AMD in 2018: 2e generatie Ryzen, Vega op 7nm en meer

45 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Ryzen Desktop
  3. 3. Desktop APU’s
  4. 4. 2e generatie AMD Ryzen op 12nm
  5. 5. Ryzen Mobile: ook Ryzen 3’s
  6. 6. Vega: weinig nieuws, Navi in 2019?
  7. 7. Verder in de toekomst: 7nm, Zen 2 en Zen 3
  8. 8. Reacties

Inleiding

AMD heeft gisteren aan de vooravond van de CES 2018 beurs een inkijkje gegeven in haar plannen voor het nieuwe jaar. Zo zijn we meer te weten gekomen over onder meer de tweede generatie Ryzen processors als ook over een nieuwe op 7nm geproduceerde variant van de Vega GPU. In dit artikel zetten we al het nieuws voor je op een rij.

2017 mag voor AMD in de boeken als een van de meest bijzondere jaren in de geschiedenis van de processorfabrikant. Het is het jaar dat het bedrijf eindelijk de comeback in de CPU-markt maakte waarop door velen werd gehoopt. AMD heeft in het afgelopen jaar werkelijk een recordaantal nieuwe producten geïntroduceerd, waaronder de Ryzen CPU’s voor desktop, de Ryzen Threadripper CPU’s voor high-end desktops, de Epyc CPU’s voor servers, de nieuwe Vega-architectuur voor GPU’s en nog net voor het eind van het jaar de eerste Ryzen CPU’s voor laptops. Zeker op het vlak van CPU’s heeft AMD hoge ogen gegooid en zelfs wanneer je niet warmloopt voor een Ryzen-chip kun je niet ontkennen dat AMD op z’n minst haar concurrent Intel weer wakker heeft geschud. Waar we het de afgelopen jaren moesten doen met opeenvolgende processorgeneraties die vaak nog geen 10% sneller waren dan hun voorlopers hebben we zelden zo’n grote prestatiewinsten in beide kampen gezien als in 2017!

Voor 2018 is AMD naar eigen zeggen van plan om in hetzelfde tempo door te pakken. Dat maakt dat we ook in 2018 voldoende nieuwe producten van de fabrikant mogen verwachten en dat men het succes dat nu met de Ryzen chips wordt bewerkstelligd verder wil uitbouwen. Zoals je op de volgende pagina’s zult zien is er op het gebied van processors voldoende nieuws te melden. Aan de GPU kant loopt het allemaal wat minder hard van stapel; Vega lijkt toch niet echt het succes dat AMD ons wil voorspiegelen en juist ook aan dit front lijkt er vooralsnog voor 2018 niet extreem veel nieuws te verwachten.

Hoe het ook zij; AMD was in 2017 een chipfabrikant om rekening mee te houden en dat moet in 2018 niet anders zijn…

Ryzen Desktop

Op het vlak van desktop processors is met afstand het meeste nieuws te brengen. Zo mogen we spoedig de eerste Ryzen APU’s (processors met geïntegreerde GPU) op de desktop verwachten en komt er een tweede generatie Ryzen processors met een geoptimaliseerd productieprocedé aan. Maar er is ook goed nieuws voor wie nu al een AMD Ryzen processor wil aanschaffen; AMD heeft immers met onmiddellijke ingang de adviesprijzen van vrijwel al haar Ryzen processors verlaagd om zo nog beter te kunnen concurreren met Intel, zeker na de introductie van de Intel Coffee Lake processors.

Een aantal van die prijsverlagingen zijn niet misselijk: het topmodel uit de Ryzen 7 serie, de 8-core 1800X, had tot nu toe een adviesprijs van $ 499 en daalt naar $ 349, goedkoper dan de Core i7 8700K. Ook bij de Ryzen 7 1700X gaat er bijna 100 dollar vanaf. Het instapmodel van de Threadripper processors, de 1900X, wordt eveneens 100 dollar goedkoper. Volgens AMD zijn de nieuwe prijzen eind vorige week aan distributeurs, importeurs en de belangrijkste webshops wereldwijd gecommuniceerd en zouden de prijsverlagingen spoedig in de hele markt doorgevoerd moeten worden.

Overigens waren veel Ryzen-processors gedurende Black Friday en de weken erna in de aanbieding en lijkt het er dus op dat de speciale actieprijzen van eind vorig jaar nu definitief worden. Zie bijvoorbeeld hieronder het prijsverloop van de Ryzen 7 1800X uit onze prijsvergelijker; waar de CPU op dit moment een laagste prijs van € 405 heeft, hebben we de afgelopen twee maanden prijzen zo laag als € 314 gezien. Bij introductie betaalde je ca. € 550 voor de CPU.


Het prijsverloop van de AMD Ryzen 7 1800X in de Hardware.Info Prijsvergelijker

Een ander nieuwtje dat vanaf komende week beschikbaar moet komen is dat AMD samen met het bedrijf Enmotus speciale software op de markt brengt om een snelle SSD en een traditionele harde schijf sneller te laten samenwerken. De FuzeDrive software zorgt ervoor dat de meest gebruikte bestanden op de SSD staan en daardoor het snelst te bereiken zijn terwijl minder vaak gebruikte bestande enkel op de grotere, maar langzamere HDD staan. Daarnaast gebruikt FuzeDrive ook niet gebruikt RAM-geheugen om lees- en schrijfacties verder te versnellen. Uniek is dat je voor het gebruiken van FuzeDrive Windows niet opnieuw hoeft te installeren. Of je je installatie nu al op een SSD of HDD hebt staan, schroef er een schijf bij, installeer het pakket en de software zou de rest moeten doen. FuzeDrive gaat zo’n $ 20 kosten en komt zoals geschreven later deze week beschikbaar.

En voor wie graag gebruikt maakt van een officiële AMD CPU-koeler én helemaal wild is van RGB-verlichting is er ook goed nieuws: er komt een nieuwe versie van de Wraith-koeler, met volledige support voor RGB. De Wraith Prism zou spoedig op de markt moeten komen tegen een adviesprijs van $ 49.

Desktop APU’s

In het door AMD gecommuniceerde prijsoverzicht zag je ook twee nieuwe Ryzen processors staan, de Ryzen 5 2400G en Ryzen 3 2200G. De G staat hier voor Graphics, en we hebben hier dan ook van doen met de eerste op Zen-architectuur gebaseerde APU’s (geïntegreerde CPU en GPU) voor desktops. Deze processors zijn gebaseerd op de Raven Ridge chip, zoals die ook voor de eind vorig jaar voor de eerste Ryzen APU’s voor laptops wordt gebruikt. Deze chip combineert vier Zen CPU-cores (één CCX) met een op Vega-architectuur gebaseerde GPU. Deze communiceren met elkaar via AMD’s Infinity Fabric bus. Klik hier voor ons uitgebreide artikel over Ryzen Mobile, waarin we de eigenschappen van de chip uitvoerig uit de doeken doen.

Voor desktops komen er in eerste instantie twee varianten op de markt, de Ryzen 5 2400G en Ryzen 3 2200G. De chips worden al over een dikke maand, op 12 februari om precies te zijn, geïntroduceerd.

Bij de Ryzen 5 2500G werken de vier CPU-cores op 3,6 GHz met een maximale boost klokfrequentie van 3,9 GHz. Simultaneous Multi-Threading (SMT) is ingeschakeld, waardoor de vier cores gelijktijdig kunnen werken aan instructies van 8 programmathreads. De geïntegreerde Vega GPU werkt met 11 compute units met elk 64 shader units, 704 in totaal dus. De processor krijgt een adviesprijs van $ 169 en zit daarmee iets onder het niveau van de Intel Core i5 7400.

Bij de Ryzen 3 2200G werkt de quad-core CPU op een wat lager klokfrequentie (3,5 GHz met 3,7 GHz boost) en is SMT uitgeschakeld. Daarnaast zijn er “slechts” 8 Vega CU’s ingeschakeld, wat dus neerkomt op 512 shader units. Deze APU gaat slechts $ 99 kosten.

Dé kracht van de APU’s moet natuurlijk zijn dat AMD met Zen niet alleen CPU-cores heeft die zich kunnen meten met die van Intel, maar dankzij de Vega-cores bovenal veel betere grafische prestaties kan bieden. Volgens AMD mogen we bij de Ryzen 5 2400G in 3DMark een prestatieniveau verwachten van de combinatie van een Core i5 8400 met een Nvidia GeForce GT 1030 voor een fractie van de prijs van dat duo. Belangrijker is dat – in tegenstelling tot met desktop Core i-processors – het spelen van menig moderne game in Full HD met beperkte settings prima mogelijk is. Onderstaande slides tonen enkele benchmarks die AMD over voorschotelde, waaruit blijkt dat de Vega GPU uit de Ryzen APU’s heel wat meer in z’n mars heeft dan de geïntegreerde GPU van de Intel processors.

Daar komt verder bij dat de geïntegreerde GPU van de Ryzen APU’s alle mogelijkheden biedt van de losse Vega-chips, waaronder ondersteuning voor FreeSync 2 monitoren – wat gezien de relatief lage framerates van iGPU’s geen overbodige luxe is – en ondersteuning voor H.265 video en HDR.

Doordat bij de Ryzen APU’s alle vier de CPU-cores in één zogenaamde core complex (CCX) zitten, mogen we volgens AMD een prestatieniveau verwachten dat zelfs nog iets hoger is dan bij al bekende quad-core Ryzen CPU’s, die bestaan uit twee CCX’en waarbij binnen elke CCX twee van de vier cores zijn uitgeschakeld. Hierdoor zijn deze nieuwe CPU’s ook wanneer je de geïntegreerde GPU niet gebruikt een prima alternatief voor de huidige quad-core Ryzens. Zodoende zullen na de introductie van de Ryzen 5 2400G en Ryzen 3 2200G de Ryzen 5 1400 en Ryzen 3 1200 langzaam van het toneel gaan verdwijnen. Ook puur gekeken naar de CPU-prestaties is AMD ervan overtuigd met de nieuwe chips een zeer interessant alternatief voor Intel in de markt te zetten.

De Ryzen desktop APU’s maken gebruik van exact dezelfde Socket AM4 processorvoet als de bestaande AMD Ryzen desktop processors en kunnen zodoende dan ook werken in de bestaande generatie moederborden.

Ten slotte zouden de Ryzen Desktop APU’s nog aardig wat extra prestaties in het verschiet hebben voor wie gaat overklokken. AMD toonde dat een overstap van standaard DDR4-2400 naar DDR4-3200 geheugen al een 14% hogere score in 3DMark tot gevolg kan hebben. AMD’s eigen overklokker Sami Makinnen kreeg de GPU van de Ryzen 5 2400G met standaard luchtkoeling overgeklokt tot 1675 MHz. Samen met DDR4-3600 leverde dat zelfs een prestatiestijging van 39% op.

Een van de redenen waarom de Ryzen APU’s volgens AMD goed zullen overklokken is dat de chips een TDP van 65W hebben, maar dat alle Ryzen moederborden zijn geoptimaliseerd voor processors met een TDP van minimaal 95W. Dat maakt dat er zelfs bij borden die niet specifiek voor overklokken bedoeld zijn, voldoende headroom is.

2e generatie AMD Ryzen op 12nm

In april mogen we meer nieuws verwachten: dan begint AMD met de introductie van de tweede generatie Ryzen processors, gebruik makend van een nieuwe 12nm productieprocedé van Global Foundries. Waar je op basis van de naamgeving van het productieprocedé zou verwachten dat de transistors fysiek een stuk kleiner worden (12nm versus 14nm) blijkt dat niet echt het geval te zijn; GlobalFoundries zogenaamde “12LP” prodecedé is voornamelijk wat zuiniger dan het bestaande 14nm procedé, wat maakt dat AMD binnen dezelfde beperkingen qua stroomverbruik en warmteproductie hogere klokfrequenties kan bieden.

AMD spreekt bij de 2e generatie Ryzen over “Zen+” cores, maar in principe is aan het ontwerp van de CPU weinig tot niets veranderd. Het geoptimaliseerde productieprocedé maakt echter dat verschillende timings binnen de CPU, bijvoorbeeld de latencies voor het aanspreken van caches, wat strakker kunnen. Dat maakt dat 2e generatie Ryzen ook op dezelfde klokfrequentie een fractie sneller kan zijn dan bestaande Ryzen chips, al zal dat verschil miniem zijn. Het belangrijkste verschil is dat de nieuwe CPU’s dus op hogere klokfrequenties werken en op dezelfde klokfrequentie voornamelijk zuiniger zijn. AMD geeft aan dat het verschil in performance-per-watt met Intel met deze stap weer een stuk kleiner wordt.

Naast de hogere klokfrequenties mogen we nog één ander nieuwtje verwachten bij tweede generatie Ryzen; de CPU’s gaan net als Ryzen Mobile APU’s gebruik maken van Precision Boost 2.0. Waar bij de bestaande Ryzens het aantal actieve cores bepaalt wat de maximale klokfrequentie is en in de praktijk enkel bij één of twee actieve cores de hoogste Boost-klokfrequenties worden behaald, is bij Precision Boost 2.0 het totale stroomverbruik en de temperatuur van de CPU bepalend. Dat maakt dat ook wanneer een groter aantal cores actief is, maar niet volledig belast, de klokfrequenties omhoog gaan. Volgens AMD kan dit juist bij games in verschillende situaties voor significante prestatiewinsten zorgen; veel moderne games maken immers gebruik van veel programmathreads, die elk slechts een beperkte belasting genereren. In dergelijke situaties zullen de 2e generatie Ryzen chips dus op een hogere klokfrequentie werken dan eerste generatie Ryzen.

Welke modellen met welke specificaties we precies in april mogen verwachten heeft AMD nog niet bekend gemaakt, al liet men wel weten dat we geen wereldschokkende veranderingen hoeven te verwachten qua modelvoering. Grote kans dus dat CPU’s als de Ryzen 7 1800X een directe opvolger krijgen in de vorm van een Ryzen 7 2800X met een wat hogere klokfrequentie.

Net als bij de APU’s maken de 2e generatie Ryzens maken van de bestaande Socket AM4 processorvoet; ze zijn dan ook volledig compatible met bestaande Socket AM4 moederborden. Wel zal een nieuwe BIOS vereist zijn. AMD geeft aan dat men de commitment van de moederbordfabrikanten heeft dat er voor alle 120+ AM4-moederborden die inmiddels op de markt zijn zo’n BIOS-update zal komen. Al vóór de introductie van de 2e generatie Ryzen processors zullen moederbordfabrikanten overigens beginnen met hun borden te voorzien van zo’n nieuwe BIOS. Dergelijke borden zullen te herkennen zijn aan een sticker met de tekst “AMD Ryzen Desktop 2000 ready”. Heb je al een bestaand bord, dan zul je dus met een eerste generatie Ryzen CPU de BIOS moeten flashen voordat je een 2e generatie Ryzen processor plaatst – al bieden meer en meer moederborden ook de mogelijkheid om de BIOS te flashen zonder dat er een CPU geplaatst is.

Maar; er komen ook nieuwe Socket AM4 moederborden met een 400-serie chipsets die speciaal zijn geoptimaliseerd voor 2e generatie Ryzen (maar overigens ook prima zullen werken met eerste generatie Ryzen chips). Als opvolger van de bestaande X370 chipset voor luxe Ryzen-moederborden mogen we in april de X470 verwachten. Wat deze exact qua vernieuwingen gaat brengen is nog onbekend; AMD liet in ieder geval weten dat de nieuwe chipset zuiniger is en betere I/O-prestaties voor SSD’s en USB-devices moet brengen. Puur op de CPU-prestaties heeft de overstap van X370 naar X470 geen verschil. Geruchten dat bij X470 de door de chipset geleverde extra PCI-Express lanes allen van de 3.0 in plaats van 2.0 generatie zijn wilde AMD nog niet bevestigen.

Ryzen Mobile: ook Ryzen 3’s

Op het vlak van processors voor laptops is er ook nieuws te melden. Eind vorig jaar introduceerde AMD de eerste Ryzen Mobile APU’s, de Ryzen 7 2500U en Ryzen 5 2500U. Klik hier voor ons uitgebreide artikel hierover. De eerste laptops met deze chips zijn inmiddels op de markt, maar echt storm loopt het nog niet, zeker niet in de Benelux. In Nederland is er tot nu toe wel geteld één exemplaar beschikbaar, de HP Envy X360 15-bq100nd en de review die onze buren er dit weekend over hebben gepubliceerd bewijst dat het product nog voldoende scherpe kantjes heeft. Volgens AMD mogen we de komende maanden echter veel meer Ryzen Mobile laptops verwachten, van alle belangrijke fabrikanten. Zo gaat Acer de Ryzens lepelen in een nieuwe generatie Nitro 5 gaming laptops en mogen we van Dell nieuwe Inspirons verwachten met de chips. Die laatste lijkt trouwens op basis van de specificaties in sommige uitvoeringen direct een vrij kansloos product, aangezien Dell in al haar wijsheid heeft besloten dus Ryzen 7 of 5 te combineren met een losse Radeon 530 GPU die vermoedelijk niet veel sneller is dan de geïntegreerde Vega GPU. AMD beaamt dit en geeft aan dat in sommige markten laptops met losse GPU simpelweg beter verkopen aangezien verkopers en consumenten geloven dat dit per definitie beter is.

 

Daarnaast wordt de serie processors uitgebreid met twee nieuwe, goedkopere modellen, de Ryzen 3 2300U en Ryzen 3 2200U. De 2300U werkt met vier CPU-cores zonder SMT en heeft zes ingeschakelde Vega CU’s. De 2200U wordt een echt instapper met slechts twee ingeschakelde CPU-cores en drie ingeschakelde Vega CU’s. AMD geeft ruiterlijk toe dat deze laatste chip er puur is voor extreem goedkope laptops en de GPU eigen puur krachtig genoeg is voor 2D-werkzaamheden.

Ander nieuws is dat de Ryzen Mobile chips ook in Pro-uitvoering op de markt gaan komen voor zakelijke laptops. De Ryzen 7 Pro 2700U en Ryzen 5 Pro 2500U worden qua specificaties en prestaties vergelijkbaar met de standaardmodellen maar bieden enkele extra security features. 

Vega: weinig nieuws, Navi in 2019?

Videokaarten dan. Heeft AMD op dat vlak ook nog iets nieuws te melden? Weinig helaas. Tijdens de presentatie herhaalde AMD nogmaals hoe succesvol de RX Vega 56 en 64 in hun ogen zijn. Statistieken uit onder meer onze prijsvergelijker wijzen echter uit dat we bij die claims wel wat vraagtekens mogen zetten.

AMD geeft aan dat we de komende tijd meer en meer custom Vega kaarten van partners als ASUS, Gigabyte, MSI en Sapphire mogen verwachten. Deze kaarten zullen stuk voor stuk wat sneller zijn dan de referentiemodellen volgens AMD. Helaas bereiken die vooralsnog niet ons testlab, alle AMD-partners die we hierover spreken melden dat er geen samples zijn. Dat geeft te denken.

Nieuws is er voornamelijk op het gebied van laptops. Zo is al bekend dat er een mobiele Intel processor gecombineerd met Vega GPU en HBM-geheugen op de markt komt (Kaby Lake-G), klik hier voor onze uitgebreide preview hiervan. Zelf komt AMD ook met een vermoedelijk op dezelfde Vega-chip gebaseerde mobiele Vega variant, waarbij een Vega GPU samen met één HBM2 geheugenstack in een chipmodule zitten. Wanneer deze Radeon Vega Mobile exact op de markt komt en wat de precies te verwachten prestaties zijn, blijft koffiedik kijken.


AMD's VP Scott Herkelman toont Vega Mobile package (rechts) naast de desktop Vega-variant.

Qua dekstop videokaarten kon AMD nog geen nieuw aankondigingen doen, behalve dat men “later dit jaar” met een middels 7nm productieprocedé vervaardigde Vega chip op de markt zullen komen, die in eerste instantie puur voor Radeon Instinct kaarten voor machine learning is bedoeld. Uitdrukkelijk niet voor gaming dus. Over de volgende generatie Navi-architectuur wist men enkel te melden dat de ontwikkeling “op schema” ligt. Wanneer we Navi exact mogen verwachten werd men niet duidelijk over, maar als we de slides juist interpreteren en goed tussen de regels door luisteren lijkt het erop dat dat eerder in 2019 dan in 2018 zal zijn. Dat zou betekenen dat AMD ook dit jaar er een harde dobber aan zal hebben om te concurreren met Nvidia.

Leuk nieuws voor wie een Radeon RX Vega 56 of 64 heeft is dat de eind maart verschijnende game FarCry 5 gebruik gaat maken van AMD’s Rapid Packed Math functionaliteit, waarbij effecten die minder nauwkeurige berekeningen nodig hebben (16-bit in plaats van 32-bit nauwkeurigheid) op dubbele snelheid verwerkt kunnen worden. De game gaat verder gebruik maken van moderne mogelijkheden als Shader Intrinsics en HDR. 

Een ander klein nieuwtje is er over FreeSync; de technologie gaat variabele verversingsfrequenties ook beschikbaar maken via HDMI 2.1, waardoor er ondersteuning komt voor hogere resoluties en frequenties. Of er voor HDMI 2.1 een nieuwe generatie videokaarten nodig is werd ons echter niet geheel duidelijk.

Verder in de toekomst: 7nm, Zen 2 en Zen 3

Ten slotte gunde AMD’s CTO Mark Papermaster ons nog een kleine blik in de wat verdere toekomst. Later dit jaar wil AMD met de op de vorige pagina’s genoemde nieuwe Radeon Instinct kaart de eerste chip geproduceerd middels een 7nm productieprocedé introduceren. Volgens AMD kan men met 7nm een performance-per-watt niveau bereiken vergelijkbaar met Intels nieuwe 10nm procedé en wordt daarmee voor het eerste de technologische voorsprong van Intel qua productieprocedé’s volledig ingelopen. AMD wil 7nm gaan inzetten voor zowel GPU’s als CPU’s.

Voor processors zal het dan gaan om producten gebaseerd op de tweede iteratie van de Zen-cores, codenaam Zen 2. Belangrijk nieuws is dat het ontwerp van Zen 2 volgens AMD volledig klaar is. Wij verwachten dan ook een introductie begin 2019. Zen 2 moet op alle fronten een verdere verbetering van de Zen-architectuur zijn en AMD belooft opnieuw een significante stap vooruit qua prestaties. Een ander team is inmiddels al goed op streek met het ontwerp van de Zen 3 cores, die in 2020 op een verder geoptimaliseerd 7nm procedé het levenslicht zouden moeten zien.

Bij videokaarten komt dus in eerste instantie een variant van Vega beschikbaar op 7nm. De échte 7nm generatie wordt Navi. Zoals we op de vorige pagina al schreven, AMD zegt niks over een mogelijke periode van introductie, maar als we tussen de regels door luisteren lijkt ook dat 2019 te worden.

De komende tijd wil AMD met haar bestaande producten veel meer gaan inzetten op de lucratieve markt voor machine learning. Eén van de laatste aankondigingen die CTO Mark Papermaster deed is dat men voor deze bedrijfstak inmiddels een volledige set open-source tools beschikbaar heeft, waarmee men hoopt een interessant alternatief te beiden voor het vrijwel geheel dichtgetimmerde ecosysteem van concurrent Nvidia.

0
*