Intel Z370 moederborden round-up: 17 keer Coffee Lake

70 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. De Intel Z370-chipset
  3. 3. De Z370-lineup van ASRock
  4. 4. De Z370-lineup van ASUS: ROG, Prime en TUF
  5. 5. De Z370-lineup van Gigabyte
  6. 6. De Z370-lineup van MSI
  7. 7. Intern: PCI-Express en storage
  8. 8. Intern: Stroomvoorziening
  9. 9. Connectiviteit: USB
  10. 10. Connectiviteit: Netwerk
  11. 11. Connectiviteit: Audio en video
  12. 12. Overklokfeatures
  13. 13. Test
  14. 14. Benchmarks (CPU)
  15. 15. Benchmarks (geheugen en GPU)
  16. 16. Benchmarks (USB 3.1)
  17. 17. Stroomverbruik
  18. 18. Geluidskwaliteit
  19. 19. Conclusie
  20. 20. Besproken producten
  21. 21. Reacties

Inleiding

Lange tijd kon je de procentuele prestatieverbetering van een nieuwe Intel-generatie op de vingers van twee handen tellen. In de Core i7-reeks gaat Intel vandaag echter in één klap naar 50% meer cores: het is lang geleden dat het zo aantrekkelijk was om te upgraden. Nadeel is wel dat daarvoor een nieuw moederbord vereist is. Gelukkig valt er voldoende te kiezen: wij testten 17 Intel Z370-moederborden. Welke moet je hebben?

Lees ook: Intel Core i7 8700K / i5 8600K / i5 8400 'Coffee Lake' review: betaalbaar zes cores!

Zoals we in onze Intel Coffee Lake review al schreven, gebruiken de nieuwe processors exact dezelfde socket 1151 als de Skylake- en Kaby Lake-generaties. Fysiek past een oude processor dan ook in een Z370-moederbord, maar doordat er voor de extra cores meer stroom en dus een andere pin-layout vereist was, werkt hij niet. Vice versa geldt hetzelfde.

Voor de nieuwe generatie processors is vooralsnog één nieuwe chipset beschikbaar: de Intel Z370. Dat is uiteraard de opvolger van de Z270, en qua featureset is hij daarmee heel vergelijkbaar. Zo kun je ermee overklokken en is (op gecertificeerde borden) Nvidia SLI mogelijk.

Opvolgers voor de B250-, H270- en H110-chipsets zijn ook in de maak, maar hoeven we volgens de huidige roadmaps pas begin volgend jaar te verwachten. Wil je nu een Coffee Lake-CPU kopen, dan ben je dus verplicht om voor een moederbord met de Z370-chipset te gaan.

Voor deze review hebben we niet minder dan 17 Intel Z370-moederborden van ASRock, ASUS, Gigabyte en MSI getest. Ze lopen uiteen in prijs van 130 tot bijna 500 euro, dus er is voor ieder wat wils.

De Intel Z370-chipset

Zoals de 'nieuwe' socket 1151 de officieuze naam 'socket 1151 v2' heeft gekregen, zouden we de Z370-chipset ook 'Z270 v2' kunnen noemen. Van bronnen in de industrie vernemen we dat de Z370-chipset identiek is aan Z270, maar dan geschikt gemaakt voor de nieuwe CPU's. Zelf namen we eerder al proef op de som, en kregen Coffee Lake niet werkend op Z270 en Kaby Lake ook niet werkend op Z370. Hoe dan ook, net als Z270 voorziet voorziet Z370 in totaal in dertig I/O-lanes, die fabrikanten deels naar eigen inzicht kunnen gebruiken voor bijvoorbeeld SATA- en USB-poorten.

Van die dertig lanes kunnen er maximaal tien worden gebruikt voor USB 3.0, maximaal zes voor SATA600 en maximaal 24 voor PCI-Express 3.0. Dat biedt fabrikanten de flexibiliteit om te variëren met features en zo moederborden voor diverse doelgroepen te fabriceren. In elk geval zullen er altijd meer dan genoeg lanes overblijven om twee of zelfs meer M.2-SSD's op volle snelheid aan te sturen. De maximale snelheid tussen de CPU en de chipset via de DMI 3.0-interface ligt trouwens vast op net geen 4 GB/s, dus alle via de chipset aangesloten apparaten kunnen gezamenlijk nooit sneller werken dan dat.

Bij de introductie van Z270 klaagden we al over de afwezigheid van nieuwe technologieën als USB 3.1 en Thunderbolt, maar bij Z370 ontbreken die nog steeds. Ondanks dat Intel zelf een van de aanjagers is achter beide standaarden, loopt het inmiddels zelfs flink achter op AMD, dat USB 3.1 al heeft ingebouwd in zijn Ryzen-chipsets.

De 'echte' 300-serie chipsets...

De eerste geruchten over de nieuwe serie chipsets spraken over tal van nieuwe features: USB 3.1 natuurlijk, maar ook ingebouwde WiFi en zelfs Thunderbolt-integratie. Van dat alles zien we niets terug in Z370. Sterker nog, we schreven eerder dat de nieuwe chipset vermoedelijk hardwarematig identiek is aan Z270. Hoe komt dat?

Wat oorspronkelijk gepland stond als 300-serie chipsets, is simpelweg niet wat er nu op de markt komt. Intel heeft ervoor gekozen om de introductie van de 6-core Coffee Lake-CPU's te vervroegen - daar zal de hete adem van AMD's Ryzen ongetwijfeld iets mee te maken hebben. De chipsets zijn echter nog niet af en zodoende heeft Intel een rebrand van Z270 als tussenoplossing gekozen.

Al in het eerste kwartaal van 2018 volgen daarom veel meer Coffee Lake-processors, waaronder meer quadcores en dualcores, en de H310-, H370- en B360-chipsets. Die laatste chipset is de opvolger van B250, maar aangezien B350 al is geclaimd door AMD zag Intel zich genoodzaakt om de nummering aan te passen. Vermoedelijk bevatten deze chipsets wel daadwerkelijk nieuwe features en komt er in de zomer van volgend jaar zelfs een Z390-chipset die de functionaliteit ook naar de high-end chipset brengt.

De Z370-lineup van ASRock

ASRock komt in eerste instantie met zes moederborden gebaseerd op de Z370-chipset, waarvan wij er al vier hebben getest. De Z370 Extreme4 is ASRocks kandidaat voor de middenklasse, terwijl de Gaming K6 op een iets hoger segment wordt gericht. Nog een segment daarboven wordt de Taichi geplaatst. Ten slotte is er nog de Z370 Killer SLI, die juist het instapsegment van Z370-borden met SLI moet vertegenwoordigen. Er verschijnen verder ook een Pro4 en een Professional Gaming i7, maar die borden hebben we vooralsnog niet mogen ontvangen.

ASRock Z370 Extreme4
De ASRock Z370 Extreme4

Ten opzichte van de Z270-lineup zijn de verschillen bij ASRock niet zo groot. Op de meeste borden zien we een net wat uitgebreidere stroomvoorziening terug dan bij hun voorlopers, wat het overklokpotentieel met zescore-processors moet vergroten. Ook zou het geheugencircuit efficiënter zijn ontworpen, een claim die overigens meerdere fabrikanten maken bij hun Z370-borden.

ASRock Z370 Killer SLI ASRock Fatal1ty Z370 Gaming K6
De ASRock Z370 Killer SLI en Gaming K6

Verder investeert ASRock op sommige duurdere modellen in 10Gb-ethernet en treffen we op vrijwel alle modellen USB 3.1-poorten en USB 3.1-frontheaders aan. Die zijn duidelijk wijdverspreider dan bij de vorige generatie. Een trend waarop deze fabrikant wat minder inzet is rgb-verlichting: de meeste modellen hebben lampjes in de chipset-heatsink en wat subtiele verlichting bij de audiovoorziening, maar andere merken gaan op dit punt een stuk verder. Dat kan deze borden natuurlijk extra aantrekkelijk maken voor wie niet zit te wachten op een kermis in zijn kast.

ASRock Z370 Taichi
De ASRrock Z370 Taichi

De Z370-lineup van ASUS: ROG, Prime en TUF

ASUS zet groots in op Coffee Lake, met bijna vijftien verschillende modellen. Het is tevens de enige fabrikant die al voor de launch een Mini-ITX-moederbord bij ons wist af te leveren, namelijk de ROG Strix Z370-I Gaming. In totaal hebben we al zes borden uit de nieuwe lineup kunnen testen.

Asus RoG Strix Z370-I Gaming
De ASUS ROG Strix Z370-I Gaming is het enige Mini-ITX moederbord in de test.

De The Ultimate Force oftewel TUF-reeks werd oorspronkelijk in het high-end segment gepositioneerd, maar leed de afgelopen jaren enigszins aan een identiteitscrisis. Het kenmerkende 'armor' werd grotendeels overgenomen door de ROG-serie en alleen maar heel veel fanheaders bleek niet voldoende onderscheidend. Daarom kiest ASUS er nu voor om de TUF-serie, aangevuld met het woordje 'Gaming', te presenteren als entry-level modellen. De TUF Z370-Plus Gaming en TUF Z370-Pro Gaming zijn de eerste producten in die nieuwe serie - laatstgenoemde hebben we reeds kunnen meenemen in onze test.

Asus TUF Z370-Pro Gaming
De TUF Z370-Pro Gaming is het eerste bord in de TUF Gaming-reeks.

In het middensegment vinden we onveranderd de Prime-reeks, moederborden met redelijk goede specs en een neutraal uiterlijk waarbij de nadruk niet per se op gaming ligt. Er zijn twee modellen beschikbaar, de Prime Z370-P en Z370-A, waarbij de A een stukje duurder is en onder meer over een I/O-overkapping beschikt. Iets duurder en wel met zo'n typisch gaming-uiterlijk zijn de ROG Strix-borden, die per model overigens wel iets verschillen in kleurthema. Qua extra features bieden ze onder meer SupremeFX-audio en addressable RGB-headers.

Asus Prime Z370-A
De ASUS Prime Z370-A.

Asus RoG Strix Z370-F Gaming Asus RoG Strix Z370-E Gaming
De ASUS ROG Strix Z370-F Gaming en Z370-E Gaming.

Ten slotte zijn er nog de 'echte' Republic of Gamers-borden, waarvan we nu alleen de Maximus X Hero hebben getest. Daarvan komt binnenkort ook een versie met WiFi beschikbaar en op iets langere termijn volgen er ook andere ROG-modellen, zoals het Apex-overklokkersbord en de Formula voor casemodders.

Asus RoG Maximus X Hero
De ASUS ROG Maximus X Hero.

De Z370-lineup van Gigabyte

Gigabyte gaat naar verluidt een assortiment van 11 Z370-moederborden bieden, en leverde voor deze test al vier exemplaren aan. Naast het topmodel, de Z370 Aorus Gaming 7, testten we ook de Z370 Aorus Ultra Gaming, Z370-HD3P en Z370-HD3. Die laatste twee borden maken geen deel uit van de gamingserie en ontberen dan ook rgb-verlichting en andere uiterlijke verfraaiingen, maar bieden bijvoorbeeld wel Intel ethernet en in het geval van de HD3P zelfs USB 3.1 en ALC1220-audio.

Gigabyte Z370 HD3 Gigabyte Z370 HD3P
De Gigabyte Z370-HD3 en Z370-HD3P

De Z370 Aorus Ultra Gaming past wel helemaal in het gamingthema, met onder meer verlichte geheugen- en PCI-Express-sloten. Onder de noemer 'Thermal Armor' worden de poorten aan de achterkant aan het zicht onttrokken en ook Gigabyte heeft ondersteuning voor addressable RGB ingebouwd. De strook verlichting aan de zijkant kun je voorzien van een 3D-geprinte cover met bijvoorbeeld eigen tekst erop.

Gigabyte Z370 Aorus Ultra Gaming
De Gigabyte Z370 Aorus Ultra Gaming

Op de high-end Aorus Gaming 7 gaat Gigabyte all-out met onder meer een aparte hoofdtelefoon-DAC, front-USB 3.1 en zowel Killer als Intel ethernet. Bovendien is bij dit bord ook het onderste PCIe-slot voorzien van rgb. Voor het bovenste M.2-slot wordt een cover meegeleverd die moet helpen bij de koeling van NVMe-SSD's.

Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7
De Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7

De Z370-lineup van MSI

Van MSI's in elk geval negen te verschijnen Z370-borden testten we voor deze round-up drie modellen. Het meest betaalbare bord is de Z370 SLI Plus, dat een rijke featureset combineert met een vrij strak uiterlijk en een bescheiden hoeveelheid verlichting. Desondanks lijkt de basis - onder meer ALC1220-audio, Intel ethernet en USB 3.1 - prima op orde en zijn we dus benieuwd naar de testresultaten van dit bord.

MSI Z370 SLI Plus
De MSI Z370 SLI Plus.

Daarnaast leverde MSI de Z370 Gaming Pro Carbon aan. Dit bord is, net als de Maximus X Hero van ASUS, ook beschikbaar in een variant met 802.11ac-WiFi. Hoe dan ook is de featureset verder redelijk vergelijkbaar met die van de SLI Plus, al is het uiterlijk duidelijk anders en zal dit bord veel beter in de smaak vallen bij liefhebbers van rgb-verlichting. Onder de noemer 'Rainbow LED' heeft ook MSI vanaf deze generatie ondersteuning voor addressable RGB.

MSI Z370 Gaming Pro Carbon AC
De MSI Z370 Gaming Pro Carbon AC.

Het absolute topmodel voor de mid-range socket is de Z370 Godlike Gaming. Daarmee is het de eerste keer dat MSI een Godlike-model uitbrengt voor socket 1151. Naast uiteraard heel veel verlichting laat de Godlike Gaming zich onder meer kenmerken door maar liefst drie Killer-ethernetpoorten en een 802.11ac-WiFi-chip van Killer. Opvallend is verder de 6,35mm-uitgang van de ESS-DAC, waarmee je een high-end hoofdtelefoon zonder verloopje kan aansluiten. In de verpakking zit naast het bord zelf ook een PCI-Express-insteekkaart waarop je twee M.2-SSD's inclusief koelplaten kunt installeren, bovenop de drie (!) M.2-sloten die het bord zelf al biedt. Nog een noemenswaardige feature van dit moederbord is de mogelijkheid om de WiFi-module als access-point te laten dienen via inkomend internet van een ethernetpoort.

MSI Z370 Godlike Gaming
De MSI Z370 Godlike Gaming.

Intern: PCI-Express en storage

Je moet goed zoeken om een Z370-moederbord te vinden dat geen ondersteuning biedt voor SLI. In deze round-up zijn dat alleen de betaalbare Gigabyte's en natuurlijk de ROG Strix Z370-I Gaming, aangezien dat ITX-bord maar één PCI-Express-slot heeft. Verder komen we vaak twee tot vier x1-sleuven en bij de Gigabyte Z370-HD3P zelfs een ouderwets PCI-slot tegen.

  PCI-Express x16 PCI-Express x1 Nvidia SLI
ASRock Z370 Killer SLI 2 4 Ja
ASRock Z370 Extreme4 3 3 Ja
ASRock Z370 Gaming K6 3 3 Ja
ASRock Z370 Taichi 3 2 Ja
ASUS Prime Z370-A 3 4 Ja
ASUS ROG Maximus X Hero 3 3 Ja
ASUS ROG Strix Z370-E Gaming 3 4 Ja
ASUS ROG Strix Z370-F Gaming 3 4 Ja
ASUS ROG Strix Z370-I Gaming 1 0 Nee
ASUS TUF Z370-Pro Gaming 3 3 Ja
Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7 3 3 Ja
Gigabyte Z370 Aorus Ultra Gaming 3 3 Ja
Gigabyte Z370-HD3 3 3 Nee
Gigabyte Z370-HD3P 2 4 Nee
MSI Z370 Gaming Pro Carbon AC 3 3 Ja
MSI Z370 Godlike Gaming 4 1 Ja
MSI Z370 SLI Plus 3 3 Ja

Storage

Zes SATA600-poorten zijn de standaard bij Z370-borden: alleen het ITX-bord heeft er maar vier. Enkele ASRocks passen daarnaast nog een controller van ASMedia toe, om het totaal op acht te brengen. Bijna elk bord heeft bovendien twee M.2-sloten en bij duurdere borden gaat dat vaak gecombineerd met een heatsink of koelplaat voor op de SSD. U.2 komen we maar op één bord tegen, namelijk de MSI Z370 Godlike Gaming.

  SATA600 M.2 U.2
ASRock Z370 Killer SLI 6 2 Nee
ASRock Z370 Extreme4 8 2 Nee
ASRock Z370 Gaming K6 8 2 Nee
ASRock Z370 Taichi 8 3 Nee
ASUS Prime Z370-A 6 2 Nee
ASUS ROG Maximus X Hero 6 2 Nee
ASUS ROG Strix Z370-E Gaming 6 2 Nee
ASUS ROG Strix Z370-F Gaming 6 2 Nee
ASUS ROG Strix Z370-I Gaming 4 2 Nee
ASUS TUF Z370-Pro Gaming 6 2 Nee
Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7 6 3 Nee
Gigabyte Z370 Aorus Ultra Gaming 6 2 Nee
Gigabyte Z370-HD3 6 1 Nee
Gigabyte Z370-HD3P 6 2 Nee
MSI Z370 Gaming Pro Carbon AC 6 2 Nee
MSI Z370 Godlike Gaming 6 3 Ja
MSI Z370 SLI Plus 6 2 Nee

Intern: Stroomvoorziening

In vergelijking met de Z270-generatie investeert alleen ASRock duidelijk in een uitgebreidere stroomvoorziening. Zo heeft de Z370 Extreme4 veertien stroomfasen, terwijl dat er bij de Z270-variant nog twaalf waren. Bij de andere merken worden geen radicaal andere keuzes gemaakt dan bij de vorige iteratie.

De meeste Z370-moederborden hebben een stroomvoorziening die uitstekend in staat is tot een stabiele 24/7-overklok. Bij de Gigabyte HD3 en HD3P zijn de gekozen componenten aan de iele kant, maar de forse heatsinks maken veel goed. Alleen de ASUS TUF Z370-Pro Gaming zouden we echt niet aanraden voor overklokken.

  Aantal fasen PWM-controller
ASRock Z370 Killer SLI 11  Intersil ISL95856
ASRock Z370 Extreme4 14 Intersil ISL69138
ASRock Z370 Gaming K6 14 Intersil ISL69138
ASRock Z370 Taichi 14 Intersil ISL69138
ASUS Prime Z370-A 10 Intersil ISL69138
ASUS ROG Maximus X Hero 10 Digi+ ASP1400BT 
ASUS ROG Strix Z370-E Gaming 10 Digi+ ASP1400BT
ASUS ROG Strix Z370-F Gaming 10 Digi+ ASP1400BT
ASUS ROG Strix Z370-I Gaming 8 Digi+ ASP1400BT
ASUS TUF Z370-Pro Gaming 6 Digi+ ASP1400BT
Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7 10  Intersil ISL69138
Gigabyte Z370 Aorus Ultra Gaming 7 Intersil ISL95866
Gigabyte Z370-HD3 7 Intersil ISL95866
Gigabyte Z370-HD3P 7 Intersil ISL95866
MSI Z370 Gaming Pro Carbon AC 10  
MSI Z370 Godlike Gaming 18 IR35201
MSI Z370 SLI Plus 10  

Connectiviteit: USB

De configuratie van de USB-poorten blijkt nogal te verschillen tussen de diverse modellen. Zo beschikt een aantal goedkopere borden niet over USB 3.1 - waar bij Z370 nog altijd externe controllerchips voor nodig zijn - en zit er op de ASUS ROG Strix Z370-I Gaming alleen USB 3.1 via een interne header. Heb je geen behuizing met een hiervoor geschikte connector, dan heb je daar helaas niets aan.

Iets wat we nog niet eerder zijn tegengekomen, en we nu bij zowel ASRock als Gigabyte terug zien, is dat de voor USB 3.1 bestemde header wordt aangesloten op een USB 3.0-controller. Daarmee wordt de snelheid van de frontaansluiting gereduceerd tot 5 Gbit/s en verdwijnt praktisch gezien de meerwaarde van de nieuwe header. Heel zwaar kunnen we er niet aan tillen, omdat er weinig behuizingen zijn met deze aansluiting én het de vraag is hoe belangrijk een front 3.1-aansluiting te hebben. Potentieel verwarrend is het wel. We kunnen ons voorstellen dat de nieuwere header, die wel veel compacter is dan de oude USB 3.0 header, uiteindelijk de standaardaansluiting wordt voor externe poorten en net als bij Type-C meerdere snelheden kan doorgeven.

Naast de interne headers voor USB 3.1 (al dan niet gen2) heeft elk bord ook nog één of meerdere ouderwetse USB 2.0 en 3.0 headers voor het aansluiten van het frontpaneel van je behuizing.

  USB 2.0 USB 3.0 USB 3.1 USB Type-C front
ASRock Z370 Killer SLI 0 6 0 1x 3.0
ASRock Z370 Extreme4 0 4 2 1x 3.0
ASRock Z370 Gaming K6 0 4 2 1x 3.0
ASRock Z370 Taichi 0 4 2 1x 3.1
ASUS Prime Z370-A 2 2 2 0
ASUS ROG Maximus X Hero 2 4 2 1x 3.1
ASUS ROG Strix Z370-E Gaming 0 4 2 1x 3.1
ASUS ROG Strix Z370-F Gaming 0 4 2 0
ASUS ROG Strix Z370-I Gaming 4 4 0 1x 3.1
ASUS TUF Z370-Pro Gaming 2 4 2 0
Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7 0 5 2 1x 3.1
Gigabyte Z370 Aorus Ultra Gaming 2 4 2 1x 3.0
Gigabyte Z370-HD3 2 4 0 0
Gigabyte Z370-HD3P 2 4 2 1x 3.0
MSI Z370 Gaming Pro Carbon AC 2 4 2 0
MSI Z370 Godlike Gaming 0 6 2 1x 3.1
MSI Z370 SLI Plus 2 4 2 0

Connectiviteit: Netwerk

Geen enkel moederbord in ons testveld is voorzien van een 'goedkope' Realtek-netwerkadapter: het is Intel alom, met hier en daar een (secundaire) Killer-NIC. ASRock kiest op zijn duurdere borden voor dubbel Intel, terwijl Gigabyte juist combineert met Killer. Op de MSI Z370 Godlike Gaming zitten zelfs drie (!) Killers én nog een WiFi-controller, eveneens van Killer.

Daarnaast beschikken twee ASUS-borden en de ASRock Z370 Taichi over draadloos netwerk, al gaat het in dat laatste geval over een tragere oplossing met slechts één antenne. Ook de door ons geteste variant van de MSI Z370 Gaming Pro Carbon is voorzien van WiFi, maar er is ook een variant zonder.

  LAN1 LAN2 WLAN
ASRock Z370 Killer SLI Intel Nee Nee
ASRock Z370 Extreme4 Intel Nee Nee
ASRock Z370 Gaming K6 Intel Intel Nee
ASRock Z370 Taichi Intel Intel 802.11ac 1x1
ASUS Prime Z370-A Intel Nee Nee
ASUS ROG Maximus X Hero Intel Nee Nee
ASUS ROG Strix Z370-E Gaming Intel Nee 802.11ac 2x2
ASUS ROG Strix Z370-F Gaming Intel Nee Nee
ASUS ROG Strix Z370-I Gaming Intel Nee 802.11ac 2x2
ASUS TUF Z370-Pro Gaming Intel Nee Nee
Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7 Intel Killer E2500 Nee
Gigabyte Z370 Aorus Ultra Gaming Intel Nee Nee
Gigabyte Z370-HD3 Intel Nee Nee
Gigabyte Z370-HD3P Intel Nee Nee
MSI Z370 Gaming Pro Carbon AC Intel Nee 802.11ac 2x2
MSI Z370 Godlike Gaming Killer Killer (+ Killer) 802.11ac 2x2
MSI Z370 SLI Plus Intel Nee Nee

Connectiviteit: Audio en video

De Realtek ALC1220 is verantwoordelijk voor de audiovoorziening van het merendeel van de Z370-borden. Bij duurdere borden wordt die vaak gecombineerd met een hoofdtelefoonversterker. Een optische audio-uitgang zit op alle borden, maar DTS Connect is slechts voorbehouden aan twee ASRocks en de ASUS Prime. Wil je een surroundset aansluiten via S/PDIF, dan is je keuze dus beperkt.

  Codec S/PDIF DTS Connect Versterker
ASRock Z370 Killer SLI Realtek ALC892 Ja Nee Nee
ASRock Z370 Extreme4 Realtek ALC1220 Ja Ja Nee
ASRock Z370 Gaming K6 Realtek ALC1220 Ja Nee Ti NE5532
ASRock Z370 Taichi Realtek ALC1220 Ja Ja Ti NE5532
ASUS Prime Z370-A Realtek ALC1220 Ja Ja Nee
ASUS ROG Maximus X Hero Realtek ALC1220 Ja Nee ESS ES9023P
ASUS ROG Strix Z370-E Gaming Realtek ALC1220 Ja Nee Nee
ASUS ROG Strix Z370-F Gaming Realtek ALC1220 Ja Nee Nee
ASUS ROG Strix Z370-I Gaming Realtek ALC1220 Ja Nee Nee
ASUS TUF Z370-Pro Gaming Realtek ALC887 Ja Nee Nee
Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7 Realtek ALC1220 Ja Nee ESS 9018Q2C
Gigabyte Z370 Aorus Ultra Gaming Realtek ALC1220 Ja Nee Nee
Gigabyte Z370-HD3 Realtek ALC892 Ja Nee Nee
Gigabyte Z370-HD3P Realtek ALC1220 Ja Nee Nee
MSI Z370 Gaming Pro Carbon AC 2x Realtek ALC1220 Ja Nee Nee
MSI Z370 Godlike Gaming 2x Realtek ALC1220 Ja Nee ESS E9018
MSI Z370 SLI Plus Realtek ALC1220 Ja Nee Nee

HDMI is de meest voorkomende monitoruitgang bij de Z370-moederborden. Alleen de Z370 Godlike Gaming heeft helemaal geen video-aansluitingen. Vooral bij ASUS komen we ook vaak DisplayPort tegen - bij de andere fabrikanten is dat doorgaans voorbehouden aan de duurdere exemplaren. Alleen op enkele midranges van ASRock en een budgetbord van Gigabyte zit nog VGA.

  VGA DVI HDMI DisplayPort
ASRock Z370 Killer SLI Nee Ja Ja Nee
ASRock Z370 Extreme4 Ja Ja Ja Nee
ASRock Z370 Gaming K6 Ja Ja Ja Nee
ASRock Z370 Taichi Nee Nee Ja Ja
ASUS Prime Z370-A Nee Ja Ja Ja
ASUS ROG Maximus X Hero Nee Nee Ja Ja
ASUS ROG Strix Z370-E Gaming Nee Ja Ja Ja
ASUS ROG Strix Z370-F Gaming Nee Ja Ja Ja
ASUS ROG Strix Z370-I Gaming Nee Nee Ja Ja
ASUS TUF Z370-Pro Gaming Nee Ja Ja Nee
Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7 Nee Nee Ja Ja
Gigabyte Z370 Aorus Ultra Gaming Nee Ja Ja Nee
Gigabyte Z370-HD3 Nee Ja Ja Nee
Gigabyte Z370-HD3P Ja Ja Ja Nee
MSI Z370 Gaming Pro Carbon AC Nee Nee Ja Ja
MSI Z370 Godlike Gaming Nee Nee Nee Nee
MSI Z370 SLI Plus Nee Ja Ja Nee

Overklokfeatures

Veel moederborden beschikken over ruim voldoende fanheaders en ook de PWM-aansturing is in alle gevallen in orde. Alleen de Gigabyte HD3P en de ASUS Z370-I zijn in dat opzicht wat onderbemeten, maar in het geval van de ASUS is dat te verklaren door het ITX-formaat.

Opvallend is dat de Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7 als enige is voorzien van een fan voor de koeling van de mosfets. Dat is wat ons betreft geen positieve eigenschap. Andere overklokfeatures komen we vooral op de duurdere modellen tegen. ASRock biedt op zowel de Gaming K6 als de Taichi probleemdiagnose en on-board knoppen voor power/reset. ASUS voegt daar nog eens voltagemeetpunten aan toe bij de Maximus X Hero, maar bij de reguliere ROG Strix-borden ontbreken al deze features.

Gigabyte en MSI bieden beide één bord aan met overklokfeatures, respectievelijk de Z370 Aorus Gaming 7 en de MSI Z370 Godlike Gaming.

  Fanheaders
(wv. PWM)
Mosfet koeling Voltage-meetpunten Probleem-diagnose On-board knoppen
ASRock Z370 Killer SLI 4 (4) Passief Nee Nee Nee
ASRock Z370 Extreme4 5 (5) Passief Nee Nee Nee
ASRock Z370 Gaming K6 5 (5) Passief Nee Ja Ja
ASRock Z370 Taichi 5 (5) Passief Nee Ja Ja
ASUS Prime Z370-A 6 (6) Passief Nee Nee Nee
ASUS ROG Maximus X Hero 8 (8) Passief Ja Ja Ja
ASUS ROG Strix Z370-E Gaming 6 (6) Passief Nee Nee Nee
ASUS ROG Strix Z370-F Gaming 6 (6) Passief Nee Nee Nee
ASUS ROG Strix Z370-I Gaming 3 (3) Passief Nee Nee Nee
ASUS TUF Z370-Pro Gaming 5 (5) Passief Nee Nee Nee
Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7 8 (8) Actief Ja Ja Ja
Gigabyte Z370 Aorus Ultra Gaming 6 (6) Passief Nee Nee Nee
Gigabyte Z370-HD3 4 (4) Passief Nee Nee Nee
Gigabyte Z370-HD3P 3 (3) Passief Nee Nee Nee
MSI Z370 Gaming Pro Carbon AC 6 (6) Passief Nee Nee Nee
MSI Z370 Godlike Gaming 8 (8) Passief Ja Ja Ja
MSI Z370 SLI Plus 6 (6) Passief Nee Nee Nee

Test

We testen alle Intel Z370-moederbord met een Intel Core i7 8700K-processor, 16 GB G.Skill Trident Z-geheugen geklokt op 2666 MHz bij CL14, een tweetal Samsung 850 Evo 500GB SSD's en een Seasonic Prime Titanium 650W voeding. Omdat de MSI Z370 Godlike Gaming als enige geen eigen video-uitvoer heeft, is dit moederbord getest in combinatie met een GTX 1050 Ti.

Alle tests voeren we uit op de standaardinstellingen van de moederborden. Vanzelfsprekend zijn prestaties en stroomverbruik afhankelijk van de standaard tuning. Sommige fabrikanten passen trucjes toe om de prestaties verder op te drijven. Een aantal moederborden voert bijvoorbeeld standaard de maximale single-core turbo door op alle cores. Daardoor wordt het systeem natuurlijk een stuk sneller, maar ook minder zuinig.

Naast de prestaties van de CPU, GPU en het geheugen, testen we ook de USB 3.1-snelheid, het stroomverbruik en de geluidskwaliteit van de moederborden.

Benchmarks (CPU)

We beginnen met een aantal benchmarks die voornamelijk de CPU-prestaties meten. Als eerste testen we de borden met Cinebench, waarbij direct al opvalt dat er enkele borden zijn die een agressievere Turbo hanteren. Alsnog lopen de scores hier niet extreem uiteen.

Bij Tech Arp zien we vervolgens opnieuw een tweedeling tussen borden die zich wél en niet aan de Intel Turbo-specificaties houden. In Pass 1 is het 119 fps en hoger voor de borden die alle CPU-cores op de single core Turbo laten draaien, in Pass 2 is dat bij zo'n 32 fps en hoger het geval. Bij Pass 1 is het verschil tussen de hoogste en laagste score hier 20 procent, bij de andere benchmarks zijn de verschillen kleiner.

In Passmark 8 zien we ten slotte geen duidelijke scheiding meer tussen moederborden die zich wel of niet aan de Turbo-spec houden.

Benchmarks (geheugen en GPU)

Om de prestaties van het geheugen en de GPU op de verschillende moederborden te testen gebruiken we Passmark 8 MemoryMark en 3DMark Skydiver. Net als bij de CPU-benchmarks op de vorige pagina zien we ook bij de geheugentest een duidelijke tweedeling tussen de moederborden. Zes moederborden scoren wat minder dan de rest, mogelijk door minder optimale automatische instellingen van de subtimings.

Bij 3DMark zien we juist vrijwel geen verschillen tussen alle Z370-moederborden, een indicatie dat hier door fabrikanten niet heel veel toe te voegen valt.

Benchmarks (USB 3.1)

Om de maximale lees- en schrijfsnelheid op USB 3.1 te testen gebruiken we DiskSPD. Ondanks dat de Z370-chipset zelf geen ondersteuning biedt voor USB 3.1, en er door keuzes van fabrikanten op het gebied van externe controllerchips dus variatie te verwachten valt in de prestaties, zien we dat de moederborden juist erg vergelijkbaar presteren. In de leessnelheden zit 6 procent variatie, in de schrijfsnelheden 4 procent. Uit deze resultaten blijkt dat de fabrikanten hun zaakjes op het gebied van USB 3.1 dus wel goed voor elkaar hebben.

Stroomverbruik

Het stroomverbruik hebben we gemeten in twee standen: idle (waarbij we een gemiddelde van 5 minuten bepalen) en onder belasting bij het maximale verbruik tijdens Cinebench 15.

Zoals gewoonlijk verbruiken de moederborden met weinig toegevoegde features het minst - de weggelaten extra chips en controllers consumeren dan immers ook geen energie. Omdat de MSI Z370 Godlike Gaming in combinatie met een GTX 1050 Ti is getest (dit bord heeft geen eigen video-uitgangen en kan dus niet de iGPU benutten), verbruikt deze ook wat meer energie, wat in idle meer opvalt.

Onder volledige belasting liggen de verhoudingen tussen de moederborden niet heel veel anders dan in idle. De Gigabyte Z370 HD3 en HD3P zijn nog steeds het meest zuinige, terwijl de andere moederborden daar niet heel ver boven zitten.

Geluidskwaliteit

De geluidskwaliteit van moederborden testen we met behulp van de loopback test van Rightmark Audio Analyzer. Let wel: we testen dus tegelijkertijd de kwaliteit van de uitgang en de ingang van de onboard geluidskaarten. De "zwakste schakel" bepaalt het resultaat.

De dynamic range en noise level tests zijn erg vergelijkbaar en tonen ook vrijwel identieke resultaten. De dynamic range test meet het verschil in volume tussen het hardste en zachtste weer te nemen signaal, de noise level test meet het verschil tussen het hardste geluid en het ruisniveau.

Om de getallen even in perspectief te plaatsen: de hoogste dynamic range c.q. noise level die met 16-bit geluid in theorie mogelijk is, is 96 dB. 99,9% van het geluid dat je beluistert op je PC (CD's, MP3's, YouTube, games, ...) is 16-bit en de grafieken bewijzen dus dat de hardware in vrijwel alle gevallen geen enkele beperking is. De hogere scores kunnen we enkel behalen door met 24-bit audio te testen. We kunnen ons overigens niet voorstellen dat er ook maar iemand is die het verschil tussen 91 dB en 100 dB signaal/ruis-verhouding daadwerkelijk kan horen.

Waar er vaker een duidelijke scheidingslijn is tussen moederborden met een ALC1220-chip en borden met een minder hoogwaardige codec, zien we dit keer een veel meer geleidelijke trend in de grafieken. Het is nog steeds ALC1220 wat de klok slaat, en begint bij een dynamisch bereik van 100 dB. Toch zit ook daarbinnen nog genoeg variatie, en is het met name ASUS dat uitstekende scores weet neer te zetten.

De stereo crosstalk test in hoeverre geluid voor het ene kanaal (links of rechts) doorklinkt op het andere kanaal. 

Ten slotte meten we met RMAA de total harmonic distortion, in feite een gemiddelde van de vervorming in het frequentiedomein. 

Conclusie

Met 17 moederborden die in prijs uiteenlopen van pakweg 150 euro tot 500 euro kunnen we concluderen dat er genoeg te kiezen valt voor Intels nieuwe CPU-generatie, en ook dat we de borden in diverse prijssegmenten moeten bespreken om ze te beoordelen.

Basisborden

Het goedkoopste moederbord in deze round-up is de Gigabyte Z370-HD3. Een stabiel bord, maar niet bijster geschikt voor overklokken en kaal qua features. Voor wie absoluut niet meer wil uitgeven, kan het een optie zijn. Wij zouden liever twee tientjes meer uitgeven voor de Z370-HD3P van hetzelfde merk, met onder meer een kwalitatief goede audiochip en USB 3.1-ondersteuning – voldoende voor een Great Value-award.

Tussen de 160 en 170 euro hebben alle drie de merken een aanbod: MSI met de Z370 SLI Plus, ASUS met de TUF Z370-Pro Gaming en ASRock met de Z370 Extreme4. Onder meer door de karige stroomvoorziening en de slechte audio valt de ASUS wat ons betreft af. De MSI Z370 SLI Plus is met twee M.2-sloten, USB 3.1, Intel ethernet en een goede geluidskwaliteit bijzonder rijk uitgerust voor zijn prijs en daardoor een uitstekende keuze. De ASRock Z370 Extreme4 is wat duurder, maar voegt DTS Connect-support en een nog betere stroomvoorziening toe aan de featureset, en is zijn beperkte meerprijs daarmee zeker waard. Beide borden ontvangen een Excellent Choice-award. Bij de vorige generatie waren we enthousiast over de ASUS Prime, maar dit keer vinden we hem te duur voor het gebodene – ten opzichte van de Extreme4 missen er een aantal features, terwijl de prijs hoger is.

Blingborden

Een segment hoger gaat het vooral om een tof uiterlijk. Zaken als audio, netwerk en USB 3.1 zijn als je dit bedrag uitgeeft altijd op orde. Voor zo’n 190 euro haal je van ASRock de Z370 Gaming K6 en van MSI de Z370 Gaming Pro Carbon in huis. Gigabyte is met zijn Z370 Aorus Ultra Gaming een tientje goedkoper, ASUS gaat met ruim 200 euro voor de ROG Strix Z370-F Gaming juist hoger in de boom zitten. Gigabyte laat punten liggen met een zwakke stroomvoorziening, terwijl ASRock opvalt door als enige een probleemdiagnose-display en on-board power/resetknoppen te bieden. Wel biedt dit bord als enige geen ondersteuning voor addressable RGB. Wil je dat wel, dan zou onze keuze vallen op de Z370 Gaming Pro Carbon van MSI. Voor een tientje meer is daarvan overigens ook een versie met WiFi beschikbaar. De ASUS ROG Strix Z370-F Gaming is significant duurder en zouden we daarom alleen in overweging geven als je bijvoorbeeld de Aura Sync-feature met rgb-hardware wil gaan gebruiken.

Bovenbaasborden

Dan zijn er nog een paar moederborden die een beetje het midden houden tussen de hoge middenklasse en een écht high-end bord, zoals de ASRock Z370 Taichi en ASUS ROG Strix Z370-E Gaming. Hoewel ze luxe zijn uitgevoerd, met onder meer een USB 3.1-frontheader, is er toch op zaken beknibbeld: de Taichi heeft een trage WiFi-chip en de Strix Z370-E Gaming mist onboard knoppen en probleemdiagnose – ASUS houdt vast aan exclusiviteit van die features op de ‘echte’ ROG-borden.

In het echte high-end segment zijn de Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7 en ASUS ROG Maximus X Hero aan elkaar gewaagd. Alle belangrijke onderdelen zijn bij deze borden van uitstekende kwaliteit en ook op de prestaties hebben we werkelijk niets aan te merken. Gigabyte heeft een tweede netwerkchip van Killer als voordeel, naast de primaire Intel-gebaseerde poort, maar past helaas actieve koeling met een kleine fan toe voor de stroomvoorziening. ASUS biedt desgewenst een versie met geïntegreerde WiFI, zij het voor 20 euro meerprijs. Al met al zijn het allebei topborden met verschillende kleine voor- en nadelen, die voor jou persoonlijk de doorslag kunnen geven, maar onder de streep zijn beide een uitstekende koop en dus ontvangers van een Excellent Choice award.

MSI wist ons al te voorzien van zijn absolute topmodel, de Z370 Godlike Gaming. Letterlijk alle features die je je kunt wensen zitten op dit bord, zoals U.2, front USB 3.1 en maar liefst drie keer M.2. Je krijgt er zelfs nog een aparte kaart bij om nog eens twee extra M.2-SSD’s te kunnen monteren. Doordat zowel de drie ethernetpoorten als de WiFi-chip afkomstig zijn van Killer, kun je je pc gebruiken als extra accesspoint voor je draadloze netwerk – een unieke feature. Bovendien valt op dat de Z370 Godlike Gaming een dijk van een stroomvoorziening heeft, waardoor het samen met alle features die het leven van overklokkers makkelijker maken ook in de smaak zal vallen bij die doelgroep. MSI heeft een mooi staaltje werk afgeleverd en wat ons betreft is de Godlike een Ultimate Product-award waard.

Ten slotte zijn we onder de indruk van de ASUS ROG Strix Z370-I Gaming, het eerste Mini-ITX-moederbord voor de nieuwe chipset. De prestaties en audiokwaliteit zijn uitstekend, terwijl de M.2-heatsink een welkome aanvulling is in een compact systeem. Ook op de stroomvoorziening en de meegeleverde WiFi hebben we niets aan te merken. Wel zouden we de volgende keer USB 3.1-poorten op het achterpaneel prefereren boven een nog vrijwel niet gebruikte interne header, als die keuze gemaakt moet worden.

Lees ook: Intel Core i7 8700K / i5 8600K / i5 8400 'Coffee Lake' review: betaalbaar zes cores!


Gigabyte Z370-HD3P


ASRock Z370 Extreme4
ASRock Z370 Gaming K6
ASUS ROG Maximus X Hero
ASUS ROG Strix Z370-I Gaming
Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7
MSI Z370 Gaming Pro Carbon
MSI Z370 SLI Plus


MSI Z370 Godlike Gaming


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Excellent ASRock Fatal1ty Z370 Gaming K6

ASRock Fatal1ty Z370 Gaming K6

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Excellent ASRock Z370 Extreme4

ASRock Z370 Extreme4

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
ASRock Z370 Killer SLI

ASRock Z370 Killer SLI

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4

137,26 €

3 winkels
ASRock Z370 Taichi

ASRock Z370 Taichi

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Asus Prime Z370-A

Asus Prime Z370-A

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4

150,17 €

1 winkel
Excellent Asus RoG Maximus X Hero

Asus RoG Maximus X Hero

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4

265,28 €

5 winkels
Asus RoG Strix Z370-E Gaming

Asus RoG Strix Z370-E Gaming

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Asus RoG Strix Z370-F Gaming

Asus RoG Strix Z370-F Gaming

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4

252,90 €

3 winkels
Excellent Asus RoG Strix Z370-I Gaming

Asus RoG Strix Z370-I Gaming

  • Mini ITX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Asus TUF Z370-Pro Gaming

Asus TUF Z370-Pro Gaming

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4

193,66 €

4 winkels
Excellent Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7

Gigabyte Z370 Aorus Gaming 7

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Gigabyte Z370 Aorus Ultra Gaming

Gigabyte Z370 Aorus Ultra Gaming

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Gigabyte Z370 HD3

Gigabyte Z370 HD3

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4

108,95 €

1 winkel
Great Value Gigabyte Z370 HD3P

Gigabyte Z370 HD3P

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Excellent MSI Z370 Gaming Pro Carbon AC

MSI Z370 Gaming Pro Carbon AC

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Ultimate MSI Z370 Godlike Gaming

MSI Z370 Godlike Gaming

  • Extended ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Excellent MSI Z370 SLI Plus

MSI Z370 SLI Plus

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel Z370
  • DDR4

177,88 €

2 winkels
0
*