ASRock X299E-ITX/ac review: Skylake-X op mini-ITX?!

26 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Indeling
  3. 3. Aansluitingen en mogelijkheden
  4. 4. VRM's en overklokfeatures
  5. 5. Overklokken
  6. 6. Specificaties en BIOS-screenshots
  7. 7. Test
  8. 8. Benchmarks (CPU)
  9. 9. Benchmarks (geheugen en GPU)
  10. 10. Benchmarks (opstarttijd)
  11. 11. Benchmarks (USB 3.1)
  12. 12. Stroomverbruik
  13. 13. Geluidskwaliteit
  14. 14. Conclusie
  15. 15. Besproken producten
  16. 16. Reacties

Inleiding

Goed, zo groot als de Threadripper-socket is Intels socket 2066 niet, maar dat ASRock er een mini-ITX moederbord voor weet te maken is nog altijd bijzonder. Op dit unieke bordje van 17 bij 17 centimeter kun je maar liefst een 18-core processor kwijt. De ASRock X299E-ITX/ac biedt X299 op ITX-formaat: een goed idee of de ultieme concessie?

High-end platforms zijn doorgaans een uitkomst voor wie wat groter behuisd is. Het onderscheid met de reguliere processorseries wordt grotendeels gemaakt door hoeveelheid: wat meer cores, wat meer geheugenkanalen, wat meer PCI-Express lanes en zo verder. ITX lijkt daarom niet het meest geëigende formaat voor een X299-moederbord en de overgrote meerderheid van de borden voor dit platform zijn dan ook van ATX-formaat of zelfs nog groter, maar het is ASRock toch gelukt.

ASRock X299E-ITX/ac

De ontwerpers van de ASRock X299E-ITX/ac hebben waarschijnlijk behoorlijk wat hoofdpijn moeten doorstaan tijdens het ontwikkelproces, want de korte samenvatting van de indeling luidt: niets past zonder speciale oplossingen. De full-size geheugensloten zijn ingeruild voor vier (!) verticaal geplaatste sodimm's, de sata-poorten en usb 3.0-header zijn op een los rechtopstaand printplaatje geplaatst en het enige m.2-slot op de voorzijde vind je in een pcb'tje dat in een soort gemodificeerd sodimm-slot steekt.

Winkel

Prijs BE

Caseking.de Deutschland

Betaalmogelijkheden
2,00 €
2,00 €
4,00 €
1,00 €
0,00 €

407,63 €

Prijsinformatie
396,45 €
11,18 €
407,63 €
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : 396,45 € Verzendkosten BE : 11,18 € Totaalprijs : 407,63 €

MaxICT.nl Nederland

Betaalmogelijkheden
0,00 € + 2,0%
0,00 € + 2,5%
0,00 €
0,00 € + 3,0%
0,00 €
0,00 €
Shop: 4-7 werkdagen

429,92 €

Prijsinformatie
414,97 €
14,95 €
429,92 €
Bij toeleverancier prijsopbouw
Productprijs : 414,97 € Verzendkosten BE : 14,95 € Totaalprijs : 429,92 €

Megekko Nederland

Betaalmogelijkheden
0,00 €
0,00 €
0,00 €
0,00 €
0,00 € + 2,0%
0,00 €
Shop: onbekend

1.323,95 €

Prijsinformatie
1.320,00 €
3,95 €
1.323,95 €
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : 1.320,00 € Verzendkosten BE : 3,95 € Totaalprijs : 1.323,95 €

ASRock verkoopt zijn X299E-ITX/ac voor gemiddeld 422 euro. We kunnen die prijs niet echt ergens mee vergelijken; andere X299-moederborden van mini-ITX formaat zijn er niet. Een plekje in de top-tien duurste X299-moederborden is echter zo veroverd. Goed om te weten is overigens dat op dit bord alleen Skylake-X CPU's werken: met een quad-core Kaby Lake-X krijg je deze ASRock niet aan de praat.

Indeling

Toen we de ASRock X299E-ITX/ac voor het eerst uit zijn verpakking haalden, waren we even stil. De compacte printplaat zit prop- en propvol: hier had letterlijk geen usb-poort meer bij gekund. De in verhouding gigantische socket schittert prominent in het midden van het bordje, met aan beide zijden twee sodimm-sloten voor ddr4-geheugen. Elk van de vier sloten heeft zijn eigen kanaal, waardoor je volop van de extra geheugenbandbreedte van het X299-platform kunt profiteren.

Lastiger wordt het om de vele PCIe-lanes van dit platform te benutten. Er is uiteraard maar één PCI-Express 3.0 x16-slot aanwezig. Via de bios kun je dat eventueel splitsen naar x8/x8 en via risers meerdere videokaarten plaatsen, maar dat is wel een erg vergezocht doeleinde. De overige PCI-Express lanes worden ingezet voor de twee extra m.2-sloten op de achterkant - het slot in de 'sodimm-sleuf' op de voorkant is verbonden met de chipset en dus ook geschikt voor sata-ssd's.

Bovenop de noodgedwongen niet al te grote vrm-heatsink steekt eveneens een pcb'tje uit, waarop zes sata600-poorten, een usb 3.0-header en een interne usb 2.0-aansluiting zijn gemonteerd. Voor een drietal fanheaders, waarvan één zogenaamde pompheader die standaard 12 volt uitstuurt, is vervolgens weer plaats gevonden in een uitsparing in de vrm-heatsink. Eenmaal aangesloten past alles maar net - maar het past wel!

Vlak naast de chipset-heatsink zit een kleine schakelaar waarmee je de functie van de knop op het achterpaneel kunt aanpassen. Standaard reset je met die button de instellingen van je bios, maar als je de switch omzet dient hij als powerknop. Een inventieve oplossing, maar juist bij het I/O-paneel was er eigenlijk prima plek geweest voor een tweede knop. Als je regelmatig wisselt tussen de twee standen, ga je onvermijdelijk een keer per ongeluk je bios-settings wissen als je probeert je pc aan te zetten.

Helemaal bovenin zie je ook nog de frontpanel-connector en een rgb-header. Zeker in dat eerste geval is dat niet de meest ideale plek, maar er moeten nou eenmaal concessies worden gedaan bij X299 op ITX.

Aansluitingen en mogelijkheden

Aan de achterzijde van het moederbord tellen we vier reguliere usb 3.0-poorten en twee usb 3.1-aansluitingen, waarvan één type-a en één type-c. Uiteraard zijn die afkomstig van een ASMedia-controller, die we geheel in stijl tegenkomen op een van de dochterbordjes. Vlak naast de usb 3.1-poorten bevindt zich de reeds besproken resetknop. De twee wifi-antennes zijn aangesloten op een Intel Wireless-AC 8265 met een theoretische maximumsnelheid van 867 Mbit/s. ASRock lijkt dus eindelijk teruggekeerd te zijn naar de snelle wifi-chips, nadat het een tijd lang trage 433Mbit-adapters gebruikte. Uiteraard ondersteunt het kaartje tevens Bluetooth.

ASRock X299E-ITX/ac

Qua netwerk zijn we er dan nog niet, want er zijn ook twee bedrade ethernetpoorten aanwezig. De eerste betreft een losse Intel WG-I211AT chip, de tweede gebruikt via een Intel WG-I219V PHY de ingebakken controller uit de chipset. Je kunt beide poorten samenvoegen door middel van 'teaming' of bijvoorbeeld één aansluiting gebruiken voor een point-to-point verbinding.

Dan is er nog één blokje aansluitingen over, namelijk dat van de audio. Om te beginnen heeft ASRock een optische audio-uitgang geïmplementeerd, die ondersteuning biedt voor DTS Connect. Daarmee kun je surroundspeakers digitaal aansluiten op de s/pdif. De overige vijf connectors zijn reguliere analoge jackplugs, aangesloten op een Realtek ALC1220-codec die doorgaans garant staat voor een uitstekende geluidskwaliteit.

VRM's en overklokfeatures

In vergelijking met grotere X299-moederborden is de stroomvoorziening het kind van de rekening. Een Intersil ISL69138 stuurt een zevental stroomfasen aan, waarvan er zes rechtstreeks stroom leveren aan de processorcores. De overgebleven fase staat ten dienste aan de overige functionaliteit. ISL99227F-powerstages met een rating van 60 ampère worden gebruikt als mosfets.

Nu zijn die componenten stuk voor stuk van uitstekende kwaliteit, maar zes stroomfasen houdt zeker voor de Skylake-X processors met twaalf of meer cores niet over. In combinatie met de magere vrm-heatsink valt de nodige airflow dus warm aan te bevelen. Voor flink overklokken is het bordje eigenlijk niet geschikt. Als oplossing hiervoor heeft ASRock in samenwerking met Bitspower een full-cover waterkoelblok ontwikkeld, dat zowel de processor al de stroomvoorziening koelt. Met 170 euro is dat echter behoorlijk aan de prijs - en daar moet de rest van een custom waterkoelsetup nog bij.

Overklokfeatures

Voor zaken als een foutcode-display en voltagemeetpunten was simpelweg geen plaats en dergelijke overklokfeatures ontbreken dan ook op de ASRock X299E-ITX/ac. Een gedeelde powerknop en clear-cmos button is beschikbaar via het achterpaneel, zoals we drie pagina's terug al aanstipten. Verder biedt ook de bios voldoende opties om als overklokker uitstekend uit de voeten te kunnen. Bij het overklokken van Skylake-X is het sowieso een goed plan om je temperaturen in de gaten te houden, maar in dit geval zouden we dat al helemaal aanraden.

Overklokken

Om te testen of op de ASRock X299E-ITX/ac inderdaad grootste prestaties mogelijk zijn, hebben we een Core i7 7820K gepakt en overgeklokt op het kleine bordje met behulp van het waterkoelblok van Bitspower. Het behalen van een kloksnelheid van 5 GHz bleek geen enkel probleem. De grootste prestatieverbetering zien we bij de eerste pass van TechArp, waar een winst van ruim 18 procent behaald is. Ook in games zien we duidelijke verschillen. Hieronder vind je de resultaten van enkele benchmarks.

Testresultaten Core i7 7820K 7820K @ 4.0GHz 7820X @ 4.7GHz 7820X @ 4.8GHz 7820X @ 4.9GHz 7820X @ 5.0GHz Verschil 5.0GHz t.o.v. 4.0GHz
AIDA64 - Memory Read 86215 89428 88575 89284 89825 +4,19%
AIDA64 - Memory Write 97063 96675 96587 96538 97418 +0,37%
AIDA64 - Memory Copy 78252 78444 78586 78843 78892 +0,82%
AIDIA64 - Memory Latency 64,6 63,4 63,3 64,8 62,9 -2,63%
TechArp x264 - Pass 1 129,19 144,97 147,6 150,3 152,88 +18,34%
TechArp x264 - Pass 2 37,28 41,64 42,47 42,87 43,51 +16,71%
Dirt Rally - 1920x1080 - Medium 205,9 223,4 226 228,1 230 +11,7%
Dirt Rally - 1920x1080 - Ultra 174,9 185 186,4 187,2 188,1 +7,5%
GTA V - 1920x1080 - Medium 133,4 143,6 144,1 144,8 147,3 +10,42%
GTA V - 1920x1080 - Ultra 99,6 107,9 109,5 110 110,8 +11,24%

Specificaties en BIOS-screenshots

In de onderstaande tabel zie je alle specificaties van de ASRock X299E-ITX/ac. Daaronder zie je alle BIOS-screenshots die we hebben gemaakt.

Algemeen
 
MerkASRock
ProductnaamX299E-ITX/ac
ProductcodeX299E-ITX/AC
DetailsProductinfo
Processor / Chipset
FormaatMini ITX
Ondersteunde processor(s)Intel Core i5 / i7 / i9
CPU socketSocket 2066
Aantal sockets1
Intel Coffee Lake compatible
ChipsetIntel X299
Geheugen
Type geheugenDDR4
Type modulesSODIMM
ECC ondersteuning
Aantal geheugenkanalen4
Aantal geheugensloten4
Intel XMP compatible
Maximum intern geheugen64 GB
DDR3 SODIMM-sloten0
DDR3 DIMM-sloten0
DDR4 DIMM-sloten0
DDR4 SODIMM-sloten4
Uitbreidingssloten
PCI-Express x16 sloten1
PCI-Express x8 sloten0
PCI-Express x4 sloten0
PCI-Express x1 sloten0
Totaal aantal lanes alle PCI-Express x16 sloten16
PCI-Express versie3.0
Mini PCI-Express aansluitingen0
PCI-sloten0
Multi-GPU
Nvidia SLI compatible
Nvidia SLI (2-way)
Nvidia SLI (3-way)
Nvidia SLI (4-way)
AMD CrossFire compatible
AMD CrossFire (2-way)
AMD CrossFire (3-way)
AMD CrossFire (4-way)
Connectiviteit
USB 2.0 - Totaal2
USB 2.0 - extern0
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - Totaal6
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - extern4
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - Totaal2
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - Type-C poorten1
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - extern (type-a + type-c)1
Thunderbolt
Thunderbolt 3
USB 3.1 Boost software
Storage
Serial ATA aansluitingen (totaal)6
Serial ATA 300 aansluitingen0
Serial ATA 600 aansluitingen6
Serial ATA Express aansluitingen0
eSATA aansluitingen0
mSATA aansluitingen0
M.2 aansluitingen3
M.2 slot 1 typePCIe 3.0 x4 (4 GB/s)
M.2 slot 2 typePCIe 3.0 x4 (4 GB/s)
M.2 slot 3 typePCIe 3.0 x4 (4 GB/s)
RAID 0 ondersteuning
RAID 1 ondersteuning
RAID 5 ondersteuning
RAID 10 ondersteuning
Video
D-Sub (VGA) uitgang
DVI uitgang
HDMI uitgang
DisplayPort uitgang
Audio
Onboard audio - Kanalen7.1
Onboard audio - Codec chipRealtek ALC1220
Onboard audio - Codec typeHDA
S/PDIF ingang
S/PDIF uitgang
Dolby Digital Live
DTS Connect
Netwerk
Aantal netwerkaansluitingen2
LAN - ChipIntel WG-I211AT
LAN - Snelheid1000 Mbit/s
LAN 2 - ChipIntel WG-I219V
LAN 2 - Snelheid1000 Mbit/s
WLAN - Standaard802.11ac (Wi-Fi 5)
WLAN - ChipIntel Dual Band Wireless-AC 8265
WLAN - Snelheid867 Mbit/s
Bluetooth
Wireless / Bluetooth moduleGeïntegreerd
Bluetooth-versie4.2
Stroomcircuit
Totaal aantal chokes7
Primaire PWM controllerIntersil ISL69138
CPU - Aantal mosfets per choke1
CPU - Type mosfetsISL99227F
PWM Controller fase ondersteuning7 Phase PWM Controller
Mosfet Ampère rating60 A
Koeling / Overklokken
Fan aansluitingen (totaal)3
Fan aansluitingen (4-pin)3
Fan aansluitingen (PWM)3
Fan snelheid afhankelijk van temperatuur
VRM koelingPassief
Chipset koelerPassief
Maximale FSB/bClk frequentie2000.00 MHz
Max. CPU voltage3.0 V
Max. VCCIO voltage2.0 V
Max. VCCSA voltage2.0 V
Max. geheugen voltage2.0 V
PCH 1.1v voltage tweaking (maximaal)1.5 V
Windows software voor overklokken meegeleverd
Multiplier instelbaar
Heatsinks op cpu stroomvoorziening
CPU Turbo Modus uitschakelbaar
HyperThreading/SMT uitschakelbaar
Cores uitschakelbaar
PCI-Express sloten hardwarematig uitschakelbaar
Voltage meetpunten op moederbord
Bevestiging koelblokkenSchroeven
bClk aanpasbaar
Overig
Onboard speaker
100% Solid Condensators
BIOS typeEFI
Dual BIOS
Boot-menu in BIOS
Flash-programma in BIOS
BIOS profielen
Probleem diagnose
On-board Power / Reset switch
On-board Clear CMOS switch
BIOS-chip(s) vervangbaar
Direct-naar-BIOS knop
Intel turbo spec
RGB Header
RGB Pin-out12V-RGB
Aantal reguliere RGB headers1
RGB verlichting geïntegreerd
Addressable RGB header

BIOS-screenshots ASRock X299E-ITX/ac

Test

We testen alle socket 2066-moederborden met een Intel Core i9 7900X, 32GB geheugen geklokt op 2666 MHz met CL14, een tweetal Samsung 850 Evo SSD’s en een Seasonic Prime 650W 80+ Titanium voeding. Als losse videokaart gebruikten we de MSI GeForce GTX 1050 Ti.

Alle tests voeren we uit op de standaardinstellingen van de moederborden. De verschillen in prestaties en stroomverbruik zijn doorgaans afhankelijk van de specifieke tuning door een moederbordfabrikant.

Voor deze review konden we natuurlijk geen regulier geheugen gebruiken. Nu zijn hooggeklokte sodimm-latjes niet alledaags, omdat dit formaat doorgaans vooral in laptops wordt toegepast. Gelukkig vonden we Kingston bereid om 32 GB ddr4-geheugen uit zijn HyperX Impact-reeks op te sturen, zodat we dit quad-channel sodimm-moederbord op een vergelijkbare manier kunnen testen, waarvoor uiteraard veel dank!

Kingston HyperX 16GB DDR4-2400 CL14 kit Sodimm
In de grafieken vind je naast uiteraard de ASRock X299E-ITX/ac (rood) ook alle andere tot nu toe geteste X299-moederborden.

Benchmarks (CPU)

We beginnen met een aantal benchmarks die voornamelijk de CPU-prestaties meten. In de grafieken spelen een aantal borden 'vals' doordat ze standaard de processor overklokken, iets dat wij al jaren een 'agressieve turbo' noemen en recent in het nieuws kwam als enhanced turbo. Vooral in de wat zwaardere tweede pass van de x264-test zien we dat de ASRock X299E-ITX/ac wat minder goed presteert dan andere X299-moederborden, wat waarschijnlijk komt door lichte throttling van de stroomvoorziening.

Benchmarks (geheugen en GPU)

De geheugenprestaties van de ASRock X299E-ITX/ac zijn keurig en in de grafische 3DMark-test is het zelfs één van de best presterende borden.

Benchmarks (opstarttijd)

High-end platformen als X299, maar zeker ook AMD's Ryzen en Threadripper, doen er doorgaans wat langer over om op te starten. Het is niet uitzonderlijk dat het enkele tientallen seconden duurt voordat de BIOS door de POST-fase is. Daarom meten we de opstarttijd van het systeem.

De opstarttijd is met 19,3 seconden redelijk gemiddeld, vergelijkbaar met bijvoorbeeld die van de ASRock X299 Taichi.

Benchmarks (USB 3.1)

Omdat usb 3.1 nog geen onderdeel is van de chipset, moeten de moederbordfabrikanten gebruikmaken van extra controllerchips om de nieuwe interface te kunnen bieden. Om de snelheid hiervan te testen gebruiken we de Sandisk Extreme 900 960GB, de snelste externe ssd die op dit moment beschikbaar is.

De usb 3.1-snelheden van de ASRock X299E-ITX/ac zijn helaas net niet zo goed als die van de eigen Killer SLI/ac en Gaming K6, maar we vinden de balkjes nog altijd terug in de bovenste helft van de grafieken.

Stroomverbruik

Het stroomverbruik hebben we gemeten in twee standen: idle (waarbij we een gemiddelde van 5 minuten bepalen) en onder belasting bij het maximale verbruik tijdens Cinebench 15.

In idle is de X299E-ITX/ac het onzuinigste X299-moederbord dat we tot nu toe hebben getest. Waarschijnlijk zijn alle losse pcb's niet heel bevorderlijk voor de hoeveelheid verlies, terwijl er ook heel wat extra controllers op dit moederbord zitten. Onder belasting is het juist een van de zuinigste borden, maar zoals we eerder zagen zie je dat ook terug aan de CPU-prestaties.

Geluidskwaliteit

De geluidskwaliteit van moederborden testen we met behulp van de loopback test van Rightmark Audio Analyzer. Let wel: we testen dus tegelijkertijd de kwaliteit van de uitgang en de ingang van de onboard geluidskaarten. De "zwakste schakel" bepaalt het resultaat.

De dynamic range en noise level tests zijn erg vergelijkbaar en tonen ook vrijwel identieke resultaten. De dynamic range test meet het verschil in volume tussen het hardste en zachtste waar te nemen signaal, de noise level test meet het verschil tussen het hardste geluid en het ruisniveau.

Om de getallen even in perspectief te plaatsen: de hoogste dynamic range c.q. noise level die met 16-bit geluid in theorie mogelijk is, is 96 dB. 99,9% van het geluid dat je beluistert op je pc (cd's, mp3's, YouTube, games etc) is 16-bit en de grafieken bewijzen dus dat de hardware in vrijwel alle gevallen geen enkele beperking vormt. De hogere scores kunnen we enkel behalen door met 24-bit audio te testen. We kunnen ons overigens niet voorstellen dat er ook maar iemand is die het verschil tussen 91 dB en 100 dB signaal/ruis-verhouding daadwerkelijk kan horen.

De geluidskwaliteit is net als bij de Taichi en OC Formula van hoog niveau, maar nog niet zo goed als die van bijvoorbeeld de ASUS ROG-serie.

De stereo crosstalk test in hoeverre geluid voor het ene kanaal (links of rechts) doorklinkt op het andere kanaal. 

Ten slotte meten we met RMAA de total harmonic distortion, in feite een gemiddelde van de vervorming in het frequentiedomein. 

Conclusie

Geen vierkante millimeter van de printplaat van de ASRock X299E-ITX/ac is onbenut gelaten. De grote socket 2066 neemt een groot deel van het bordje in beslag en voor veel functionaliteit was dan ook simpelweg geen plek meer. Om die toch te kunnen bieden, hebben de ontwerpers gebruik gemaakt van diverse verticaal gemonteerde dochterbordjes en is ook de achterkant van het mini-ITX-bord vrijwel volledig benut.

Hoewel de cpu-prestaties net iets minder zijn dan bij de meeste andere X299-moederborden, merk je in de praktijk niet dat je op een moederbord vol compromissen werkt. De audiokwaliteit is uitstekend, de netwerkmogelijkheden zijn evenzogoed in orde en ook op de usb 3.1-snelheden hebben we niets aan te merken. ASRock heeft keer op keer de juiste keuzes gemaakt en dat betaalt zich uit.

Dat de ASRock X299E-ITX/ac een stukje hoogwaardig ontwerp is, staat dus buiten kijf. Waar de fabrikant door simpel ruimtegebrek op heeft moeten besparen, is de stroomvoorziening. Niet alleen is het aantal fasen in vergelijking met andere X299-moederborden aan de lage kant, maar ook de heatsink op de vrm's is wel erg compact. Nu heeft ASRock samen met Bitspower een mooi monoblock ontwikkeld dat alle zorgen omtrent de koeling wegneemt, maar alleen dat blok kost al 170 euro - en daar moet nog een hele custom loop omheen. Je komt al snel op het punt dat een X299 ITX-systeem alleen nog te verantwoorden is als mini-ITX een doel op zich is.

Als we antwoord moeten geven op de vraag 'moet je de ASRock X299E-ITX/ac aanschaffen?', dan is het eerlijke antwoord: eigenlijk niet. Dat is echter veel te weinig eer voor een moederbord waar zo veel vakmanschap in is verwerkt. ASRock heeft een werkelijk uniek product neergezet dat perfect is uitgevoerd, alleen gehinderd door de beperkingen die voortkomen uit het formaat. Die zijn voldoende groot om ons te weerhouden van het uitreiken van een reguliere award, maar de Hardware.Info Innovation award is wel degelijk meer dan op zijn plaats.


ASRock X299E-ITX/ac


Besproken product

Vergelijk  

Product

Prijs

Innovation ASRock X299E-ITX/ac

ASRock X299E-ITX/ac

  • Mini ITX
  • Socket 2066
  • Intel X299
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
0
*