17 PCI-Express SSD's round-up: de snelste SSD's

43 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Ontwikkelingen
  3. 3. Meer lagen, lagere kosten
  4. 4. Hoe zit het met alternatieven voor NAND?
  5. 5. Interfaces (M.2, U.2) en protocol (NVMe)
  6. 6. Modellen
  7. 7. Test
  8. 8. Iometer: 4kB random read/write
  9. 9. Iometer: Fileserver / Databaseserver simulatie
  10. 10. AS SSD
  11. 11. AS SSD (deelscores)
  12. 12. PCMark7
  13. 13. PCMark7 (deelscores)
  14. 14. PCMark7 (Raw)
  15. 15. PCMark7 (Raw - deelscores)
  16. 16. PCMark8
  17. 17. PCMark8 (deelscores)
  18. 18. Continutests - Steady State Performance
  19. 19. Performance consistentie
  20. 20. Hardware.Info SSD Prestatiescore 2017
  21. 21. Analyse
  22. 22. Conclusie
  23. 23. Besproken producten
  24. 24. Reacties

Inleiding

Er is heel wat vernieuwing en vooruitgang op het gebied van snelle opslag. Tijd om alle recente ontwikkelingen op een rijtje te zetten, inclusief een test van 17 PCI-Express SSD’s. Zo heb je een compleet overzicht van de stand van zaken op deze markt.

De laatste keer dat we een overzicht schetsten van de markt voor PCI-Express SSD’s was begin 2015. Inmiddels is de situatie heel anders dan toen. Niet zo vreemd gezien de snelheid waarmee de ontwikkelingen zich in dit segment voltrekken. Die snelheid zal vermoedelijk nog wel even aanhouden of zelfs toenemen, naarmate meer fabrikanten erin slagen om competitieve PCI-Express SSD’s te produceren.

Op dit moment is sprake van enige schaarste op de markt voor SSD’s, door een gebrek aan NAND-flashgeheugen. De prijzen voor SATA600 SSD’s zijn hierdoor gestegen en veel PCI-Express SSD’s zijn matig verkrijgbaar. Hoe lang deze situatie gaat aanhouden is nog niet duidelijk, maar houdt hiermee rekening wanneer je kijkt naar de prijzen die we voor dit artikel hebben aangehouden uit onze Prijsvergelijker.

In dit artikel praten we je in elk geval eerst bij naar de huidige stand van zaken, en vervolgens vellen we een oordeel over de nieuwste modellen op basis van onze tests. De nieuwere drives zijn behoorlijk sneller, maar bij alle PCI-Express SSD’s is het maar de vraag hoeveel je er in de praktijk van zal merken. Zeker gezien de nog relatief hoge prijzen is het belangrijk om je af te vragen in hoeverre een dergelijke SSD voor jouw specifieke gebruik een meerwaarde betekent. Daar gingen we recentelijk nog in dit artikel op in.


In onze vorige vergelijkingstest was deze nog altijd courante Intel SSD 750 de grote winnaar.

Ontwikkelingen

Zoals al vaker is opgemerkt, is er op de markt voor SSD’s tegelijk sprake van een ‘race to the bottom’ en een ‘race to the top’. Bij gewone SSD’s ligt de nadruk erop om de productiekosten zoveel mogelijk te verlagen, om ze tegen een steeds lagere prijs aan te kunnen bieden. De prestaties zijn hierbij inmiddels secundair: als het product bij normaal gebruik goed presteert, vindt de fabrikant het allang best.

De race om de hoogste snelheid is verschoven naar het terrein van de PCI-Express SSD’s, waar de beperkingen die golden voor SATA-modellen en het AHCI-protocol niet meer opgaan. Er zijn dan ook nog maar weinig fabrikanten die een poging hebben gedaan om middenklasse of budget PCI-Express SSD’s uit te brengen.

Voor wie het niet meer helder op het netvlies heeft: lange tijd bleven de prestaties steken op rond de 500 MB/sec, vanwege de beperkte bandbreedte van de SATA600 bus. Het gebruik van nieuwere interfaces was noodzakelijk om hogere snelheden mogelijk te maken. Hiervoor kunnen PCI-Express en NVMe worden gebruikt, waarop we verderop terugkomen.


Heel spannend waren de prestaties van SATA-SSD's al tijden niet meer.

Intel was de eerste die erin slaagde om PCI-Express SSD’s uit te brengen voor consumenten, door zijn voor servers ontwikkelde producten in ietwat aangepaste vorm (zo was het flashgeheugen niet langer SLC, maar MLC) op de markt te brengen. De prestaties van deze Intel 750 SSD waren bijzonder goed, maar hij was ook erg duur en onzuinig.

Samsung was de eerste fabrikant die PCI-Express SSD’s uitbracht die echt ontwikkeld waren voor consumenten. Dit was de in oktober 2015 uitgebrachte 950 Pro series. Voor OEM’s bestond er al langer een PCI-Express SSD van het bedrijf, namelijk de SM951, die via omwegen toch in webwinkels belandde. Het verschil tussen de 950 Pro en de SM951 was het gebruikte flashgeheugen: de 950 Pro had 32-laags 3D NAND, vergeleken met het 16nm planar flashgeheugen van de SM – voor de rest waren ze identiek, ook qua controller.

Het bleef hierna een tijdje stil bij Samsung. De verwachte 950 Pro 1TB werd nooit uitgebracht, en ook het 48-laagse 3D NAND geheugen liet lang op zich wachten. Langzaam maar zeker begonnen ook andere fabrikanten PCI-Express SSD’s uit te brengen, met controllers zoals de Phison PS5007. In tegenstelling tot Samsungs voorkeur voor M.2 brachten zij hun producten vaak in de form factor van een PCI-Express insteekkaart. Onder andere Plextor, Toshiba (onder het submerk OCZ) en Zotac begaven zich op deze markt, maar wisten nooit een substantieel marktaandeel te winnen.

Meer lagen, lagere kosten

Eind vorig jaar deden zich weer wat nieuwe ontwikkelingen voor. Eerst bracht Samsung de SM961 reeks uit voor OEM’s, gebaseerd op de nieuwe Polaris controller en het nieuwe 48-laagse 3D NAND flashgeheugen. Al snel bleek echter dat de SM961 warmteproblemen had: de SSD werd te warm, omdat het throttling-mechanisme niet goed werkte. Dit resulteerde soms in het crashen van het systeem. Samsung kwam later met een oplossing, maar aangezien de SM961 een OEM-product is, werd dit alleen verstrekt aan de OEM-partners – mensen die zelf het product hadden gekocht, bleven dus met het probleem zitten.

Korte tijd later kwam de 960 Pro op de markt, die dit probleem niet had. Hiervan waren zowel de controller als het flashgeheugen identiek aan die van de SM961, maar als retail-versie hiervan werden consumentenkopers van dit model wel door Samsung ondersteund. Met de 960 Pro werd tevens de eerste 2 TB PCI-Express SSD geïntroduceerd, een hele stap van de 512GB die een paar maanden daarvoor nog het maximum was.

Voor minder veeleisende gebruikers kwam Samsung met de 960 Evo, met als voornaamste verschil met de 960 Pro dat hierin TLC-flashgeheugen werd gebruikt, in plaats van MLC. Dit resulteert in iets lagere overdrachtssnelheden, vooral de schrijfsnelheid van de modellen met een lagere capaciteit – bij de 250GB variant is dit zelfs slechts 300 MB/sec. De 960 Evo blijft echter een gigantische stap boven de 850 Evo – en gemiddeld is hij zelfs aanzienlijk sneller dan de 950 Pro. Hoewel de 960 Evo in theorie meer opslagcapaciteit zou kunnen krijgen door het TLC-geheugen, beperkt Samsung deze productlijn tot 1 TB.


De Samsung 960 Evo gebruikt goedkoper TLC-flashgeheugen, maar is nog altijd erg snel.

Inmiddels werkt Samsung al aan 64-laags 3D NAND geheugen, waarmee de capaciteiten nog verder kunnen worden opgeschroefd. De TLC-dies zullen nu 512 Gbit aan data kunnen opslaan, vergeleken met 256 Gbit op dit moment – omdat de TLC nu ook benut zal worden voor extra capaciteit en niet alleen voor kostenbesparing zoals bij de 960 Evo.

Tot slot het buitenbeentje in deze test, de Intel 600p en 6000p SSD’s. Normaal gesproken staat Intel bekend om dure producten, maar dat is hier dus absoluut niet het geval. Door bepaald niet snel flashgeheugen te gebruiken, zijn deze modellen veel goedkoper dan de andere producten in de test, maar komt het prestatieniveau ook veel lager uit. Sterker nog, de gespecificeerde snelheden liggen dichter bij SATA600 SSD’s dan bij de gemiddelde PCI-Express SSD. Vrijwel onmiddellijk na het uitbrengen van de 600p en 6000p gaf Intel aan al te werken aan een opvolger.

Op de middellange termijn is dit trouwens een veelbelovend marktsegment, omdat de SATA600-bottleneck wordt ontweken zonder dat de SSD daardoor veel meer zal moeten kosten. Ook de goedkopere flashchips zijn op sommige vlakken namelijk wat sneller, waardoor er ‘gratis’ prestatiewinst behaald kan worden door het gebruiken van de nieuwe interface.

Hoe zit het met alternatieven voor NAND?

Naast NAND, de technologie waarop vrijwel alle SSD’s zijn gebaseerd, werken sommige fabrikanten aan geheel nieuwe manieren van solid state dataopslag. Een hiervan is 3D XPoint, waar Intel en Micron gezamenlijk aan werken. De intentie is om een middenweg te creëren tussen NAND en DRAM, met een nieuwe technologie die snellere reactietijden en meer IOps combineert met non-volatiliteit en een superieure schrijfcapaciteit.

Een potentieel voordeel is dat 3D XPoint een bijzonder hoog aantal IOps biedt bij een lage queue depth, maar wat het praktische voordeel daarvan is, valt nog te bezien. Een volledige Optane-SSD voor consumenten is er nog niet. Wel kun je al een tijdje caching-SSD's met 3D XPoint-geheugen kopen.

Dat het een interessante nieuwe technologie is valt niet te betwisten, maar er is genoeg reden om sceptisch te zijn over het daadwerkelijke nut van Optane. Op dit moment is sprake van duidelijke diminishing returns naarmate opslag sneller en sneller wordt. In de praktijk komt het erop neer dat de snelheid van opslag vaak niet meer de bottleneck is.

Interfaces (M.2, U.2) en protocol (NVMe)

In eerste instantie was de gedoodverfde opvolger van SATA600 de SATA-Express standaard, een flexibele poort die twee fysieke SATA600-poorten combineert en het mogelijk maakt om hierover PCI-Express signalen te versturen. Als de poort niet als SATA-Express wordt gebruikt, kunnen er twee SATA-schijven op worden aangesloten. Het nadeel was dat de bandbreedte ‘slechts’ vier keer hoger was dan SATA600, wat in eerste instantie veel leek, maar verbleekte ten opzichte van de voor laptops ontwikkelde M.2-standaard – met een maximale snelheid van maar liefst acht keer SATA600. Inmiddels is SATA-Express dood: er is nooit een schijf voor uitgebracht, en de poorten verdwijnen langzaam maar zeker uit het landschap.

Inmiddels lijkt M.2 de gedoodverfde standaard voor het aansluiten van moderne opslag, al is dit compacte slot eigenlijk bedacht voor laptops en mini-PC’s. M.2 is alleen een form factor, maar wel een flexibele: de onderliggende interface kan zowel SATA600 zijn als PCI-Express 2.0 of 3.0 met twee of vier lanes. Aanvankelijk waren er weinig moederborden die beschikten over een M.2-slot, en dit was er vrijwel altijd een met maximaal vier PCI-Express 2.0 lanes. Hierdoor konden ze slechts de helft van de bandbreedte leveren die M.2 maximaal aankan.

Sinds de enorme uitbreiding van het aantal PCI-Express lanes van de chipset bij Skylake is de situatie omgekeerd. Nu hebben zelfs de meeste moederborden in het budget-segment een M.2-slot. De vier extra lanes van de Kaby Lake chipsets dragen hier nog een steentje aan bij: een beetje mid-range moederbord heeft tegenwoordig twee of meer M.2-sloten. Ook de nieuwe AMD Zen processors en chipsets bieden ondersteuning voor M.2. De hoogst gepositioneerde Zen-processor en chipset kunnen samen twee M.2-sloten van maximale bandbreedte voorzien.


Het M.2-slot is de nieuwe standaard voor snelle SSD's.

Naast M.2 begint langzaam maar zeker een andere standaard op te komen, die evenveel bandbreedte biedt, maar op een iets andere manier werkt: U.2. Deze werkt zoals ouderwetse SATA-schijven: het is een poort en de schijf zelf moet in de kast geschroefd worden. Bij Skylake hadden enkele high-end moederborden een U.2-poort, maar nu komt het al een stuk vaker voor, zoals je in onze review van Z270-moederborden kan lezen. Het SSD-aanbod op U.2-vlak blijft echter nog heel erg beperkt: in deze test hebben we er welgeteld nul, hoewel de Intel 750 SSD ook in een U.2-form factor beschikbaar is.

U.2 heeft zijn eigen voor- en nadelen. Zo past hij moeilijker in kleine laptops en Mini-ITX systemen, maar drives met deze vorm kunnen wel makkelijker warmte kwijt dan een direct op het bord geplaatste M.2. Ook is een ‘doosje’ minder kwetsbaar dan wat feitelijk een kale printplaat is. Gezien de warmteproblemen die sommige M.2 SSD’s hebben, zou het ons niets verbazen als dit leidt tot een grotere populariteit van U.2. Toch is het de vraag of deze standaard gaat doorbreken. U.2 wordt gesteund door Intel, maar andere fabrikanten lopen er nog niet bepaald warm voor. Toch heeft Samsung aangegeven in de toekomst zijn PCI-Express SSD’s ook met een U.2-interface uit te brengen, mits de standaard aanslaat. Het bekende kip-ei probleem dus.

NVMe

Een van de voordelen van PCI-Express SSD’s is dat ze vrijwel allemaal een nieuw aansturingsprotocol ondersteunen, genaamd NVMe. Het belangrijkste verschil hiervan met de voorganger AHCI is dat NVMe is ontworpen met oog op SSD’s, waardoor er beter wordt ingespeeld op de sterke punten van solid state opslag. Zo konden er bij AHCI maar 32 opdrachten tegelijkertijd worden gestuurd naar de schijf, en dat zijn er nu meer dan vier miljard – wat zelfs voor SSD’s ruim voldoende is. Ook is de CPU-overhead significant teruggebracht. In een eerdere test zagen we dat dezelfde schijf (SM951 256GB) met NVMe significant sneller was dan met AHCI, dus dit heeft zeker weten een praktisch effect.

Modellen

Tijd voor de test. In totaal hebben we achttien verschillende PCI-Express SSD’s getest. Hoewel ze zowel de vorm van M.2-reepjes als van PCI-Express x4 insteekkaarten kunnen hebben, hebben ze allemaal in ieder geval een PCI-Express 3.0 x4 interface. Qua bandbreedte is er dus in ieder geval geen hindernis om de 4 GB/s te halen. Op een model na gebruiken ze ook allemaal het NVMe-protocol.

De nieuwste modellen, inclusief de Samsung 960 Evo en Pro, zijn uiteraard van de partij, maar als referentie hebben we ook de oudere modellen in de test opgenomen. Hierdoor is eenvoudig te zien op welke vlakken er de afgelopen jaren precies vooruitgang is geboekt.


De Samsung 960 Pro is op de Intel SSD 750 na de duurste SSD uit deze test.

Test

We hebben de PCI-Express SSD’s getest met een systeem gebaseerd op een Core i5 en een ASRock Z97 Extreme6 moederbord. Dit bord is een van de weinige die ondanks zijn Z97-chipset toch een M.2-slot volledig van bandbreedte kan voorzien. De tests worden uitgevoerd onder Windows 8.1, hoewel we natuurlijk uitvoerig hebben gecontroleerd of het gebruiken van Windows 10 geen prestatieverschil zou opleveren.

Iometer tests

Middels Iometer bepalen we allereerst de random lees- en schrijfsnelheid met 4kB datablokken. Juist deze tests met kleine datablokken zijn als indicatie voor de prestaties van SSD’s in de praktijk van groot belang: in Windows, maar ook in andere besturingssystemen is 4kB in de regel de meest gebruikte blokgrootte waarmee harde schijven en SSD’s worden aangestuurd. De test doen we met queue-depth 1, 2, 4, 8, 16 en 32. Deze queue-depth geeft aan hoeveel gelijktijdige instructies er op een SSD worden afgevuurd. Bij QD32 kunnen SSD’s zich van hun beste kant laten zien, maar juist de prestaties bij lage queue-depth zijn van groot belang bij consumententoepassingen.

Met Iometer meten we ook de lees- en schrijfsnelheid bij grote datablokken van 1 MB. Deze test doen we bij QD32, maar juist bij dergelijke datablokken maakt de hoeveelheid parallelle verzoeken weinig tot niets uit, omdat de SSD-controller die uitstekend kan verdelen over meerdere SSD-kanalen.

Verder simuleren we de toegangspatronen van een file server en een database server met Iometer. De database test bestaat geheel uit random operaties ter grootte van 8 kB, waarvan 67% leesopdrachten en 33% schrijfopdrachten. De fileserver test uit 80% leesopdrachten en 20% schrijfopdrachten, waarbij de transfer sizes als volgt zijn verdeeld: 10% 512 bytes, 5% 1 kB, 5% 2 kB, 60% 4 kB, 2% 8 kB, 4% 16 kB, 4% 32 kB en 10% 64 kB. Zowel de file server als database test voeren we opnieuw uit met queue-depth 1, 2, 4, 8, 16 en 32.

Alle Iometer tests voeren we uit met volledig gerandomiseerde data, waardoor SSD-controllers met compressietrucs daar geen profijt uit kunnen behalen. Ook draaien alle verschillende tests minimaal 30 seconden per stuk, veel langer dan vergelijkbare tests die onderdeel uitmaken van diverse benchmark tools.

AS SSD

Hoewel we feitelijk alle relevante synthetische testdata uit Iometer kunnen halen, draaien we alsnog ook de populaire AS SSD benchmark, dat intern ook is gebaseerd op de prestaties bij 4kB datablokken (QD1 en QD64) en sequentiële lees- en schrijfprestaties. Hoewel dus redundant ten opzichte van de Iometer tests, heeft AS SSD twee voordelen: allereerst worden de scores netjes omgezet in een duidelijke totaalscore, die goede eerste indruk van de prestaties van een SSD geeft. Daarnaast kun je AS SSD ook simpel thuis draaien en zo scores eenvoudig vergelijken.

Real-world benchmarks: PCMark

Voor consumententoepassingen zijn real-world benchmarks PCMark7 en PCMark8 veel belangrijker. PCMark7 simuleert de hardeschijftoegang van echte programma's en geeft aan wat de prestaties van de drive zijn in verschillende scenario’s. De totaalscore geeft een maat voor algemeen gebruik, de deelscores geven een indicatie van de snelheid bij verschillende gebruiksmodellen. De zogenaamde traces zijn gebaseerd op software uit het Windows 7 tijdperk. PCMark 7 speelt de scenario’s in real-time af; prestatiewinsten die je in werkelijkheid niet zou bemerken, zie je bij PCMark 7 dan ook niet in de scores terug.

We tonen daarnaast PCMark7 'Raw' scores. Hierbij is de idle-tijd weggelaten, waardoor de scores niet meer één-op-één correleren met de prestaties van de applicaties in de praktijk, maar je kunt wel mooi het daadwerkelijke prestatieverschil tussen SSD's zien.

Voorts draaien we PCMark8, de nieuwste versie van de benchmark. Ook deze benchmark heeft weer een harde schijf/SSD test, opnieuw gebaseerd op traces, maar nu van moderne software. PCMark 8 bevat traces van Adobe Photoshop, Adobe Illustrator, Adobe Indesign, Adobe After Effects, Microsoft Word, Microsoft Excel, Microsoft PowerPoint, World of Warcraft en Battlefield 3.

Continutests

Ten slotte doen we nog een tweetal continutests, waarbij we een workload voor 30 minuten op een SSD draaien, en per minuut de gemiddelde prestaties bepalen. Allereerst doen we dit met de Iometer 4kB random write test, daarnaast met de Iometer database simulatie. Beide continutests worden uitgevoerd met QD32 en op een bestand dat 75% van de capaciteit van het aanwezige flashgeheugen beslaat. Meer informatie over deze continutests verderop. Voor consumententoepassingen zijn deze continutests van weinig belang, voor het professioneel inzetten van SSD’s – bijvoorbeeld in servers – zijn de resultaten van deze tests juist belangrijker dan welke andere benchmark dan ook.

Consistentietests

Onder consistentie verstaan we hoe de prestaties van seconde tot seconde kunnen afwijken. Om de consistentie in kaart te brengen draaien we opnieuw een Iometer 4kB random write QD32 workload, maar in plaats van het iedere minuut bepalen van de prestaties bepalen we voor iedere seconde een gemiddelde. Laat het maar direct gezegd zijn: de consistentie van prestaties is voornamelijk iets wat voor de enterprise markt van belang is. Wie een SSD in een heavy duty database-server plaatst, wil er zeker van zijn dat de prestaties van de gebruikte storage voorspelbaar zijn: grote pieken en dalen kunnen leiden tot onvoorspelbaar gedrag van workloads. Voor consumentengebruik is het eigenlijk (vrijwel) niet van belang, behalve dat de prestatieconsistentie zonder meer een effect heeft op de prestaties van SSD's wanneer je ze in RAID 0 plaatst. Immers, bij een RAID 0 array worden blokken data om en om naar twee of meer disks geschreven en voor de prestaties geldt in feite dat de langzaamste schijf ("de zwakste schakel") het uiteindelijke prestatieniveau bepaalt. Wanneer één schijf een matige consistentie van prestaties heeft, zullen de algehele prestaties van een RAID 0-array relatief laag zijn, aangezien de kans dat één van beide "een dipje" heeft dan relatief groot is.

Het stroomverbruik van M.2 en PCI-Express SSD’s kunnen we helaas nog niet meten, vanwege het ontbreken van de stroomconnector die we door een ampèremeter kunnen lussen. We werken echter nog altijd aan een oplossing hiervoor.

Iometer: 4kB random read/write

Met Iometer hebben we de random leessnelheid met 4kB datablokken getest, met queue depth 1 tot en met 32. De SSD's van Samsung winnen met enige afstand in de tests met lage queue-depths, wat aangeeft dat de onderliggende NAND-chips bij Samsung het snelst zijn. Met een hogere queue-depth telt ook de intelligentie van de controller mee en ook hier blijft het verder een Samsung-feestje. De Intel 600p blijft in de QD32-test duidelijk achter.

Bij het schrijven met QD1 pakt de Intel SSD 750 overtuigend de leiding, maar met QD32 zijn het wederom de Samsungs die de meeste IOps weten te produceren.

Iometer: Fileserver / Databaseserver simulatie

Hoewel we vandaag natuurlijk een consumenten-SSD testen, hebben we ter volledigheid ook de fileserver en databaseserver simulatie workloads gedraaid, om een volledig beeld te krijgen van de prestaties. In onderstaande grafiek zie je de resultaten voor queue depth 32. Een beschrijving van deze tests vind je op de testprocedurepagina.

Naast de Samsungs doen ook de Intel 750's het vrij goed in de fileservertest. Voor het draaien van databases blijven de Zuid-Koreaanse SSD's de onbetwiste aanrader.

Fileserver workload

De Fileserver workload bestaat voor 80% uit leesopdrachten en 20% uit schrijfopdrachten.

Database workload

De database workload bestaat uit 67% lezen en 33% schrijven met een vaste blokgrootte van 8 kB.

AS SSD

AS SSD werkt met oncomprimeerbare data. Net als bij onze Iometer-tests hebben SSD's met een SandForce-controller hier dus geen voordeel van de ingebouwde compressietrucjes.

AS SSD doet zowel lees- als schrijftests. Eerst wordt er getest met datablokken van 4 kB, met één instructie tegelijkertijd en daarna met 4 kB datablokken met 64 gelijktijdige instructies. Ten slotte wordt ook een sequentiële lees- en schrijftest uitgevoerd, die een maat geeft voor het werken met zeer grote bestanden. Op basis van alle tests bepaalt AS SSD ook een totaalscore. Hoewel de tests grotendeels dubbelop zijn met de Iometer tests, draaien we AS SSD omdat je deze benchmark zelf ook eenvoudig kunt draaien om zo een vergelijking te maken met je eigen SSD.

In AS SSD valt een duidelijk gat tussen Samsung en Intel, en 'de rest'.

AS SSD (deelscores)

4kB blokken lezen - single threaded

4kB blokken lezen - 64 threads

Sequentieel lezen

4kB blokken schrijven - single threaded

4kB blokken schrijven - 64 threads

Sequentieel schrijven

PCMark7

PCMark7 maakt gebruik van traces gebaseerd op relatief moderne software uit het Windows 7 tijdperk. Juist omdat deze benchmark gebruikmaakt van echte en moderne applicaties, is dit samen met PCMark8 eigenlijk de belangrijkste benchmark om je beslissing welke SSD te kopen op te baseren, mits je een SSD koopt voor consumententoepassingen. Een verschil met PCMark Vantage, een benchmark die we voor SSD's niet meer draaien omdat hij inmiddels té oud is, is dat PCMark7 de traces in real time afspeelt. Daardoor liggen de scores van SSD's dichter bij elkaar, maar komen de resultaten ook veel beter overeen met wat je in de praktijk daadwerkelijk mag verwachten.

In PCMark 7 scoren alleen de Samsung-SSD's meer dan 6000 punten. De onderlinge verschillen zijn klein, al is het duidelijk dat WD toch niet helemaal meekomt met de concurrentie.

Op de volgende pagina vind je de deelscores.

PCMark7 (deelscores)

Windows Defender test

De Windows Defender test is gebaseerd op een trace waarbij Windows Defender een quick scan doet van een systeem.

Importing pictures test

De importing pictures test is gebaseerd op een trace waarbij een USB-stick met 68 foto's (434 MB in totaal) wordt geïmporteerd in Windows Live Photo Gallery, waarbij de afbeeldingen worden gekopieerd en geïndexeerd en er thumbnails worden aangemaakt.

Video editing test

De video editing test is gebaseerd op een trace waarbij een HD-video wordt geëxporteerd vanuit Windows Live Movie Maker. Deze film is gebaseerd op eerder geïmporteerde 1080i MPEG2 video's van een Sony HDR-HC3 camera.

Windows Media Center test

De Windows Media Center test is gebaseerd op het gebruik van een Media Center PC met twee DVB-T tuners. Eerst wordt een stuk TV opgenomen, waarna de opname wordt gestopt. Terwijl de opname wordt afgespeeld, worden er tegelijkertijd twee andere zenders opgenomen.

Adding music test

De adding music test is gebaseerd op Windows Media Player. Bij deze test wordt 68 GB aan muziekbestanden (lossless WMA) afkomstig van een andere schijf geïndexeerd. Let wel: het inlezen van de WMA-files valt niet binnen de trace, want die waren afkomstig van een andere schijf. De trace bevat enkel de hardeschijfactiviteit van het bijwerken van de Windows Media Player database.

Starting applications test

De starting applications test is gebaseerd op het openen van een op de harde schijf bewaard zeer complex HTML-document inclusief alle bijbehorende bestanden in Internet Explorer.

Gaming test

De gaming test is gebaseerd op een trace waarbij een level in World of Warcraft volledig wordt geladen.

PCMark7 (Raw)

PCMark7 kan sinds de nieuwste versie ook zogenaamde Raw scores tonen. Dat zijn scores waarvoor de idle tijd binnen de traces van de verschillende testonderdelen niet wordt meegerekend. Dat zorgt ervoor dat je, net als vroeger bij PCMark Vantage, veel beter de echte prestatieverschillen tussen de SSD's kunt zien. Ofwel: de Raw scores kun je in feite interpreteren als het prestatieverschil tussen verschillende SSD's bij de verschillende workloads, de normale scores van de vorige pagina's correleren met wat je daar in de praktijk daadwerkelijk van merkt.

De raw-test laat nog maar eens zien hoe groot de technische voorsprong van de Samsung-SSD's is.

Op de volgende pagina vind je de deelscores.

PCMark7 (Raw - deelscores)

Windows Defender test

De Windows Defender test is gebaseerd op een trace waarbij Windows Defender een quick scan doet van een systeem.

Importing pictures test

De importing pictures test is gebaseerd op een trace waarbij een USB-stick met 68 foto's (434 MB in totaal) wordt geïmporteerd in Windows Live Photo Gallery, waarbij de afbeeldingen worden gekopiëerd en geïndexeerd en er thumbnails worden aangemaakt.

Video editing test

De video editing test is gebaseerd op een trace waarbij een HD-video wordt geëxporteerd vanuit Windows Live Movie Maker. Deze film is gebaseerd op eerder geïmporteerde 1080i MPEG2 video's van een Sony HDR-HC3 camera.

Windows Media Center test

De Windows Media Center test is gebaseerd op het gebruik van een Media Center PC met twee DVB-T tuners. Eerst wordt een stuk TV opgenomen, waarna de opname wordt gestopt. Terwijl de opname wordt afgespeeld, worden er tegelijkertijd twee andere zenders opgenomen.

Adding music test

De adding music test is gebaseerd op Windows Media Player. Bij deze test wordt 68 GB aan muziekbestanden (lossless WMA) afkomstig van een andere schijf geïndexeerd. Let wel: het inlezen van de WMA-files valt niet binnen de trace, want die waren afkomstig van een andere schijf. De trace bevat enkel de hardeschijfactiviteit van het bijwerken van de Windows Media Player database.

Starting applications test

De starting applications test is gebaseerd op het openen van een op de harde schijf bewaard zeer complex HTML-document inclusief alle bijbehorende bestanden in Internet Explorer.

Gaming test

De gaming test is gebaseerd op een trace waarbij een level in World of Warcraft volledig wordt geladen.

PCMark8

De storage benchmark van PCMark8 is opnieuw gebaseerd op traces, maar nu van moderne software. PCMark8 bevat traces van Adobe Photoshop, Adobe Illustrator, Adobe Indesign, Adobe After Effects, Microsoft Word, Microsoft Excel, Microsoft PowerPoint, World of Warcraft en Battlefield 3. De totaalscore wordt bepaald door het meetkundig gemiddelde van de verschillende onderdelen te nemen. Opnieuw worden de traces 'real time' afgespeeld, dus inclusief idle tijd. Dat maakt dat net als bij PCMark7 de scores van SSD erg dicht bij elkaar liggen. Dat komt dan ook overeen met de praktijk: bij normale consumententoepassingen is het vrijwel onmogelijk om moderne SSD's van elkaar te onderscheiden.

Waar PCMark7 voor alle tests ook een Raw-score geeft, toont PCMark8 op eenzelfde manier een gemiddelde snelheid waarmee de drive activiteit van de traces afspeelt. Dit is dus weer zonder idle tijd en toont de daadwerkelijk onderliggende prestatieverschillen van de SSD's. 

Ook in PCMark8 gaat de Samsung 960 Pro aan kop. Ook de Plextor M8Pe, Intel SSD 750, Samsung 960 Evo en Toshiba OCZ RD400 doen het heel aardig. Wederom valt op dat de WD Black en Plextor M8Se nauwelijks beter presteren dan SATA600-SSD's.

Op de volgende pagina vind je de deelscores.

PCMark8 (deelscores)

Batllefield 3

De Battlefield 3 trace bevat het opstarten van Battlefield 3, inloggen en laden van een save game en het starten van het betreffende level. De trace bevat 887 MB aan leesopdrachten en 28 MB aan schrijfopdrachten.

World of Warcraft

De World of Warcraft trace bevat het opstarten van het spel, het inloggen en het starten van een level. De trace bevat 390 MB aan leesopdrachten en 5 MB aan schrijfopdrachten. 

Adobe Photoshop Light

Deze trace bevat het starten van Photoshop, het openen van 14 afbeeldingen en het op elk daarvan uitvoeren van een zevental bewerkingen. De trace bevat 313 MB aan leesopdrachten en 2336 MB aan schrijfopdrachten. 

Adobe Photoshop Heavy

Deze trace is gebaseerd op het bewerking van een hoge resolutie foto en het daarmee maken van een hi-res poster voor print. De trace bevat 468 MB aan leesopdrachten en 5640 MB aan schrijfopdrachten.

Adobe InDesign

In deze trace wordt een publicatie met een groot aantal afbeeldingen gemaakt in InDesign. De trace bevat 401 MB aan leesopdrachten en 624 MB aan schrijfopdrachten.

Adobe After Effects

In deze trace wordt een eerder gemaakte video gerenderd. De trace bevat 311 MB aan leesopdrachten en 16 MB aan schrijfopdrachten.

Adobe Illustrator

In deze trace wordt een presentatie gemaakt op basis van een groot aantal in Photoshop gemaakte afbeeldingen. De trace bevat 373 MB aan leesopdrachten en 89 MB aan schrijfopdrachten.

Microsoft Word

In deze trace wordt een groot aantal bewerkingen gedaan aan een groot academisch Word-bestand. De trace bevat 107 MB aan leesopdrachten en 95 MB aan schrijfopdrachten.

Microsoft Excel

Deze trace bevat werkzaamheden aan een zeer grote Excel-tabel.De trace bevat 73 MB aan leesopdrachten en 15 MB aan schrijfopdrachten.

Microsoft PowerPoint

Deze trace bevat een aantal bewerkingen aan een groot PowerPoint bestand met veel afbeeldingen. De trace bevat 83 MB aan leesopdrachten en 21 MB aan schrijfopdrachten.

Continutests - Steady State Performance

Zeker voor wie een SSD professioneel gaat toepassen - denk aan workstation- of servergebruik - zijn de zogenaamde steady state prestaties, ofwel het prestatieniveau waarop een SSD stabiliseert na langdurig intensief gebruik, erg van belang.

Eerst wat achtergrondinformatie. We hebben meermaals geschreven dat data op een SSD per zogenaamde 'pagina', hoeveelheden van meestal 4, 8 of 16 kB, weggeschreven en uitgelezen kan worden. Om data te kunnen wegschrijven moeten datacellen echter eerst gewist worden: dat kan alleen per blok. Zo'n blok bestaat uit 128, 256 of 512 pagina's. Dit gegeven zorgt ervoor dat SSD's slimme trucjes moeten uithalen. Wanneer een aantal pagina's aan data verwijderd moet worden, moet eerst de rest van de data uit het blok gekopieerd worden naar een ander blok, waarna het gehele blok geleegd kan worden. In de praktijk betekent het dat SSD-controllers schrijfacties zoveel mogelijk opzamelen, deze vervolgens tegelijk naar nieuwe, vers geleegde blokken uitvoeren en tegelijkertijd verwijderacties pas op gezette tijden uitvoeren. Op die momenten, wanneer de SSD niets te doen heeft, schakelt de in de controller ingebakken garbage collector in, die verwijderacties daadwerkelijk doorvoert op chipniveau en overbleven data zoveel mogelijk combineert in volle blokken, om op die manier zoveel mogelijk blokken volledig leeg te kunnen maken.

Wanneer de SSD echter lange tijd continu, dus zonder een seconde rust, gebruikt wordt, kan de garbage collector niet tussendoor aan de slag. Op een gegeven moment zijn er dan geen lege blokken meer over en zal de SSD tussen het uitvoeren van commando's door aan garbage collection moeten gaan doen. Het resultaat: de prestaties worden lager. Het prestatieniveau waarop een SSD in zo'n geval op stabiliseert noemen we de steady state performance.

Wij doen twee verschillende continutests om deze steady state performance in kaart te brengen. Beide tests draaien we met Iometer, waarbij we de workload voor 30 minuten continu laten draaien er per minuut de gemiddelde prestaties noteren. De eerste continutest is de 4kB random write QD32 benchmark. De tweede continutests is de Iometer database workload simulatie, eveneens gedraaid met queue depth 32. Beide tests draaien we op een testbestand dat 75% van de schijfcapaciteit (LBA) beslaat.

4kB random write QD32

Bij langdurige belasting zijn het de Intel 750 SSD's die de beste prestaties leveren, gevolgd door de Samsung 960 Pro-serie. De oudere Samsung 950 Pro, de Intel 600p en de WD Black doen het erg slecht.

Databasesimulatie QD32

In de databasesimulatie is het wederom Intel dat de eerste plekken pakt, maar de Samsung 960 Pro zit die SSD's op de hielen. Wederom is het alleen Corsair dat zich naast Intel en Samsung in de bovenste helft van de grafiek weet te begeven.

Performance consistentie

Om de consistentie van de prestaties in kaart te brengen, hebben we nogmaals een 4kB random write workload op de SSD's gedraaid met queue-depth 32, waarbij we iedere seconde de prestaties monitoren. Voor de periode tussen de 1800 en 2000 seconden berekenden we de standaardafwijking van de resultaten. Hoe lager die standaardafwijking, hoe minder variatie en dus hoe constanter het prestatieniveau. Als tweede grafiek is nogmaals het steady state niveau in dezelfde test geplaatst, om snel te kunnen vergelijken. Houd er rekening mee dat wanneer de prestaties erg constant zijn, maar in absolute zin erg laag, je er alsnog weinig voor koopt.

Consistente prestaties leveren blijkt een trucje dat vooral Samsung en Intel goed onder de knie hebben. Bijkomend voordeel is dat de prestaties bij die SSD's ook in absolute zin niet mis zijn. SSD's van andere merken brengen het er doorgaans niet bijzonder goed vanaf.

Hardware.Info SSD Prestatiescore 2017

Ten slotte de Hardware.Info SSD Prestatiescore 2017. Deze is bepaald door het meetkundig gemiddelde te nemen van de belangrijkste benchmarks (AS SSD, Iometer 4k R/W, Iometer seq. R/W, PCMark7, PCMark8 en beide continutests) en dat te normaliseren, zodat de best presterende SSD uit onze voorlaatste grote vergelijkingstest (de OCZ Vector 150) op 100 punten uitkomt.

De Samsung 960 Pro blijkt officieel de snelste SSD, gevolgd door de Intel 750-serie en de eigen 960 Evo. Laten we de professionele tests weg, dan komt ook de 960 Evo bovendrijven met erg goede prestaties in de meer op consumentengebruik gerichte workloads. De twijfelachtige eer voor de langzaamste PCIe-SSd's gaat naar de Plextor M8Se, Intel 600p en WD Black PCIe. In dat laatste geval kennen we SATA-SSD's die sneller zijn.

Analyse

Op nagenoeg alle vlakken domineert de nieuwe Samsung 960 Pro. Dit geldt voor PCMark, de sequentiële overdrachtssnelheid en de verschillende professionele tests die we draaien. Voor elk gebruiksdoel is de 960 Pro het snelste wat je kan kopen, wel is hij fors aan de prijs: de gemiddelde prijs per gigabyte nadert de 70 eurocent.

De SM961 is qua prestaties vrijwel net zo goed, maar mist encryptie en een goed functionerend warmtebeheer. Bij te zware belasting gaat hij niet throttlen en wordt hij te warm - waardoor het hele systeem kan crashen - en gezien de OEM-aard van het product is het ook niet te verwachten dat het probleem opgelost zal worden. Deze schijf kunnen we dan ook niet aanraden.

Lange tijd bleef de Intel 750 SSD het snelste product op de markt, hoewel hij na het uitkomen van de Samsung 950 Pro in termen van prijs-kwaliteit minder interessant was. Nu delft hij echter in vrijwel alle benchmarks het onderspit vergeleken met de 960 Pro. Zelfs in de meeste professionele tests, traditioneel het sterke punt van deze Intel, doet de 960 Pro het nu beter. Daarnaast heeft de 960 Pro de bijkomende voordelen dat het gespecificeerde stroomverbruik en de prijs per gigabyte significant lager zijn. Er zijn dus weinig redenen overgebleven om de Intel 750 SSD te overwegen.

De Samsung 960 Evo wordt zowel qua prijs als prestaties onder de 960 Pro en de Intel 750 gepositioneerd, en moet vooral een goede prijs-kwaliteitsverhouding bieden. Net zoals bij de vorige Evo-series nemen de prestaties (en dan met name de schrijfsnelheid) toe met een grotere capaciteit, omdat het daarmee mogelijk wordt om meer cellen parallel aan te sturen. Bij de 1TB is de schrijfsnelheid zonder buffer daarom ook 1200 MB/sec, vergeleken met een enigszins schamele 300 MB/sec bij de 250GB variant. Het aanschaffen van een model met een grotere capaciteit maakt daarmee de nadelen van het langzamere TLC-geheugen deels goed. Met een gemiddelde prijs van 50 en 55 cent per gigabyte voor de 1TB en 500GB varianten is hij ook steeds ongeveer 15 cent per gigabyte goedkoper dan de 960 Pro. Met uitzondering van de 600p is hij ook de goedkoopste SSD in de test. In termen van prijs-prestatieverhouding is de 960 Evo daarom ook de topper.


Samsung beheerst de PCIe-markt met zijn 960-serie SSD's.

De pogingen van Corsair, Plextor, Toshiba en Zotac om deze markt te betreden zijn niet bijster succesvol. Zowel qua prijs als prestaties kunnen ze zichzelf niet positief onderscheiden van het Samsung-geweld. Wel hebben al deze SSD’s de vorm van een PCI-Express x4 insteekkaart, dus als je nog een iets ouder moederbord hebt zonder M.2-slot, dan kan je deze producten gebruiken zonder dat je er een converter voor nodig hebt.

De Intel 600p 512GB is één van de langzaamste SSD's in de test. Dit is vooral het geval als het aankomt op schrijven: de leessnelheid is met meer dan 1 GB/s respectabel. Ook doet hij het niet bijster goed in de professionele tests en zijn de PCMark scores niet fantastisch. Niettemin maakt de lagere prijs veel goed. Voor een gemiddelde prijs van minder dan 40 cent per gigabyte schaf je een schijf aan die op vrijwel alle vlakken sneller is dan de Samsung 850 Pro, de snelste SATA600 SSD. Ook voor laptops kan de 600p interessant zijn, want voor ongeveer dezelfde prijs als een SATA600 M.2 SSD koop je nu een schijf die aardig sneller is. De WD Black is duurder maar nota bene nog langzamer, dus die zouden we zeker niet aanraden.

Conclusie

PCI-Express SSD’s zijn nog altijd heel erg prijzig, maar ze presteren ook significant beter dan SATA600 SSD’s. Enkele jaren terug kreeg je voor de meerprijs die je betaalde voor een high-end SSD nauwelijks betere prestaties door de SATA600-bottleneck, maar nu is het verschil in potentie erg groot. Deze verschillen stellen we echter vast bij de exemplaren die wel behoorlijk duurder zijn dan de SATA600 modellen. Dus als je niet bereid bent het hiervoor vereiste premium te betalen, dan raden we je aan om het nog even bij SATA-exemplaren te houden.

Samsung blijft de dominante speler op het gebied van PCI-Express SSD’s. Met de nieuwe 960 Pro verslaat de fabrikant zelfs de Intel 750 SSD, die lange tijd koppig de prestatiekroon vasthield. De 960 Pro presteert niet alleen uitstekend in benchmarks die professioneel gebruik simuleren, maar is ook de eerste in de real-world PCMark 7 en 8 tests – hoewel het uiteraard discutabel blijft hoeveel je hier daadwerkelijk van merkt. Goedkoop is de SSD niet, hoewel de prijs per gigabyte voor een PCI-Express SSD niet bijzonder hoog is. Als beste en snelste SSD ontvangt hij een Ultimate Product award.

Waar de 960 Pro het topsegment dekt, doen de 960 Evo schijven het uitstekend in het PCI-Express middensegment. Ondanks hun lage prijs per gigabyte, presteren ze toch bijzonder goed – beter zelfs dan de 950 Pro. Tegelijkertijd zijn de PCMark prestaties weer wat minder goed en de schrijfsnelheid van de modellen met kleinere capaciteiten is buiten de buffer nogal langzaam. Niettemin is de prijs-prestatieverhouding bijzonder goed, zeker bij de 500GB en 1TB modellen die we hebben getest. Deze ontvangen daarom onze Excellent Choice award. We kunnen ons goed voorstellen dat het relatief beperkte prijsverschil met SATA-SSD's je er niet van kan weerhouden om toch die kleine boost in prestaties mee te pakken.

Tot slot een eervolle vermelding voor de Intel 600p. Hoewel die nauwelijks sneller is dan de snelste SATA600 SSD, kan hij gezien zijn lage prijs een interessant alternatief zijn voor betaalbare desktops of laptops – maar alleen als het M.2 slot in kwestie de PCI-Express standaard ondersteunt, wat niet altijd het geval is.


Samsung 960 Evo 500GB
Samsung 960 Evo 1TB


Samsung 960 Pro 512GB
Samsung 960 Pro 1TB


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Corsair Force Series MP500 480GB

Corsair Force Series MP500 480GB

  • SSD
  • 480 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Phison PS5007
  • 3000 MB/s
  • 2400 MB/s
  • M.2 2280

219,90 €

5 winkels
Intel 600p 512GB

Intel 600p 512GB

  • SSD
  • 512 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Silicon Motion SM2260
  • 1775 MB/s
  • 560 MB/s
  • M.2 2280

181,50 €

2 winkels
Ultimate Intel 750 Series 1.2TB (PCIe x4)

Intel 750 Series 1.2TB (PCIe x4)

  • SSD
  • 1200 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Intel CH29AE41AB0
  • 2500 MB/s
  • 1200 MB/s
  • PCIe x4 uitbreidingskaart
Niet verkrijgbaar
Ultimate Intel 750 Series 400GB (PCIe x4)

Intel 750 Series 400GB (PCIe x4)

  • SSD
  • 400 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Intel CH29AE41AB0
  • 2200 MB/s
  • 900 MB/s
  • PCIe x4 uitbreidingskaart
Niet verkrijgbaar
Plextor M8Pe 512GB (PCIe x4)

Plextor M8Pe 512GB (PCIe x4)

  • SSD
  • 512 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Marvell 88SS1093
  • 2300 MB/s
  • 1300 MB/s
  • PCIe x4 uitbreidingskaart
Niet verkrijgbaar
Plextor M8Se 512GB

Plextor M8Se 512GB

  • SSD
  • 512 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Marvell 88SS1093
  • 2450 MB/s
  • 1000 MB/s
  • PCIe x4 uitbreidingskaart
Niet verkrijgbaar
Ultimate Samsung 950 Pro 256GB

Samsung 950 Pro 256GB

  • SSD
  • 256 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Samsung UBX
  • 2200 MB/s
  • 900 MB/s
  • M.2 2280
Niet verkrijgbaar
Ultimate Samsung 950 Pro 512GB

Samsung 950 Pro 512GB

  • SSD
  • 512 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Samsung UBX
  • 2500 MB/s
  • 1500 MB/s
  • M.2 2280

408,28 €

1 winkel
Excellent Samsung 960 Evo 1TB

Samsung 960 Evo 1TB

  • SSD
  • 1000 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Samsung Polaris
  • 3200 MB/s
  • 1900 MB/s
  • M.2 2280

389,85 €

1 winkel
Excellent Samsung 960 Evo 500GB

Samsung 960 Evo 500GB

  • SSD
  • 500 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Samsung Polaris
  • 3200 MB/s
  • 1900 MB/s
  • M.2 2280
Niet verkrijgbaar
Ultimate Samsung 960 Pro 1TB

Samsung 960 Pro 1TB

  • SSD
  • 1000 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Samsung Polaris
  • 3500 MB/s
  • 2100 MB/s
  • M.2 2280

410,19 €

3 winkels
Ultimate Samsung 960 Pro 512GB

Samsung 960 Pro 512GB

  • SSD
  • 512 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Samsung Polaris
  • 3500 MB/s
  • 2100 MB/s
  • M.2 2280

253,95 €

2 winkels
Excellent Samsung SM951 256GB (NVMe)

Samsung SM951 256GB (NVMe)

  • SSD
  • 256 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Samsung S4LN058A01
  • 2150 MB/s
  • 1260 MB/s
  • M.2 2280
Niet verkrijgbaar
Samsung SM961 1TB

Samsung SM961 1TB

  • SSD
  • 1000 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Samsung Polaris
  • 3200 MB/s
  • 1800 MB/s
  • M.2 2280

400,83 €

2 winkels
Toshiba OCZ RD400 512GB (PCIe x4)

Toshiba OCZ RD400 512GB (PCIe x4)

  • SSD
  • 512 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Toshiba TC58NCP070GSB
  • 2600 MB/s
  • 1600 MB/s
  • PCIe x4 uitbreidingskaart
Niet verkrijgbaar
Western Digital Black PCIe 512GB

Western Digital Black PCIe 512GB

  • SSD
  • 512 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Marvell 88SS1093
  • 2050 MB/s
  • 800 MB/s
  • M.2 2280

163,99 €

3 winkels
Zotac Sonix P3400 480GB

Zotac Sonix P3400 480GB

  • SSD
  • 480 GB
  • PCI-Express 3.0 x4
  • Phison PS5007
  • 2600 MB/s
  • 1300 MB/s
  • PCIe x4 uitbreidingskaart
Niet verkrijgbaar
0
*