettig bij weinig omgevingslicht.

BenQ SW2700PT
Na kalibratie is de weergave van de BenQ SW2700PT verbluffend goed.

 

Dell UltraSharp UP2716D

Dell levert geen accessoires bij de UP2716D, maar dit model is dan ook duidelijk goedkoper dan die van Benq en Eizo, terwijl hij wel beschikt over de mogelijkheid hem in hardware te kalibreren. Dit scherm is voorzien van twee hdmi-ingangen en twee displayport-aansluitingen, en heeft als enige een displayport-uitgang voor het doorlussen naar een tweede monitor. Dell heeft het scherm voorzien van een dubbele usb 3.0 hub, met twee upstream-poorten. Daardoor kan je het met twee aangesloten systemen gebruiken en die beide bedienen met dezelfde muis en toetsenbord. Er zijn in totaal vier host-poorten beschikbaar – twee achter en twee aan de linker zijkant. Een geheugenkaartlezer is niet aanwezig; vroeger troffen we die nog wel eens aan bij Dell, maar bij dit model achtte men het kennelijk niet nodig.

Dell UltraSharp UP2716D

Kijkend naar de algemene testresultaten in standaardweergave valt op dat de maximale helderheid met 218 cd/m² relatief bescheiden is, waardoor het contrast wat lager uitvalt dan bij Benq en Eizo. In de praktijk is het nog altijd ruimschoots toereikend. Zeer positief is de uniformiteit van zowel zwart als wit, daarin presteert dit model het beste van alle geteste exemplaren. Met een gemeten gamut-dekking van 97% in AdobeRGB is de UP2716D in deze modus een van de beste in de test. De gemiddelde kleur- en grijsafwijking zijn zeer laag met respectievelijk 2,08 en 2,9, maar in dit testveld ‘slechts’ goed voor een derde plaats. Gekalibreerd op de native kleurruimte laat het scherm 99,9% dekking van AdobeRGB noteren, maar valt de kleurafwijking wat hoger uit, de grijsafwijking juist duidelijk lager. De standaarddeviatie van de deelmetingen van de kleuren ligt met 1,9 wel wat hoger. De kleurtemperatuur komt dan op een keurige 6649 K en het gamma op een prima 2,14. Het contrast is in alle ‘kleur’ modi opvallend beter dan in de standaardweergave, steeds ruimschoots boven de 1000:1.

Dell UltraSharp UP2716D
Na kalibratie valt er bijzonder weinig aan te merken op de weergave van de UP2716D

Eizo ColorEdge CS2730

We schreven het al, Eizo’s CS2730 is duidelijk duurder dan drie van de andere vier testdeelnemers. Daarvoor heb je wel een monitor met vijf jaar garantie (twee meer dan gebruikelijk), de bekende Eizo constructiekwaliteit en de ColorNavigator kalibratiesoftware.

Eizo ColorEdge CS2730

Qua aansluitingen pakt Eizo niet enorm uit, met een stuks hdmi, dual-link dvi en displayport, en een usb 3.0 hub met twee host-poorten – maar ook twee upstream-aansluitingen, zodat twee systemen gelijktijdig aangesloten en bestuurd kunnen worden. Een lichtkap is bij dit model een optionele accessoire, waar je wel 151 euro voor mag neertellen. Een aparte EX3 colorimeter om het scherm te kalibreren valt dan relatief gezien mee, die kost 89 euro.

Eizo ColorEdge CS2730 Eizo ColorEdge CS2730

Bij de testresultaten in standaardweergave valt een relatief hoge helderheid van zwart op, die we ook terugzien bij lagere helderheid. Het contrast valt daardoor erg bescheiden uit, tussen de 550 en 600:1. In AdobeRGB-modus meten we een dekking van 97,1% van de kleurruimte, na HP het beste resultaat in de test in die stand. De gemiddelde kleurafwijking in die modus komt uit op 3, wat opvallend hoog is vergeleken met de concurrenten. Ook de standaarddeviatie is relatief hoog, en dat geldt ook voor de grijsafwijking. Dit zien we in meer of mindere mate ook in de andere weergavemodi terug.

Eizo ColorEdge CS2730
De gemiddelde kleurfout wordt negatief beïnvloed door de afwijking van het witpunt.

Wanneer we de CS2730 kalibreren voor het eigen kleurbereik komen we tot een AdobeRGB-dekking van 98% en een gemiddelde kleurafwijking van 3,4, terwijl de gemiddelde grijsafwijking 4,64 is. De standaarddeviatie valt wel lager uit, maar nog altijd duidelijk hoger dan bij Benq en Dell. Qua stroomverbruik valt op dat de CS2730 veel minder zuinig is dan de andere drie testmodellen, zowel op 150 candela als bij maximale helderheid. Ook het standby-verbruik is erg hoog.

 

HP DreamColor Z27X

De HP DreamColor Z27X bespraken we al de nodige tijd geleden in Hardware.Info TV, maar omdat het model nog altijd te koop was en we de mogelijkheid hadden het nog even in het lab te krijgen, hebben we het aan de sinds de oorspronkelijke test vernieuwde procedure onderworpen. Met een prijs rond de 1000 euro is dit model niet goedkoop, dus de verwachtingen zijn hooggespannen.

HP DreamColor Z27x

De Z27X staat op een in hoogte verstelbare voet, waarop het paneel ook kan draaien, kantelen en roteren. HP laat net als Dell VGA- en DVI-aansluitingen achterwege, maar monteert twee full-size displayport-ingangen, waar Dell een mini- en een standaard-exemplaar biedt. Een usb 3.0 hub met vier downstream poorten is ook aanwezig.

HP DreamColor Z27x

Na het scherm van Eizo verbruikt de Z27X het meeste stroom, 42 watt bij 150 cd/m² wit en net geen 60 watt bij volledige helderheid. Die maximale helderheid is met 283 cd/m² wel nog wat hoger dan bij Eizo, terwijl de zwartwaarde ook lager uitvalt, met een duidelijk hoger contrast als gevolg. 866:1 in de checkerboard-meting blijft niet heel ver achter op BenQ en Dell. Qua uniformiteit blijkt de Z27X een middenmoter en dat geldt ook voor de horizontale kijkhoeken. Verticaal is hij echter nipt beter dan de BenQ, die op de tweede plaats uitkomt hier.

HP DreamColor Z27x

Van de kleurweergave in standaardmodus worden we niet heel enthousiast, met name de veel te hoge kleurtemperatuur is daar een pijnpunt. Ook van de gemiddelde kleurfout van 3,68 zijn we niet onder de indruk. In sRGB-modus is het resultaat iets, maar niet heel veel beter. Helaas is ook in AdobeRGB-modus nog sprake van een kleurtemperatuur van 7747 K, terwijl de dekking van de kleurruimte dan 98,6% bedraagt - overigens goed voor een eerste plaats. De gemiddelde kleurafwijking is echter nog 3,47, de gemiddelde grijsafwijking 5,33. Het gamma komt gemiddeld uit op 2,1. 

HP DreamColor Z27x
De kleurbalans van de HP Z27x is niet optimaal.

Helaas was het niet mogelijk de Z27x te kalibreren voor dit artikel, doordat onze spectrofotometer plotsklaps de geest gaf. Die hou je dus nog van ons te goed, maar uit de doos is dit resultaat in elk geval niet wat we zouden willen zien.

Philips 272P4APJKHB

De Philips is een beetje een vreemde eend in deze bijt, en ook in het assortiment van Philips. In dit testveld valt hij op als enige model dat geen hardwarematige kalibratie ondersteunt, en met afstand de laagste prijs heeft. In de Philips-stal treffen we eigenlijk verder geen modellen aan gericht op professioneel grafisch gebruik. Het bedrijf timmert hard aan de weg met het promoten van monitoren met een groter kleurbereik, waarvoor het zowel ‘witte’ leds met meer geavanceerde fosfor-coatings gebruikt als quantumdot filters. Die richt het vooral op consumenten, maar het lijkt erop dat het heeft ingezien dat het grotere kleurbereik ook potentieel interessant is voor professionals en de 272P4APJKHB is daar dan ook op gericht.

Philips 272P4APJKHB

Dat is ook te zien aan de standaard meegeleverde lichtkap, die zowel in horizontale als verticale oriëntatie kan worden gebruikt. Verder is het scherm voorzien van twee hdmi-ingangen, dual-link dvi en displayport. Een usb 3.0 hub met drie host-poorten is ook van de partij. Als enige in de test heeft het ook ingebouwde speakers.

Philips 272P4APJKHB

Bij de testresultaten in standaardweergave valt het uitstekende contrast op. De uniformiteit van wit blijft iets achter bij de concurrentie, maar is nog altijd goed; van zwart is het zelfs de een na beste. De kijkhoeken zijn net wat minder goed dan bij de overige testdeelnemers. In standaard- en sRGB-modus valt de wel erg lage kleurtemperatuur op, maar in AdobeRGB-stand is die met 6352 K heel behoorlijk. De gamut-dekking is met 95% goed voor een derde plaats, maar de DeltaE-waarde voor kleuren is de beste in deze modus, en voor grijswaarden is de score van 2,86 nog net goed voor de tweede plaats. Ook in sRGB-stand zijn de testresultaten, afgezien van de kleurtemperatuur dus, verrassend goed. Het energieverbruik valt bovendien best mee, al is het verschil met Dell niet heel groot.

Philips 272P4APJKHB

Noot: dit model van Philips is op moment van schrijven niet meer te koop. We hebben het scherm toch meegenomen in de vergelijking, omdat het natuurlijk ook mogelijk is dat je het scherm tweedehands wilt aanschaffen, of dat een winkel alsnog een partij aanbiedt.  

Testmethode

We hebben monitoren lange tijd volgens dezelfde procedure getest, maar daar is sinds enige tijd verandering in gekomen. De reden hiervoor is dat onze MicroVision SS220 inmiddels aardig bejaard werd, en bovendien niet overweg kan met schermen groter dan 28 inch. Dat betekende dat we kijkhoek- en uniformiteitsmetingen voor die grotere schermen moesten missen. Ook met gebogen monitoren kan dit apparaat niet overweg. 

Om die reden hebben we een nieuwe testprocedure ontwikkeld op basis van de X-Rite i1 Display Pro colorimeter en een nieuw aangeschafte X-Rite i1 Basic Pro spectrofotometer, waarmee we de colorimeter voor elke schermtest kalibreren. Met behulp van een zelf vervaardigd hulpstuk (lang leve 3D printers) kunnen we nu met deze colorimeter ook kijkhoeken meten. Voor de analyse van de meetgegevens gebruiken we een nieuw ontwikkelde workflow in SpectraCal CalMAN 5.

Onze nieuwe testprocedure is op een groot aantal punten aangepast, die we hieronder zo beknopt mogelijk zullen toelichten. De belangrijkste algemene wijziging is dat we monitoren vanaf nu testen na ze te hebben ingesteld op een helderheid van 150 cd/m² (of een waarde die daar zo dicht mogelijk bij in de buurt komt). Die helderheid is representatief voor wat je in de meeste scenario's zal gebruiken in een normaal verlichte ruimte. We testten tot dusver bij maximale helderheid, maar zeker nu steeds meer monitoren ruim over de 300 cd/m² kunnen produceren, was dat niet meer realistisch. Bovendien maakt het afstellen op dezelfde helderheid het vergelijken eerlijker.

Verder meten we monitoren nog altijd 'zoals ze uit de doos komen', maar indien er een sRGB-modus is, meten we die ook apart. Datzelfde geldt voor een AdobeRGB-modus. Een uitzondering zijn monitoren die 'uit de doos' op een duidelijk groter kleurbereik zijn ingesteld - dan vergelijken we met een corresponderend kleurbereik. Standaard is de referentie de sRGB-driehoek.

Helderheid en contrast

We meten helderheid en contrast in zowel 150 cd/m² als de maximale helderheid, alsmede de zwartwaarde in beide instellingen. Daarnaast meten we het contrast tussen een wit en een zwart vlak, omgeven door een 50% grijs vlak (transverse meting), het checkerboard contrast en het maximale contrast tussen een volledig wit en een volledig zwart vlak.

Uniformiteit

De uniformiteitsmeting is fors uitgebreid. Tot dusver keken we alleen naar de verhouding tussen de laagste helderheid in een wit vlak ten opzichte van de hoogste gemeten helderheid, uitgedrukt als percentage. Bijvoorbeeld, het minst heldere deel van het scherm was 77% van de helderheid van het helderste deel. Met de nieuwe test meten we niet alleen die verhouding, maar ook die tussen het gemiddelde en de hoogste helderheid. Daarnaast doen we de uniformiteitsmeting nu ook met een zwart scherm, zodat we ernstige clouding en backlight bleeding in beeld krijgen, indien daarvan sprake is. Alle uniformiteitsmetingen resulteren in vijf schermafdrukken per getest scherm: de uniformiteit van zwart, van wit, de contrastverhouding op alle (15) meetpunten, de kleurtemperatuur uniformiteit en de relatieve kleurverschillen ten opzichte van het midden, uitgedrukt als DeltaE-waarde.

Kijkhoeken

Waar we tot dusver alleen de resterende helderheid onder een hoek van 45 graden horizontaal maten en 45 graden verticaal boven en onder, doen we dat vanaf nu wat uitgebreider. We meten nog altijd onder een hoek van 45 graden, maar naast resterende helderheid meten we ook de kleurverandering ten opzichte van het midden, uitgedrukt als DeltaE-waarde. Die is gebaseerd op het gemiddelde van rood, groen, blauw, cyaan, magenta en geel, plus 100% en 75% wit. Omdat we ook de standaarddeviatie berekenen van die deelmetingen, kunnen we ook een indicatie geven of er een kleurverschuiving plaatsvindt: een grote sd betekent dat een of meer deelmetingen flink afwijkt en er dus een kleurverschuiving optreedt.

Naast de gemiddelde kleurafwijking tonen we bij elk getest product middels een schermafdruk ook nog de afwijking van wit ten opzichte van het midden vanuit elk van de vier gemeten hoeken, waarbij een eventuele kleurverschuiving ook duidelijk wordt.

Kleurweergave

We voerden al een tijd kleurmetingen niet alleen volgens de CIE1994, maar ook volgens de CIE2000-norm uit, maar dat is met ingang van de nieuwe procedure de standaard. Deze meting is nu gebaseerd op een groter aantal deelmetingen, de zogenaamde 'Color checker' waarbij naar een flink aantal veel voorkomende tinten wordt gekeken. Ook hier tonen we voortaan naast de gemiddelde waarde ook de standaarddeviatie, om een indruk te geven van de mate waarin de deelmetingen fluctueren - hoe kleiner het getal, des te constanter is de mate van afwijking. Dit geldt ook voor de grijswaardemetingen, die we voortaan in twintig stappen doen in plaats van tien, voor een nauwkeuriger resultaat. Daarnaast tonen we bij elk getest product een schermafdruk van een zogenaamde saturation sweep om de afwijkingen van de basis- en steunkleuren in het hele kleurbereik inzichtelijk te maken. Uiteraard tref je ook bij elk getest product schermafdrukken van de kleurmeting en color checker resultaten.

Energieverbruik

Aan de bestaande energieverbruikmetingen op 100% helderheid (wit, zwart, standby en uit) hebben we metingen van wit en zwart beeld bij 150 cd/m² toegevoegd. Zo ontstaat een realistischer beeld van het daadwerkelijk verbruik van de geteste schermen in de praktijk.

Gaming

Wat (nog) niet veranderd is, zijn onze tests voor gaming doeleinden: reactietijden en input lag. Hiervoor gebruiken we nog altijd respectievelijk een fotosensor met een oscilloscoop, en een combinatie van een Leo Bodnar input lag tester en een vergelijking met een CRT-monitor. 

De nieuwe testprocedure genereert een (zeer) grote hoeveelheid nieuwe data. Vooralsnog hebben we ervoor gekozen die vrijwel in zijn geheel in onze database op te nemen en te tonen. Hierdoor zijn de pagina's met testresultaten van monitoren wel een stuk langer geworden. We hebben geprobeerd het overzichtelijk te houden, door deze opnieuw in te delen. Eerst worden nu reactietijden en input lag getoond, vervolgens het energieverbruik. Daarna volgt een klein blok met basisresultaten van helderheid en contrast, gevolgd door een uitgebreid blok met uniformiteitsresultaten. Daarna de kijkhoekwaardes en vervolgens de kleurmetingen in standaardweergave. Indien er een sRGB-modus in het scherm aanwezig is, volgt een identiek blok met de resultaten van de metingen in die modus, en hetzelfde geldt voor een eventuele AdobeRGB-modus.

Helderheid en contrast

Qua maximale helderheid voert de Philips het veld aan, maar voor deze schermen is deze meting minder van belang. Voor professionele toepassingen houdt men doorgaans een vaste helderheid aan rond de 100 à 150 cd/m² en dat halen alle modellen moeiteloos.

Bij de minimale helderheid is het interessant om te zien dat de BenQ met afstand de laagste waarde weet te noteren. Geen van de deelnemers is bijzonder verblindend in deze stand.

BenQ weet met de SW2700PT ook duidelijk de beste zwartwaardes te behalen, terwijl de Eizo hier duidelijk het minste presteert. 

Kijken we naar het contrast, dan voeren BenQ en Philips het testveld aan, Eizo volgt op de nodige afstand achteraan. Nu is goed te verdedigen dat je op contrast mag inleveren als kleurechtheid hierdoor beter kan, maar diverse modellen laten zien dat zo'n grote compromis niet nodig hoeft te zijn.

 

Uniformiteit

Qua gelijkmatigheid van de verlichting verwachten we in deze klasse topprestaties en het moet gezegd dat geen van de modellen slechter presteert dan 'goed', zeker als we kijken naar de veel belangrijker uniformiteit van wit. Eizo is hier traditioneel sterk, maar Dell weet hier nog hogere ogen te gooien. De uniformiteit van zwart, we hebben het al vaak uitgelegd, is minder van belang omdat de waardes in absolute zin veel dichter bij elkaar liggen en je verschillen dan ook veel minder snel ziet. Toch zien we ook hier duidelijke verschillen, waarbij Eizo juist afzakt en HP een sterke tweede positie weet in te nemen.

Hieronder tref je alle detailmetingen voor de uniformiteit aan.

Let op, de kleuring van de vakjes bij de uniformiteit van zwart, wit en het contrast is gerelateerd aan de resultaten van de deelmetingen op het betreffende model, en dus niet aan absolute waardes.

  • Voor zwart geldt, hoe lager de gemeten waarde, des te beter (=groener); hoe hoger, des te slechter (=roder).
  • Voor wit is de kleurcodering anders, want daar stellen we immers in op een specifieke helderheid van 150 cd/m². Daarom zijn waardes die deze instelling dichter benaderen groen, waardes die er vanaf wijken worden rood gekleurd - hoe meer ze afwijken, des te roder.
  • Voor het contrast is het hoogste contrast groen, het laagste rood - en de waardes er tussenin worden met tussenliggende kleuren gemarkeerd - groener is beter, roder is slechter. We benadrukken hier nog maar eens, dat het relatieve waardes zijn: een contrast van 1702:1 is erg goed, maar als het hoogst gemeten contrast 2581:1 is, wordt de eerstgenoemde waarde wel in rood gemarkeerd.
  • Bij de kleurtemperatuur zijn metingen blauwer naarmate ze lager zijn, geler naarmate ze hoger zijn.
  • Ten slotte de kleurafwijking: hier zie je in de vakjes een getal voor de DeltaE waarde, waarbij waardes onder de drie met het blote oog amper waarneembaar zijn. De kleur van de vakjes geeft de kleurafwijking van grijs aan. 

Kleurweergave

We hebben alle schermen doorgemeten in standaardmodus, sRGB-modus en AdobeRGB-modus. Dat levert een enorme berg met data op. Om het overzichtelijk te houden bespreken we hier de kleurweergave in AdobeRGB-stand. Via de knop 'vergelijken' bij de producten onderaan en rechts naast dit artikel kan je een vergelijkingstabel maken en daarin alle testresultaten in de verschillende standen naast elkaar zetten.

Om te beginnen kijken we naar de dekking van de AdobeRGB kleurruimte van de monitoren. Die komt er bij de HP het beste uit en bij de BenQ het minste, maar zoals besproken is die laatste na kalibratie in hardware aanmerkelijk beter. 

Het tweede waar we naar kijken is de kleurtemperatuur van wit in AdobeRGB-modus. De meeste schermen blijven hier iets onder de gewenste 6500 K, maar de Eizo gaat er iets overheen, de HP Z27X zelfs heel fors.

We waren al een tijdje overgestapt naar het meten van de kleur- en grijswaarden afwijking op basis van de CIE2000 norm (lange tijd hielden we nog de CIE1994 norm aan), maar met de nieuwe testmethode nemen we ook de standaarddeviatie mee. Simpel gezegd geeft die je een indicatie van de mate waarin deelmetingen waarop de gemiddelde afwijkingen gebaseerd zijn, afwijken van die gemiddelde meting. Daarnaast zijn de gemiddeldes nu gebaseerd op een aanzienlijk groter aantal deelmetingen. Die vind je in schermafdrukken bij elk getest product. Daar vind je ook de zogenaamde saturation sweeps, die laten zien in welke mate de hoofd- en steunkleuren, dus RGB en CMY, afwijken van de gewenste waardes in een continuüm. 

De resultaten spreken voor zich: BenQ, Dell en Philips pakken hier duidelijk de winst.

Ook voor de grijsafwijking zijn deze drie duidelijk de betere.

Gamma 

Kijken we naar het gemiddelde gamma, dan heeft Dell de kleinste afwijking van de gewenste waarde van 2,2 maar het verschil mag eigenlijk geen naam hebben. Hoe dan ook is een iets te lage waarde veel minder storend dan een iets te hoge waarde.

Grafieken met gedetailleerde testresultaten vind je op de productpagina's van de besproken monitoren en eerder in deze review op de bespreking per scherm. 

  BenQ Dell Eizo HP Philips
  SW2700PT UltraSharp UP2716D ColorEdge CS2730 DreamColor Z27X 272P4APJKHB
Testresultaten kleurweergave standaard     
Helderheid wit 150 cd/m² 151 cd/m² 151 cd/m² 150 cd/m² 151 cd/m² 153 cd/m²
Helderheid zwart 150 cd/m² 0,14 cd/m² 0,18 cd/m² 0,25 cd/m² 0,17 cd/m² 0,15 cd/m²
Kleurtemperatuur wit 6058 K 6108 K 6797 K 7746 K 5766 K
Contrast 150 cd/m² 1079:1 841:1 601:1 888:1 1020:1
Dekking gamut 98,6% 98,4% 97,9% 99,3% 98%
Gem. kleurafwijking ΔE 2000 1,72 2,65 3,37 3,68 3,87
SD kleurafwijking ΔE 2000 0,69 1,24 1,97 1,85 2,08
Gemiddeld gamma 2,22 2,17 2,11 2,1 2,07
SD gamma 0,28 0,28 0,27 0,25 0,24
Gem. grijsafwijking ΔE 2000 2,37 2,85 4,86 5,17 5,06
SD grijsafwijking ΔE 2000 0,79 1,38 2,01 2,06 2,46
Testresultaten sRGB     
Helderheid wit 150 cd/m² 151 cd/m² 152 cd/m² 150 cd/m² 150 cd/m² 328 cd/m²
Helderheid zwart 150 cd/m² 0,15 cd/m² 0,13 cd/m² 0,27 cd/m² 0,18 cd/m² 0,37 cd/m²
Kleurtemperatuur wit 6108 K 6100 K 6812 K 7729 K 5682 K
Contrast 150 cd/m² 1007:1 1170:1 558:1 835:1 885:1
Dekking gamut 98% 97% 98% 99% 92%
Gem. kleurafwijking ΔE 2000 1,62 1,55 2,97 3,55 2,93
SD kleurafwijking ΔE 2000 0,64 0,85 2,07 2,01 1,97
Gemiddeld gamma 2,23 2,18 2,14 2,11 2,14
SD gamma 0,21 0,23 0,22 0,19 0,21
Gem. grijsafwijking ΔE 2000 2,31 2,26 5,15 5,28 6,23
SD grijsafwijking ΔE 2000 0,55 0,85 1,98 2,05 2,21
Testresultaten AdobeRGB     
Helderheid wit 150 cd/m² 151 cd/m² 150 cd/m² 151 cd/m² 151 cd/m² 317 cd/m²
Helderheid zwart 150 cd/m² 0,15 cd/m² 0,13 cd/m² 0,27 cd/m² 0,18 cd/m² 0,37 cd/m²
Kleurtemperatuur wit 6124 K 5989 K 6806 K 7747 K 6352 K
Contrast 150 cd/m² 1007:1 1156:1 559:1 842:1 855:1
Dekking gamut 92% 97% 97% 99% 95%
Gem. kleurafwijking ΔE 2000 1,86 2,08 3,03 3,47 1,68
SD kleurafwijking ΔE 2000 0,7 1,11 2,04 1,99 1,06
Gemiddeld gamma 2,09 2,18 2,11 2,1 2,09
SD gamma 0,38 0,26 0,28 0,26 0,25
Gem. grijsafwijking ΔE 2000 2,52 2,9 4,99 5,33 2,86
SD grijsafwijking ΔE 2000 0,68 1,22 2,1 2,19 0,95
Testresultaten gekalibreerd native     
Helderheid wit 150 cd/m² 155 cd/m² 154 cd/m² 152 cd/m² n.b. n.b.
Helderheid zwart 150 cd/m² 0,14 cd/m² 0,15 cd/m² 0,26 cd/m² n.b. n.b.
Kleurtemperatuur wit 6174 K 6649 K 6808 K n.b. n.b.
Contrast 150 cd/m² 1109:1 1029:1 587:1 n.b. n.b.
Dekking gamut 99,9% 99,9% 98% n.b. n.b.
Gem. kleurafwijking ΔE 2000 2,1 3,62 3,4 n.b. n.b.
SD kleurafwijking ΔE 2000 1 1,9 1,9 n.b. n.b.
Gemiddeld gamma 2,12 2,14 2,11 n.b. n.b.
SD gamma 0,26 0,29 0,28 n.b. n.b.
Gem. grijsafwijking ΔE 2000 1,45 1,2 4,64 n.b. n.b.
SD grijsafwijking ΔE 2000 0,74 0,48 2,18 n.b. n.b.

Kijkhoeken

De nieuwe kijkhoekmetingen zijn een stuk gedetailleerder dan die we eerst deden. Naast de afname in helderheid meten we nu ook de kleurafwijking. Daarnaast geven we hier ook de standaarddeviatie weer. Die is gebaseerd op de deelmetingen van de basis- en steunkleuren, plus 100% en 75% wit. Als de standaarddeviatie laag is, neemt de helderheid van alle kleuren in dezelfde mate af. Is deze hoger, dan is sprake van een kleurverschuiving. We hebben op dit moment nog niet voldoende monitoren getest om deze waardes goed in perspectief te plaatsen, om welke reden we deze informatie hier tonen zonder er conclusies aan te verbinden.

Omdat deze meting op een andere wijze wordt uitgevoerd dan we tot dusver deden, zij deze resultaten niet te vergelijken met die van de oudere testprocedure. Zo meten we voor deze test bij een helderheid van 150 cd/m² in plaats van op maximale helderheid, en is de afstand van de meter tot het scherm ook anders.

Qua horizontale kijkhoeken is de Eizo ColorEdge CS2730 duidelijk het beste, de Philips is hier duidelijk hekkensluiter. Verticaal bezien heeft HP de beste waardes en moet Eizo juist achteraan sluiten. Zolang je als enige recht voor het scherm zit, zijn deze resultaten niet heel belangrijk voor de eindbeoordeling.

Kijkhoekmetingen links

Kijkhoekmetingen rechts

Kijkhoekmetingen boven

Kijkhoekmetingen onder

  

Responstijd en inputlag

Laten we eerlijk zijn, niemand koopt een scherm zoals besproken in dit artikel met het doel dit voor games te gaan inzetten. Mocht je het overwegen, dan kan je op deze pagina zien of een van de modellen voor je doeleinden voldoende presteert op dit vlak.

Zonder overdrive vallen de zwart-wit-zwart responstijden van alle schermen nog wel mee, uitgezonderd dat van Eizo - maar ook dat laat maximaal een transitie tijd zien van 13,7 ms voor een enkele transitie. Bij grijs-grijs overgangen zijn de resultatne over de gehele linie minder, maar is de Dell wel duidelijk het snelste, op de voet gevolgd door BenQ en Philips. Met overdrive op een niet al te agressieve, vertekenende stand is Philips nummer één (want de laagste overshoot), gevolgd door HP en Dell.

Reactietijd standaard

Reactietijd maximaal

Reactietijd optimaal

 

Input lag

Kijken we dan nog naar de input lag, dan is duidelijk dat alleen de schermen van BenQ en Dell eventueel voor gaming het overwegen waard zijn, want bij Philips, HP en Eizo zien we duidelijke input lag.

 

Energieverbruik

We haalden het verbruik al aan: Eizo steekt hier met kop en schouders boven de rest uit en dat is niet positief. BenQ laat zien dat pakweg 2/3 van het verbruik ook volstaat. Philips en Dell volgen er dicht op met plek twee en drie (zeker genormaliseerd op 150 cd/m²), HP volgt op enige afstand, maar ruim vóór Eizo. In stand-by verbruikt het scherm van dat merk ook na lange tijd nog steeds bijna 9W. 

 

Conclusie

De tijd dat je als grafisch professional fors meer dan 1000 euro moest uitgeven voor een goed beeldscherm is duidelijk een gepasseerd station. Zelfs Eizo heeft rond dat prijspunt een model beschikbaar. Wel vinden we de prijs van de CS2730, net zoals die van de HP DreamColor Z27X, lastig te verdedigen voor wie als zzp’er op zoek is naar een nieuw scherm. Vermoedelijk wordt de prijs interessanter (lees: lager) bij aanschaf in grotere hoeveelheden door een groter bedrijf. Voor HP is het echt een topmodel, voor Eizo is dit een relatief instapmodel, dat zich lastig qua features kan onderscheiden van de goedkopere concurrenten – daarvoor moet je bij de nog duurdere, hoger gepositioneerde modellen in de CG-lijn zijn. Alleen als je de zekerheid van 5 jaar garantie wilt of gewoon verknocht bent aan de ColorNavigator software zouden we de CS2730 als eerste keuze aanraden.

Wil je hardware-kalibratie en toch zoveel mogelijk ‘bang’ voor je ‘buck’, dan kan je eigenlijk niet heen om de Dell UltraSharp UP2716D, met name omdat die met enige regelmaat in het retailkanaal voor zoveel minder geld dan Dells adviesprijs wordt aangeboden. Dit scherm blinkt uit qua uniformiteit, heeft uit de doos al uitstekende testresultaten en is na kalibratie nog beter. Toch gaat Benq qua kleurweergave wat ons betreft nog een stapje verder, zowel in standaardweergave als na kalibratie. Bovendien zijn de lichtkap en afstandsbediening van de SW2700PT wat ons betreft nuttige extra’s. Om die reden belonen we beide schermen met een Excellent Choice award. De Philips 272P4APJKHB beloonden we in het magazine bij oorspronkelijke publicatie van dit artikel met een Great Value Award, maar inmiddels is dit scherm end of life. Mocht je het nog ergens vinden, dan levert het zeker veel waar voor zijn geld en is een aanrader voor wie aan de slag wil met een grotere kleurruimte, zonder daar de hoofdprijs voor te willen betalen.


BenQ SW2700PT
Dell UltraSharp UP2716D


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Excellent BenQ SW2700PT

BenQ SW2700PT

  • 27 inch
  • 2560x1440
  • 109 ppi
  • IPS / PLS / AHVA
  • 60 Hz
  • HDMI
  • DisplayPort
  • AdobeRGB
  • 5 ms
  • 350 cd/m²
  • 1000 : 1

629,00 €

7 winkels
Excellent Dell UltraSharp UP2716D

Dell UltraSharp UP2716D

  • 27 inch
  • 2560x1440
  • 109 ppi
  • IPS / PLS / AHVA
  • 60 Hz
  • HDMI
  • DisplayPort
  • AdobeRGB
  • 6 ms
  • 300 cd/m²
  • 1000 : 1

559,00 €

8 winkels
Eizo ColorEdge CS2730

Eizo ColorEdge CS2730

  • 27 inch
  • 2560x1440
  • 109 ppi
  • IPS / PLS / AHVA
  • 60 Hz
  • HDMI
  • DisplayPort
  • AdobeRGB
  • 10 ms
  • 350 cd/m²
  • 1000 : 1

1.135,95 €

2 winkels
HP DreamColor Z27x

HP DreamColor Z27x

  • 27 inch
  • 2560x1440
  • 109 ppi
  • IPS / PLS / AHVA
  • 60 Hz
  • HDMI
  • DisplayPort
  • AdobeRGB
  • 7 ms
  • 250 cd/m²
  • 1000 : 1
Niet verkrijgbaar
Excellent Philips 272P4APJKHB

Philips 272P4APJKHB

  • 27 inch
  • 2560x1440
  • 109 ppi
  • IPS / PLS / AHVA
  • 60 Hz
  • HDMI
  • DisplayPort
  • AdobeRGB
  • 5 ms
  • 350 cd/m²
  • 1000 : 1
Niet verkrijgbaar
0
*