Eindelijk mainstream Coffee Lake: Intel B360 en H370 moederborden review

26 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Betaalbare koffie
  2. 2. Z370 vs H370 vs B360 chipset
  3. 3. ASRock Fatal1ty H370 Performance & H370M-ITX/ac
  4. 4. ASUS ROG Strix B360-F & H370-F Gaming
  5. 5. Gigabyte B360 & H370 Aorus Gaming 3 WiFi
  6. 6. MSI B360M Pro-VDH & B360 Gaming Pro Carbon
  7. 7. Testmethode
  8. 8. Benchmarks (CPU)
  9. 9. Benchmarks (geheugen en GPU)
  10. 10. USB 3.1
  11. 11. Stroomverbruik
  12. 12. Geluidskwaliteit
  13. 13. Conclusie
  14. 14. Besproken producten
  15. 15. Reacties

Betaalbare koffie

Intel lanceert vandaag een nieuwe reeks processors én de langverwachte B360 en H370-chipsets voor goedkopere moederborden. Deze moederborden kunnen in combinatie met Coffee Lake-processors gebruikt worden, waardoor het nu eindelijk mogelijk is om een goedkoper systeem op basis van Intel 8ste generatie samen te stellen. De nieuwe chipset leveren grotendeels dezelfde mogelijkheden als Z370 met enkele nieuwe features.

Tijdens de introductie van Coffee Lake in oktober 2017 werden er door velen de nodige oehs en aahs geroepen. Voor het eerst in een decennium ging bij de mainstream processors van de blauwe gigant het aantal cores weer omhoog. Eindelijk, want hoewel de eeuwig voortslepende quad-cores van Intel niet bepaald traag waren, liet concurrent AMD zien dat meer cores ook een aanzienlijk deel van de mainstream doelgroep aanspreekt. Het duurde dan ook niet lang voordat de grootste desktopprocessorfabrikant meer dan vier cores in een socket 115x-pakketje in de winkels had liggen.

Bovenaan de Coffee Lake processorpiramide staat de Core i7 8700K: 6 cores met HyperThreading. Daarmee kun je overklokken, net als bij de iets lager gepositioneerde Core i5 8600K. Ondanks de introductie van hexacores is de overklokbare quad-core ook vertegenwoordigd dankzij de Core i3 8350K. De rest van de lineup bestaat echter uit cpu's die niet geschikt zijn gemaakt voor overklokken. Daarmee heb je bar weinig aan die mogelijkheid op een Z-chipset, wat de afwezigheid van de B- en H-serie moederborden des te nijpender maakt.

De eerste acht B360/H370-moederborden getest

Vanaf vandaag is dit anders, nu zijn de mainstream processors ook echt met mainstream chipsets te combineren. Populaire processors met een uitstekende prijs-prestatieverhouding zoals de Core i5 8400 en de Core i3 8100 zijn dus eindelijk op moederborden te gebruiken die veel beter aansluiten qua mogelijkheden. Hoe deze moederborden zich tot elkaar verhouden en welk moederbord voor welk gebruiksdoel interessant is, lees je in deze review. ASRock, ASUS, Gigabyte en MSI wisten ons elk twee moederborden met de nieuwe chipsets aan te leveren voorafgaand aan de lancering.

De moederbordfabrikanten hebben veel modelnamen opnieuw gebruikt voor deze volgende iteratie. In het geval van de B360-chipset heeft Intel een stapje omhoog moeten doen, gezien concurrent AMD vorig jaar met zijn B350-chipset deze naam overnam. Met deze keuze van Intel wordt verwarring voorkomen, al zijn er desondanks nog moederborden die door de doorlopende naamgeving identiek zijn aan een AMD-bord - met slechts één cijfer verschil.

Lees ook:

Z370 vs H370 vs B360 chipset

Uiteraard is de meest in het oog springende feature van Z370 de mogelijkheid tot overklokken. Nog altijd kan dit enkel in combinatie met processors met het K-suffix, dus de i3 8350K, de i5 8600K en de i7 8700K. Gaat het bij de H370 en B360-chipsets dan om een downgrade? Niet bepaald, en bovendien weten de nieuwe chipsets zich op andere vlakken juist te onderscheiden van hun duurdere generatiegenoot.

In de pci-e 3.0-laneverdeling vanuit de cpu zien we wel een beperking op de nieuwe chipsets. Waar deze lanes op Z370 verdeeld kunnen worden om zo SLI of CrossFire mogelijk te maken, is dat bij H370, B360 en H310 niet het geval. Het totaal aantal lanes blijft wel hetzelfde, dit wordt immers vanuit de processor gedaan, maar bij H370, B360 en H310 kan dit niet meer gesplitst worden om meerdere sloten (en dus videokaarten) aan te sturen. De lanes voor alle pci-e-sloten behalve het primaire slot zijn dus afkomstig uit de chipset.

Een grote toevoeging aan de nieuwe chipsets is de geïntegreerde draadloze netwerkondersteuning. Bij Z370 moesten er nog losse chips op het moederbord geplaatst worden om wifi mogelijk te maken, bij zowel H370 als B360 én H310 kan de chipset dit zelf. Dat maakt in theorie de kostprijs voor moederborden met wifi op basis van deze chipsets goedkoper, en op het pcb is er minder ruimte nodig. Dat laatste kan vooral bij itx-bordjes een voordeel opleveren, gezien de compacte formfactor. Ondersteuning vanuit de chipset betekent in dit geval dat er nog wel een rf-module nodig waarmee WiFi- en Bluetoothsignalen kunnen worden verzonden en ontvangen.

Bij H370, B360 en H310 komen we afnemend minder usb 3.0-poorten tegen dan op Z370. Daar tegenover staat wel dat usb 3.1 (échte gen2!) nu eindelijk vanuit de chipset ondersteund worden. Hierdoor zijn opnieuw minder chips op de moederborden nodig dan bij Z370, en bij H370 en B360 zien we de mogelijkheid tot 4 usb 3.1 gen2-poorten. Het aantal sata-aansluitingen ligt enkel bij H310 lager, en raid-ondersteuning is bij zowel B360 als H310 geheel afwezig, terwijl H370 dit wel heeft.

 
Z370
H370
B360
H310
Overklokken Ja Nee Nee Nee
PCIe 3.0-laneverdeling vanuit cpu 1x16 of 2x8 of 1x8+2x4 1x16 1x16 1x16
Monitoraansluitingen/pipes 3/3 3/3 3/3 3/2
Geheugenkanalen/DIMM's per kanaal 2/2 2/2 2/2 2/1
Integrated Intel Wireless-AC (CNVi) Nee Ja Ja Ja
Intel Optane Memory Ja Ja Ja Nee
HS I/O-lanes 30 30 24 14
USB-poorten (USB 3.0) 14 (10) 14 (8) 12 (6) 10 (4)
USB 3.1: Gen2 / Gen1 0/10 4/8 4/6 0/4
SATA600 6 6 6 4
PCIe 3.0 lanes (chipset) 24 20 12 6 (enkel 2.0)
Intel RST Ja Ja Ja Nee
Intel RST PCIe 3 2 1 0
Intel RST PCIe RAID 0, 1, 5 Ja Ja Nee Nee
Intel RST SATA RAID 0, 1, 5, 10 Ja Ja Nee Nee
Intel RST for CPU-attached Intel PCIe Storage Ja Nee Nee Nee

ASRock Fatal1ty H370 Performance & H370M-ITX/ac

Van ASRock ontvingen wij twee moederborden: de ASRock Fatal1ty H370 Performance en de ASRock H370M-ITX/ac.

ASRock Fatal1ty H370 Performance

Een duidelijk mainstreambord van ASRock is de Fatal1ty H370 Performance. Op het atx-formaat levert de fabrikant hier een behoorlijke stroomvoorziening. Twaalf fasen tellen we, en met de twee aanzienlijke koelblokken ernaast moet een hexa-core op vol gas op dit moederbord geen probleem zijn. De grijze koelblokken worden afgewisseld met enkele carbon-achtige accenten. Desondanks heeft ASRock er niet voor gekozen dit in de naam van het moederbord te verwerken.

ASRock Fatal1ty H370 Performance

Het moederbord ondersteunt ddr4 tot en met 2666 MT/s in dual-channel op de vier geheugensloten, al is dat ook afhankelijk van de processor die je gebruikt. We komen maar liefst zes pci-e sloten tegen, waarvan vier x1 zijn met een open uiteinde waardoor grotere insteekkaarten ook passen. De twee andere sloten zijn x16 qua formaat, maar alleen de bovenste daarvan is als zodanig aangesloten en bovendien verstevigd met een metalen omhulsel. Het tweede x16 komt in werkelijkheid uit op x4. In de buurt van de pci-e sloten zijn drie m.2-sloten verwerkt, waarvan de middelste bedoeld lijkt te zijn om een WiFi-kaartje op te installeren. Deze is helaas niet meegeleverd.

ASRock Fatal1ty H370 Performance

Qua opslag komen we ook nog zes sata-poorten tegen, die op de hoek van het moederbord netjes haaks zijn geplaatst. Hierboven zijn twee usb 3.0-headers te vinden, terwijl de usb 2.0-headers onderaan het bord zitten. Het aantal fan-aansluitingen op de H370 Performance is met vijf stuks redelijk gemiddeld, en ook rgb wordt mogelijk gemaakt door twee 'statische' led-headers en een addressable rgb-header. Nog meer rgb geeft ASRock de gebruiker door verlichting rondom de pch te plaatsen, wat eveneens aangestuurd kan worden.

De H370 Performance heeft aan de i/o-kant betrekkelijk weinig usb-poorten. We vinden twee keer 2.0, twee keer usb 3.0 en eveneens twee keer usb 3.1, in de vorm van een type-a en een type-c connector. De video-out is veelzijdig met een vga-connector, hdmi 1.4 en displayport 1.2-aansluiting. De gigabit ethernetaansluiting zit vervolgens vlak boven de s/pdif en analoge aansluitingen voor de ALC1220 audiocodec, waarmee maximaal 7.1-kanaals geluid valt te realiseren.

De ASRock Fatal1ty H370 Performance krijgt een adviesprijs van 125 euro.

ASRock H370M-ITX/ac

Zoals de naam al doet vermoeden hebben we met deze ASRock van doen met een itx-moederbord. De fabrikant heeft vaker geëxperimenteerd met nieuwe oplossingen om grote chips op deze formfactor mogelijk te maken, maar dat is bij de 1151-mainstreamsocket niet nodig. We zien dan ook dat ASRock het dit keer redelijk braaf heeft gehouden. De ASRock H370M-ITX/ac lijkt erg veel op de duurdere Z370M-ITX/ac.

ASRock H370M-ITX/ac

De processor op de H370M-ITX/ac krijgt stroom middels een vrm met zes fasen, waarbij een koelblok de warmte moet afvoeren. Ook op dit kleine bordje is voor een 8-pins eps-connector gekozen om dit te realiseren. Naast de processorsocket zijn twee ddr4-geheugensloten geplaatst, die grenzen aan de 6 sata-aansluitingen en de usb 3.0-header. Ook zit hier het m.2-slot, dat zowel in pci-e x4 als sata3-modus kan draaien. Als je het m.2-slot op dit moederbord gebruikt, wordt één van de sata-poorten overigens onbruikbaar, vanwege beperkingen in de chipset.

ASRock H370M-ITX/ac

Op de i/o-kant komen we betrekkelijk veel aansluitingen tegen voor een itx-bord in dit prijssegment. Allereerst kom je er twee hdmi 1.4-aansluitingen tegen, net als een displayport versie 1.2. Usb is hier uitstekend vertegenwoordigd met 4 maal usb 3.1, en zowel 2 keer usb 3.0 als usb 2.0. Dit zijn overigens allemaal type-a connectors, type-c heeft ASRock op de H370M-ITX/ac weggelaten. Naast usb vinden we twee gigabit netwerkaansluitingen én de dual band wifi-antennes die gebruikmaken van de Intel wireless-AC 3168-chip. Dat levert helaas een beperkte snelheid van 433 Mbit per seconde op. Qua audio heeft ASRock er op dit bord voor gekozen om met de iets oudere Realtek ALC892 te gaan.

De ASRock H370M-ITX/ac krijgt een adviesprijs van 115 euro.

Specificaties

Hieronder vind je de specificaties van beide ASRock-moederborden.

Algemeen
 
MerkASRockASRock
ProductnaamFatal1ty H370 PerformanceH370M-ITX/ac
Productcode90-MXB6X0-A0UAYZ90-MXB6R0-A0UAYZ
DetailsProductinfoProductinfo
Processor / Chipset
FormaatATXMini ITX
Ondersteunde processor(s)Intel Core i3 / i5 / i7 / Celeron / PentiumIntel Core i3 / i5 / i7 / Celeron / Pentium
Ondersteuning Intel Xeon-processor
CPU socketSocket 1151Socket 1151
Aantal sockets11
Intel Coffee Lake compatible
ChipsetIntel H370Intel H370
Geheugen
Type geheugenDDR4DDR4
Type modulesDIMMDIMM
Type ECC ondersteuningNon-ECC modeNon-ECC mode
Hoogst instelbare geheugensnelheidDDR4-2666DDR4-2666
Aantal geheugenkanalen22
Aantal geheugensloten42
Intel XMP compatible
Maximum intern geheugen64 GB32 GB
DDR3 SODIMM-sloten00
DDR3 DIMM-sloten00
DDR4 DIMM-sloten42
DDR4 SODIMM-sloten00
Uitbreidingssloten
PCI-Express x16 sloten21
PCI-Express x8 sloten00
PCI-Express x4 sloten00
PCI-Express x1 sloten40
Totaal aantal lanes alle PCI-Express x16 sloten2016
PCI-Express versie3.03.0
PCI-sloten00
Multi-GPU
Nvidia SLI compatible
Nvidia SLI (2-way)
Nvidia SLI (3-way)
Nvidia SLI (4-way)
AMD CrossFire compatible
AMD CrossFire (2-way)
AMD CrossFire (3-way)
AMD CrossFire (4-way)
Connectiviteit
USB 2.0 - extern22
USB 2.0 - headers21
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - extern22
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - headers21
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - Type-C poorten00
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - Type-C headers00
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - Type-C poorten10
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - extern (type-a + type-c)24
Video via USB-C
Thunderbolt 3
Storage
Serial ATA aansluitingen (totaal)66
Serial ATA 600 aansluitingen66
Serial ATA Express aansluitingen00
mSATA aansluitingen00
M.2 aansluitingen21
M.2 slot 1 typePCIe 3.0 x4 (4 GB/s)PCIe 3.0 x4 (4 GB/s)
M.2 slot 2 typePCIe 3.0 x4 (4 GB/s)
Aantal M.2 koelers00
U.2 aansluitingen00
RAID 0 ondersteuning
RAID 1 ondersteuning
RAID 5 ondersteuning
RAID 10 ondersteuning
Video
D-Sub (VGA) uitgang
DVI uitgang
HDMI uitgang
HDMI-versie1.41.4
Aantal HDMI uitgangen12
DisplayPort uitgang
DisplayPort-versie1.21.2
Aantal DisplayPort uitgangen11
Audio
Onboard audio - Kanalen7.17.1
Onboard audio - Codec chipRealtek ALC1220Realtek ALC892
Onboard audio - Codec typeHDAHDA
S/PDIF ingang
S/PDIF uitgang
Dolby Digital Live
DTS Connect
Bijgevoegde audiosoftwareCreative Sound Blaster Cinema 3
Netwerk
Aantal netwerkaansluitingen12
Snelste ethernet1 Gbit/s1 Gbit/s
LAN - ChipIntel WG-I219VIntel WG-I219V
LAN - Snelheid1000 Mbit/s1000 Mbit/s
LAN 2 - ChipIntel WG-I211AT
LAN 2 - Snelheid1000 Mbit/s
WLAN - Standaard802.11ac (Wi-Fi 5)802.11ac (Wi-Fi 5)
WLAN - ChipIntel Dual Band Wireless-AC 3168
WLAN - Snelheid433 Mbit/s
Bluetooth
Wireless / Bluetooth moduleGeïntegreerd
Bluetooth-versie4.24.2
Intel CNVi
Stroomcircuit
Totaal aantal chokes126
Primaire PWM controlleruPI Group uP9521Intersil ISL95866
CPU - Aantal mosfets per choke2+31
CPU - Type mosfetsNIKO-SEM PK618BA + PZ0903BKSinopower SM7341EHKP
PWM Controller fase ondersteuning6+2 Dual output PWM Controller4+3 Phase PWM Controller
Mosfet Ampère rating59 A40 A
Koeling / Overklokken
Fan aansluitingen (totaal)53
Fan aansluitingen (4-pin)53
Fan aansluitingen (PWM)53
VRM koelingPassiefPassief
Chipset koelerPassiefPassief
Maximale FSB/bClk frequentie100 MHz100 MHz
Max. CPU voltage1.52 V
Max. VCCIO voltage1.2 V
Max. geheugen voltage1.55 V1.55 V
PCH 1.5V / IMC / I/O voltage tweaking (maximaal)1.2 V1.2 V
Multiplier instelbaar
CPU Turbo Modus uitschakelbaar
HyperThreading/SMT uitschakelbaar
Cores uitschakelbaar
PCI-Express sloten hardwarematig uitschakelbaar
Voltage meetpunten op moederbord
Bevestiging koelblokkenSchroevenSchroeven
Overig
Dual BIOS
Flash-programma in BIOS
BIOS profielen
Probleem diagnose
On-board Power / Reset switch
On-board Clear CMOS switch
BIOS-chip(s) vervangbaar
Direct-naar-BIOS knop
Intel turbo spec
RGB Header
RGB Pin-out12V-GRB
Aantal reguliere RGB headers2
RGB verlichting geïntegreerd
Addressable RGB header

ASUS ROG Strix B360-F & H370-F Gaming

Van ASUS ontvingen wij eveneens twee moederboden: de ASUS RoG Strix B360-F Gaming en de H370-F Gaming.

ASUS ROG Strix B360-F Gaming

Deze B360 van ASUS is een atx-moederbord dat opvalt door zijn vaste i/o-cover. Deze feature was voorheen voorbehouden aan de meer high-end moederborden, maar nu zien we ASUS dit ook op dergelijke mainstreamborden plaatsen.

Asus RoG Strix B360-F Gaming

Aan opslag komen we op de Strix B360-F Gaming van ASUS zes sata-aansluitingen tegen, die opvallend genoeg allemaal naast elkaar geplaatst zijn en haaks opzij wijzen. Daarnaast zijn er twee m.2-sloten geplaatst, waarbij de een in pci-e x4-modus gebruikt kan worden en de ander in x2 óf in sata-modus. Ook heeft één van de twee een RoG m.2-heatsink meegekregen.

De vier geheugensloten kunnen gezamenlijk maximaal 64 GB ddr4 herbergen dat op maximaal 2666 MT/s kan draaien, afhankelijk van de gebruikte processor. De stroomvoorziening bestaat uit negen fasen en de vrm's worden middels twee koelblokken op temperatuur gehouden. Ook hier zien we weer een 8-pins eps-connector voor de cpu.

Asus RoG Strix B360-F Gaming

De B360-F Gaming biedt in totaal vijf pci-e sloten, waarvan twee de x16-formfactor hebben terwijl één daarvan echt x16 kan leveren en de ander tot x4 komt. Drie andere x1-sloten zijn hiertussen geplaatst. Deze zijn overigens 'gesloten' aan de achterkant, waardoor grotere insteekkaarten hier niet in zullen passen. Onderaan de Strix B360-F Gaming is nog een reguliere rgb-header geplaatst, om zo gebruik te kunnen maken van ledstrips. Een addressable rgb-header missen we hier, terwijl de fabrikant daar juist enige tijd mee voorop liep.

Aan i/o heeft de B360-F Gaming vier usb 2.0-poorten en drie keer usb 3.1, waarvan eentje de type-c aansluiting heeft. ASUS heeft hier gekozen voor enkel digitale videoaansluitingen, en dan in alle soorten: hdmi 1.4, dvi-d én displayport 1.2. Uiteraard komen we ook weer een gigabit ethernetpoort tegen, maar wifi ontbreekt. De op de ALC1220 aangesloten connectors zitten hiernaast, met s/pdif-aansluiting en vijf analoge aansluitingen voor 7.1-kanaals geluid.

De ASUS ROG Strix B360-F Gaming krijgt een adviesprijs van 139 euro.

ASUS ROG Strix H370-F Gaming

De H370-F Gaming komt, zoals de naam ook al doet vermoeden, sterk overeen met de B360-F Gaming. Sterker nog, als je de borden naast elkaar legt zie je bij de eerste oogopslag zelfs geen verschillen. Voor de H370-F Gaming zullen we daarom alleen even het verschil met de B360-F Gaming doornemen.

Asus RoG Strix H370-F Gaming

Uiteraard is de H370-chipset verschillend van B360, waarover je op pagina 2 van deze review al meer las. Voor de H370-F Gaming betekent dit dat je exact de B360-F Gaming kunt overnemen en onderaan het moederbord nog een tweede usb 3.0-header erbij zet. That's it.

De ASUS ROG Strix H370-F Gaming krijgt een adviesprijs van 159 euro.

Asus RoG Strix H370-F Gaming

Specificaties

Hieronder vind je de specificaties van beide ASUS-moederborden.

Algemeen
 
MerkAsusAsus
ProductnaamRoG Strix B360-F GamingRoG Strix H370-F Gaming
Productcode90MB0WG0-M0MAY090MB0WF0-M0MAY0
DetailsProductinfoProductinfo
Processor / Chipset
FormaatATXATX
Ondersteunde processor(s)Intel Core i3 / i5 / i7 / Celeron / PentiumIntel Core i3 / i5 / i7 / Celeron / Pentium
Ondersteuning Intel Xeon-processor
CPU socketSocket 1151Socket 1151
Aantal sockets11
Intel Coffee Lake compatible
ChipsetIntel B360Intel H370
Geheugen
Type geheugenDDR4DDR4
Type modulesDIMMDIMM
Type ECC ondersteuningGeenGeen
Hoogst instelbare geheugensnelheidDDR4-2666DDR4-2666
Aantal geheugenkanalen22
Aantal geheugensloten44
Intel XMP compatible
Maximum intern geheugen64 GB64 GB
DDR3 SODIMM-sloten00
DDR3 DIMM-sloten00
DDR4 DIMM-sloten44
DDR4 SODIMM-sloten00
Uitbreidingssloten
PCI-Express x16 sloten22
PCI-Express x8 sloten00
PCI-Express x4 sloten00
PCI-Express x1 sloten44
Totaal aantal lanes alle PCI-Express x16 sloten2020
PCI-Express versie3.03.0
PCI-sloten00
Multi-GPU
Nvidia SLI compatible
Nvidia SLI (2-way)
Nvidia SLI (3-way)
Nvidia SLI (4-way)
AMD CrossFire compatible
AMD CrossFire (2-way)
AMD CrossFire (3-way)
AMD CrossFire (4-way)
Connectiviteit
USB 2.0 - extern44
USB 2.0 - headers11
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - extern00
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - headers12
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - Type-C poorten00
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - Type-C headers00
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - Type-C poorten11
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - extern (type-a + type-c)33
Video via USB-C
Thunderbolt 3
Storage
Serial ATA aansluitingen (totaal)66
Serial ATA 600 aansluitingen66
Serial ATA Express aansluitingen00
mSATA aansluitingen00
M.2 aansluitingen22
M.2 slot 1 typePCIe 3.0 x4 (4 GB/s)PCIe 3.0 x4 (4 GB/s)
M.2 slot 2 typePCIe 3.0 x2 (2 GB/s)PCIe 3.0 x2 (2 GB/s)
Aantal M.2 koelers11
U.2 aansluitingen00
RAID 0 ondersteuning
RAID 1 ondersteuning
RAID 5 ondersteuning
RAID 10 ondersteuning
Video
D-Sub (VGA) uitgang
DVI uitgang
HDMI uitgang
HDMI-versie1.41.4
Aantal HDMI uitgangen11
DisplayPort uitgang
DisplayPort-versie1.21.2
Aantal DisplayPort uitgangen11
Audio
Onboard audio - Kanalen7.17.1
Onboard audio - Codec chipRealtek ALC1220Realtek ALC1220
Onboard audio - Codec typeHDAHDA
S/PDIF ingang
S/PDIF uitgang
Dolby Digital Live
DTS Connect
Netwerk
Aantal netwerkaansluitingen11
Snelste ethernet1 Gbit/s1 Gbit/s
LAN - ChipIntel WG-I219VIntel WG-I219V
LAN - Snelheid1000 Mbit/s1000 Mbit/s
Bluetooth
Stroomcircuit
Totaal aantal chokes99
Primaire PWM controllerDigi+ ASP1400Digi+ ASP1400BT
CPU - Aantal mosfets per choke22
CPU - Type mosfetsON Semiconductor NTMFS4C06N + NTMFS4C10NON Semiconductor NTMFS4C06N + NTMFS4C10N
PWM Controller fase ondersteuning5+0 Phase PWM controller
Mosfet Ampère rating46+69 A46+69 A
Koeling / Overklokken
Fan aansluitingen (totaal)66
Fan aansluitingen (4-pin)66
Fan aansluitingen (PWM)66
VRM koelingPassiefPassief
Chipset koelerPassiefPassief
Maximale FSB/bClk frequentie100 MHz100 MHz
Max. CPU voltage1.7 V
Max. VCCIO voltage1.15 V
Max. VCCSA voltage1.15 V
Max. geheugen voltage2 V
Multiplier instelbaar
CPU Turbo Modus uitschakelbaar
HyperThreading/SMT uitschakelbaar
Cores uitschakelbaar
PCI-Express sloten hardwarematig uitschakelbaar
Voltage meetpunten op moederbord
Bevestiging koelblokkenSchroevenSchroeven
Overig
Dual BIOS
Flash-programma in BIOS
BIOS profielen
Probleem diagnose
On-board Power / Reset switch
On-board Clear CMOS switch
BIOS-chip(s) vervangbaar
Direct-naar-BIOS knop
Intel turbo spec
RGB Header
RGB Pin-out12V-GRB12V-GRB
Aantal reguliere RGB headers11
RGB verlichting geïntegreerd
Addressable RGB header

Gigabyte B360 & H370 Aorus Gaming 3 WiFi

Van Gigabyte kregen wij de B360 Gaming 3 WiFi en H370 Gaming 3 WiFi toegestuurd. Net als bij ASUS komt de naamgeving tussen de twee moederborden weer sterk overeen. Toch zijn er bij de Gigabyte's wat meer onderlinge verschillen.

Gigabyte B360 Aorus Gaming 3 WiFi

De B360 Gaming 3 WiFi is de goedkopere van de twee, en heeft een stroomvoorziening van zeven fasen meegekregen. Het atx-bord heeft desondanks nog wel koeling op de mosfets gekregen, en ook de pch heeft het Aorus-sausje gekregen. Dual-channel wordt door de vier geheugensloten ondersteund, en daarbij kan tot maximaal 64 GB bij 2666 MT/s gebruikt worden. Op één van de drie m.2-sloten is een koelblok geplaatst, en het middelste slot is beperkt tot het 2230-formaat: voor het meegeleverde wifi-kaartje dus. De meegeleverde antennes kunnen met de bracket in een uitbreidingsslot worden gezet, en met deze oplossing kan  een theoretische draadloze snelheid van 1730 Mbit per seconde behaald worden. Het gaat hier om de Intel Wireless-AC 9560, die via het nieuwe CNVi-protocol werkt en zodoende geen pcie-lanes kost.

Gigabyte B360 Aorus Gaming 3 WiFi

Meer opslagmogelijkheden heeft de B360 Gaming 3 WiFi met zes sata-poorten. Deze zijn helemaal rechtsonder op het moederbord geplaatst, waarbij twee aansluitingen haaks staan. De B360 Aorus Gaming 3 heeft vijf pci-e sloten. Twee daarvan zijn x1 en drie zijn x16. Het bovenste x16-slot is verstevigd en met pins daadwerkelijk x16, de twee anderen zijn x4. We komen 5 vierpins fanheaders tegen. Aan verlichtingsmogelijkheden heeft Gigabyte ook gedacht. Twee headers voor addressable ledstrips en twee normale rgb-headers zijn op het moederbord gezet.

Gigabyte B360 Aorus Gaming 3 WiFi

De i/o van de B360 Aorus Gaming 3 WiFi is vanwege het wifi-insteekkaartje dus zonder antenneaansluitingen. Wel zien we een gigabit ethernetaansluiting, met daarnaast een reeks usb-poorten. Zo wordt er viermaal usb 2.0 geboden, drie keer usb 3.0 (waarvan één aansluiting type-c is) en een usb 3.1 type-a connector. Voor video is er gekozen voor een hdmi 1.4-connector en een dvi-d port. Helaas mist hier een DisplayPort-aansluiting, waardoor output op 4k met 60 Hz niet mogelijk is zonder een losse videokaart toe te voegen. Wat betreft audio heeft de B360 Aorus Gaming 3 WiFi de wat eenvoudigere ALC892 van Realtek. Hier komen we analoge aansluitingen voor 7.1-kanaals geluid tegen, maar s/pdif ontbreekt wel.

De Gigabyte B360 Aorus Gaming 3 WiFi krijgt een adviesprijs van 120 euro.

Gigabyte H370 Aorus Gaming 3 WiFi

Ten opzichte van de B360 heeft de H370 Aorus Gaming 3 WiFi een zwaardere stroomvoorziening bestaande uit tien fasen, voorzien van dezelfde koelblokken. De geheugensloten zijn dit keer verstevigd, en dat is ook bij het tweede pci-e x16-slot het geval. Dit tweede slot kan maximaal op x4 draaien, en het bord is CrossFire-gecertificeerd. De tweede videokaart zal dan lanes gebruiken via de chipset, wat voor maximale prestaties niet optimaal is. Ook op dit moederbord zijn de x1-sloten niet open voor grotere kaarten.

Gigabyte H370 Aorus Gaming 3 WiFi

Aan opslag heeft de H370 Aorus Gaming 3 net als zijn broertje zes sata-aansluitingen, zij het dat ze dit keer allemaal haaks geplaatst zijn. Qua m.2 worden dezelfde mogelijkheden geboden, en opnieuw kan het m.2 2230-slot gebruikt worden voor het meegeleverde wifi-kaartje tot maximale 1730 Mbit per seconde. Naast de usb 3.0-header is nu ook een usb type-c header te vinden, waarop eveneens usb 3.0 geleverd kan worden.

Gigabyte H370 Aorus Gaming 3 WiFi

De H370 Aorus Gaming 3 heeft aan de i/o-kant net als de B360-variant vier keer usb 2.0, drie keer usb 3.0 (waarvan weer één aansluiting type-c is) en opnieuw een usb 3.1 type-a connector. Qua video-aansluitingen vinden we ook bij de H370 enkel hdmi 1.4 en een dvi-d port zonder DisplayPort, terwijl de audiochip een upgrade heeft gekregen naar Realtek's ALC1220. Voor audio komen we zes analoge aansluitingen voor 7.1-kanaals geluid tegen, maar s/pdif ontbreekt ook bij de H370-versie.

De Gigabyte H370 Aorus Gaming 3 WiFi krijgt een adviesprijs van 142 euro.

Specificaties

Hieronder vind je de specificaties van beide Gigabyte-moederborden.

Algemeen
 
MerkGigabyteGigabyte
ProductnaamB360 Aorus Gaming 3 WiFiH370 Aorus Gaming 3 WiFi
ProductcodeB360 Aorus Gaming 3 WiFiH370 Aorus Gaming 3 WiFi
DetailsProductinfoProductinfo
Processor / Chipset
FormaatATXATX
Ondersteunde processor(s)Intel Core i3 / i5 / i7 / Celeron / PentiumIntel Core i3 / i5 / i7
Ondersteuning Intel Xeon-processor
CPU socketSocket 1151Socket 1151
Aantal sockets11
Intel Coffee Lake compatible
ChipsetIntel B360Intel H370
Geheugen
Type geheugenDDR4DDR4
Type modulesDIMMDIMM
Type ECC ondersteuningNon-ECC modeNon-ECC mode
Hoogst instelbare geheugensnelheidDDR4-2666DDR4-2666
Aantal geheugenkanalen22
Aantal geheugensloten44
Intel XMP compatible
Maximum intern geheugen64 GB64 GB
DDR3 SODIMM-sloten00
DDR3 DIMM-sloten00
DDR4 DIMM-sloten44
DDR4 SODIMM-sloten00
Uitbreidingssloten
PCI-Express x16 sloten32
PCI-Express x8 sloten00
PCI-Express x4 sloten00
PCI-Express x1 sloten24
Totaal aantal lanes alle PCI-Express x16 sloten2016
PCI-Express versie3.03.0
Mini PCI-Express aansluitingen0
PCI-sloten00
Multi-GPU
Nvidia SLI compatible
Nvidia SLI (2-way)
Nvidia SLI (3-way)
Nvidia SLI (4-way)
AMD CrossFire compatible
AMD CrossFire (2-way)
AMD CrossFire (3-way)
AMD CrossFire (4-way)
Connectiviteit
USB 2.0 - extern44
USB 2.0 - headers11
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - extern22
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - headers11
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - Type-C poorten00
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - Type-C headers01
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - Type-C poorten11
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - extern (type-a + type-c)22
Video via USB-C
Thunderbolt 3
Storage
Serial ATA aansluitingen (totaal)66
Serial ATA 300 aansluitingen0
Serial ATA 600 aansluitingen66
Serial ATA Express aansluitingen00
mSATA aansluitingen00
M.2 aansluitingen22
M.2 slot 1 typePCIe 3.0 x4 (4 GB/s)PCIe 3.0 x4 (4 GB/s)
M.2 slot 2 typePCIe 3.0 x2 (2 GB/s)PCIe 3.0 x2 (2 GB/s)
Aantal M.2 koelers11
U.2 aansluitingen00
RAID 0 ondersteuning
RAID 1 ondersteuning
RAID 5 ondersteuning
RAID 10 ondersteuning
Video
D-Sub (VGA) uitgang
DVI uitgang
HDMI uitgang
HDMI-versie1.41.4
Aantal HDMI uitgangen11
DisplayPort uitgang
Audio
Onboard audio - Kanalen7.17.1
Onboard audio - Codec chipRealtek ALC892Realtek ALC1220
Onboard audio - Codec typeHDAHDA
S/PDIF ingang
S/PDIF uitgang
Dolby Digital Live
DTS Connect
Netwerk
Aantal netwerkaansluitingen11
Snelste ethernet1 Gbit/s1 Gbit/s
LAN - ChipIntel WG-I219VIntel WG-I219V
LAN - Snelheid1000 Mbit/s1000 Mbit/s
WLAN - Standaard802.11ac (Wi-Fi 5)802.11ac (Wi-Fi 5)
WLAN - ChipIntel Dual Band Wireless-AC 9560Intel Dual Band Wireless-AC 9560
WLAN - Snelheid1730 Mbit/s1730 Mbit/s
Bluetooth
Wireless / Bluetooth moduleM.2 WiFi moduleM.2 WiFi module
Bluetooth-versie5.05.0
Stroomcircuit
Totaal aantal chokes710
Primaire PWM controllerIntersil ISL95866Intersil ISL95866
CPU - Aantal mosfets per choke4+22
CPU - Type mosfetsON Semiconductor NTMFS4C06N + NTMFS4C10NON Semiconductor 4C06N + 4C10N
PWM Controller fase ondersteuning4+3 Phase PWM Controller4+2 Phase PWM Controller
Mosfet Ampère rating46+69 A69+46 A
Koeling / Overklokken
Fan aansluitingen (totaal)55
Fan aansluitingen (4-pin)55
Fan aansluitingen (PWM)55
VRM koelingPassiefPassief
Chipset koelerPassiefPassief
Maximale FSB/bClk frequentie100 MHz100 MHz
Max. CPU voltage1.3 V1.8 V
Max. VCCIO voltage1.3 V1.5 V
Max. VCCSA voltage1.3 V
Max. geheugen voltage1.4 V2 V
Multiplier instelbaar
CPU Turbo Modus uitschakelbaar
HyperThreading/SMT uitschakelbaar
Cores uitschakelbaar
PCI-Express sloten hardwarematig uitschakelbaar
Voltage meetpunten op moederbord
Bevestiging koelblokkenSchroevenPush-pins
Overig
Dual BIOS
Flash-programma in BIOS
BIOS profielen
Probleem diagnose
On-board Power / Reset switch
On-board Clear CMOS switch
BIOS-chip(s) vervangbaar
Direct-naar-BIOS knop
Intel turbo spec
RGB Header
RGB Pin-out12V-GRBW12V-GRBW
Aantal reguliere RGB headers22
RGB verlichting geïntegreerd
Addressable RGB header

MSI B360M Pro-VDH & B360 Gaming Pro Carbon

Van MSI kregen wij de B360M Pro-VDH en de MSI B360 Gaming Pro Carbon toegestuurd. De borden hebben ieder een iets andere doelgroep en een andere prijs, en we zullen hieronder de features per bord doornemen.

MSI B360M Pro-VDH

Een vrij kaal B360 Micro-atx moederbord is de B360M Pro-VDH van MSI. Op het zeer bruine pcb valt al direct op dat er aardig is bespaard door koeling op de stroomvoorziening weg te laten. Wel hebben we hier van doen met een 7-fasige vrm, wat voor het segment lang niet gek is. De vier geheugensloten bieden de mogelijkheid voor genoeg ram (in dual channel), wat in dit prijssegment een duidelijk voordeel is.

MSI B360M Pro-VDH

Qua aansluitingen heeft de B360M Pro-VDH een verstevigd x16-slot en twee gewone x1-sloten. Opslagmogelijkheden heb je niet alleen met vier sata-aansluitingen, maar ook met een m.2-slot op dit budgetbord. Hier wordt bovendien ondersteuning gegeven voor Intel Optane. Van de achterkant van dit moederbord is geen gebruik gemaakt, maar op de voorkant komen we nog wel 1 usb 3.0-header en 2 usb 2.0-headers tegen. Ook wat betreft fan headers is het relatief rustig gehouden met drie stuks, waarvan eentje boven het pci-e x16-slot en twee in de rechterbovenhoek.

MSI B360M Pro-VDH

Bij de i/o is eveneens niet al te groot uitgepakt om de kosten te drukken. We tellen 6 usb-poorten waarvan 4 keer usb 3.0 met een enkele type-c connector en 2 keer usb versie 2.0. Voor video-out is voor veelzijdigheid gekozen met vga, dvi én hdmi. Displayport is de enige aansluiting die we hier missen. De bedrade netwerkaansluiting is de Realtek 8111H, een gigabit-lan. Draadloze netwerkmogelijkheden komen we op de B360M Pro-VDH niet tegen.

De audio op het bord wordt geprezen met 7.1-kanaals 192 KHz 24-bit ondersteuning, maar de ALC887-chip zelf verraadt dat ook hier niet voor het topmodel is gegaan. De MSI B360M Pro-VDH krijgt een adviesprijs van 80 euro.

MSI B360 Gaming Pro Carbon

Een iets luxer B360-bord van MSI is de Gaming Pro Carbon. Het betreft een volledig ATX-model, en hoewel het bord wat leeg oogt, is van de beschikbare ruimte goed gebruik gemaakt. Zo komen we vier geheugensloten tegen, vijf pci-e sloten en flinke koelblokken op de stroomvoorziening. Over dat laatste; MSI heeft gekozen voor tien fasen, redelijk zwaar in dit segment. De achtpins eps-connector wordt gebruikt om de processor van prik te voorzien.

MSI B360 Gaming Pro Carbon

In aansluitmogelijkheden doet de B360 Gaming Pro Carbon het ook goed. Er is een usb-c header te vinden, een usb 3.0 header en 6 sata-poorten die haaks op de rand van het bord staan. Daarnaast is opslag mogelijk door middel van twee m.2-sloten. Er zijn zeven fanheaders op het moederbord gezet, waarvan eentje speciaal bedoeld is om een waterpomp op aan te sluiten. De pci-e sloten zijn er in een vijftal, met twee x16-sloten waarvan de bovenste daadwerkelijk als zodanig gebruikt kan worden en de onderste op x4 blijft steken. De drie overige pci-e's zijn x1.

MSI B360 Gaming Pro Carbon

Aan de i/o-kant zijn er 8 usb-aansluitingen gezet, waarvan eentje de usb-c connector heeft gekregen. Usb 2.0 hebben twee van de aansluitingen, terwijl 4 op usb 3.0 zitten en 2 op usb 3.1, met zowel een type-a als type-c connector aanwezig. Op deze zijde zijn ook een hdmi 1.4- en displayport 1.2-aansluiting, met de gigabit ethernetaansluiting erbij. De Realtek ALC1220 kan hier gebruikt worden met de analoge 7.1-kanaals aansluitingen of de enkele s/pdif connector.

De MSI B360 Gaming Pro Carbon krijgt een adviesprijs van 150 euro.

Specificaties

Hieronder vind je de specificaties van beide MSI-moederborden.

Algemeen
 
MerkMSIMSI
ProductnaamB360 Gaming Pro CarbonB360M Pro-VDH
Productcode911-7B16-02S911-7B24-003
DetailsProductinfoProductinfo
Processor / Chipset
FormaatATXMicro ATX
Ondersteunde processor(s)Intel Core i3 / i5 / i7 / Celeron / PentiumIntel Core i3 / i5 / i7 / Celeron / Pentium
Ondersteuning Intel Xeon-processor
CPU socketSocket 1151Socket 1151
Aantal sockets11
Intel Coffee Lake compatible
ChipsetIntel B360Intel B360
Geheugen
Type geheugenDDR4DDR4
Type modulesDIMMDIMM
Type ECC ondersteuningGeenGeen
Hoogst instelbare geheugensnelheidDDR4-2666DDR4-2666
Aantal geheugenkanalen22
Aantal geheugensloten44
Intel XMP compatible
Maximum intern geheugen64 GB64 GB
DDR3 SODIMM-sloten00
DDR3 DIMM-sloten00
DDR4 DIMM-sloten44
DDR4 SODIMM-sloten00
Uitbreidingssloten
PCI-Express x16 sloten21
PCI-Express x8 sloten00
PCI-Express x4 sloten00
PCI-Express x1 sloten32
Totaal aantal lanes alle PCI-Express x16 sloten2016
PCI-Express versie3.03.0
PCI-sloten00
Multi-GPU
Nvidia SLI compatible
Nvidia SLI (2-way)
Nvidia SLI (3-way)
Nvidia SLI (4-way)
AMD CrossFire compatible
AMD CrossFire (2-way)
AMD CrossFire (3-way)
AMD CrossFire (4-way)
Connectiviteit
USB 2.0 - extern22
USB 2.0 - headers22
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - extern44
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - headers11
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - Type-C poorten01
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - Type-C headers10
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - Type-C poorten10
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - extern (type-a + type-c)20
Video via USB-C
Thunderbolt 3
Storage
Serial ATA aansluitingen (totaal)66
Serial ATA 600 aansluitingen66
Serial ATA Express aansluitingen00
mSATA aansluitingen00
M.2 aansluitingen21
M.2 slot 1 typePCIe 3.0 x4 (4 GB/s)PCIe 3.0 x4 (4 GB/s)
M.2 slot 2 typePCIe 3.0 x4 (4 GB/s)
Aantal M.2 koelers00
U.2 aansluitingen00
RAID 0 ondersteuning
RAID 1 ondersteuning
RAID 5 ondersteuning
RAID 10 ondersteuning
Video
D-Sub (VGA) uitgang
DVI uitgang
HDMI uitgang
HDMI-versie1.41.4
Aantal HDMI uitgangen11
DisplayPort uitgang
DisplayPort-versie1.2
Aantal DisplayPort uitgangen1
Audio
Onboard audio - Kanalen7.17.1
Onboard audio - Codec chipRealtek ALC1220Realtek ALC887
Onboard audio - Codec typeHDAHDA
S/PDIF ingang
S/PDIF uitgang
Dolby Digital Live
DTS Connect
Netwerk
Aantal netwerkaansluitingen11
Snelste ethernet1 Gbit/s1 Gbit/s
LAN - ChipIntel WG-I219VRealtek RTL8111H
LAN - Snelheid1000 Mbit/s1000 Mbit/s
Bluetooth
Stroomcircuit
Totaal aantal chokes107
Primaire PWM controllerRichTek RT3607BCRichTek RT3607BC
CPU - Aantal mosfets per choke23
CPU - Type mosfetsSinopower SM4336NSKP + SM4337NSKPSinopower SM4503NHKP + SM4337NSKP
PWM Controller fase ondersteuning4+3 Phase PWM Controller4+3 Phase PWM Controller
Mosfet Ampère rating70+55 A60+55 A
Koeling / Overklokken
Fan aansluitingen (totaal)73
Fan aansluitingen (4-pin)73
Fan aansluitingen (PWM)73
VRM koelingPassiefGeen
Chipset koelerPassiefPassief
Maximale FSB/bClk frequentie100 MHz100 MHz
Max. CPU voltage2 V2 V
Max. VCCIO voltage2 V2 V
Max. geheugen voltage2.2 V2.2 V
Multiplier instelbaar
CPU Turbo Modus uitschakelbaar
HyperThreading/SMT uitschakelbaar
Cores uitschakelbaar
PCI-Express sloten hardwarematig uitschakelbaar
Voltage meetpunten op moederbord
Bevestiging koelblokkenSchroevenPush-pins
Overig
Dual BIOS
Flash-programma in BIOS
BIOS profielen
Probleem diagnose
On-board Power / Reset switch
On-board Clear CMOS switch
BIOS-chip(s) vervangbaar
Direct-naar-BIOS knop
Intel turbo spec
RGB Header
RGB Pin-out12V-GRB
Aantal reguliere RGB headers2
RGB verlichting geïntegreerd
Addressable RGB header

Testmethode

We testen alle Intel Z370, H370 en B360-moederborden met een Intel Core i7 8700K-processor, 16 GB G.Skill Trident Z-geheugen geklokt op 2666 MHz bij CL14, een tweetal Samsung 850 Evo 500GB ssd's en een Seasonic Prime Titanium 650W voeding.

Alle tests voeren we uit op de standaardinstellingen van de moederborden. Vanzelfsprekend zijn prestaties en stroomverbruik afhankelijk van de standaard tuning. Sommige fabrikanten passen trucjes toe om de prestaties verder op te drijven. Een aantal moederborden voert bijvoorbeeld standaard de maximale single-core turbo door op alle cores. Daardoor wordt het systeem natuurlijk een stuk sneller, maar ook minder zuinig.

Naast de prestaties van de CPU, GPU en het geheugen, testen we ook de USB 3.1-snelheid, het stroomverbruik en de geluidskwaliteit van de moederborden.

Benchmarks (CPU)

Geheel volgens traditie zitten er maar weinig verschillen in prestaties tussen de moederborden. In Cinebench zien we wel drie borden die qua score iets achterlopen met ongeveer 50 punten minder dan de vijf andere moederborden. In CPUMark lopen de twee ASRock-borden iets voor op de rest. In beide benchmarks hebben de ASUS-borden geen plek in de top 3 veroverd.

  • Cinebench R15
  • TechArp x264 Pass 1
  • TechArp x264 Pass 2
  • CPUMark

Benchmarks (geheugen en GPU)

Om de prestaties van het geheugen en de GPU op de verschillende moederborden te testen gebruiken we Passmark 8 MemoryMark en 3DMark Skydiver.

In MemoryMark zien met uitzondering van ASRock een volgorde van fabrikanten in scores. Bij Skydiver heeft ASUS het beste resultaat, gevolgd door Gigabyte.

  • MemoryMark
  • Skydiver

USB 3.1

Usb 3.1 komen we behalve op de MSI B360M Pro-VDH op alle moederborden in de vergelijking tegen. In de leessnelheden gaan Gigabyte en ASUS nek aan nek, terwijl MSI en ASRock slechts enkele procenten lager scoren. Bij de schrijfsnelheden zitten de moederborden nóg dichter op elkaar, al valt de H370M-ITX/ac van ASRock wel iets buiten de boot.

  • Usb 3.1 Read
  • Usb 3.1 Write

Stroomverbruik

Het stroomverbruik hebben we gemeten in twee standen: idle (waarbij we een gemiddelde van 5 minuten bepalen) en onder belasting bij het maximale verbruik tijdens Cinebench 15. De N7 zet in de idle-test de beste score neer, wat opmerkelijk is gezien de zware stroomvoorziening van het moederbord. Onder belasting verbruikt het bord ongeveer evenveel als de Extreme4 van ASRock, dat een vergelijkbare stroomvoorziening heeft.

Het eenvoudige bordje van MSI heeft weinig aan bord en dat zien we terug in het idle energieverbruik. Het gros zit rond de 20 watt, al zullen de Gigabyte WiFi's in de praktijk nog iets hoger kunnen uitvallen omdat ze zonder insteekkaartje voor het draadloze netwerk zijn getest.

Op volle belasting blijkt ASUS de zuinigere fabrikant, al komen we bij de andere moederborden zeker geen buitensporige cijfers tegen.

  • Idle (gem. 5 min.)
  • Cinebench (max)

Geluidskwaliteit

De geluidskwaliteit van moederborden testen we met behulp van de loopback test van Rightmark Audio Analyzer. Let wel: we testen dus tegelijkertijd de kwaliteit van de uitgang en de ingang van de onboard geluidskaarten. De "zwakste schakel" bepaalt het resultaat.

De dynamic range en noise level tests zijn erg vergelijkbaar en tonen ook vrijwel identieke resultaten. De dynamic range test meet het verschil in volume tussen het hardste en zachtste weer te nemen signaal, de noise level test meet het verschil tussen het hardste geluid en het ruisniveau. De stereo crosstalk test in hoeverre geluid voor het ene kanaal (links of rechts) doorklinkt op het andere kanaal. Ten slotte meten we met RMAA de total harmonic distortion, in feite een gemiddelde van de vervorming in het frequentiedomein.

Om de getallen even in perspectief te plaatsen: de hoogste dynamic range c.q. noise level die met 16-bit geluid in theorie mogelijk is, is 96 dB. 99,9% van het geluid dat je beluistert op je PC (CD's, MP3's, YouTube, games, ...) is 16-bit en de grafieken bewijzen dus dat de hardware in vrijwel alle gevallen geen enkele beperking is. De hogere scores kunnen we enkel behalen door met 24-bit audio te testen. We kunnen ons overigens niet voorstellen dat er ook maar iemand is die het verschil tussen 91 dB en 100 dB signaal/ruis-verhouding daadwerkelijk kan horen.

De grafieken van de geluidstests laten vrij duidelijk zien welke moederborden voorzien zijn van de Realtek ALC1220-chip en welke borden een minder hoogwaardige audiocodec mee hebben gekregen. Voor wie veel waarde hecht aan een hoge geluidskwaliteit of vaak muziek luistert, is het de moeite waarde om te kiezen voor een moederbord met de nieuwere ALC1220.

  • Dynamic range
  • Noise level
  • Stereo crosstalk
  • Total Harmonic Distortion

Conclusie

Na de lancering van Intel's Coffee Lake-cpu's met de Z370 was het een hele poos wachten tot de mainstream chipsets beschikbaar kwamen. Nu brengen de H370, B360 en H310-chipsets daar eindelijk verandering in. Wie niet op zoek is naar een socket 1151 v2-moederbord om mee te gaan overklokken, heeft ineens een hoop meer keus.

Fabrikanten ASRock, ASUS, Gigabyte en MSI hebben ons nieuwe moederborden op basis van deze chipsets toegestuurd, die wij uitgebreid hebben getest. De borden zijn door ons getest met de Core i7 8700K, en hoewel we daar op geen van de acht moederborden rare zaken zijn tegengekomen, zijn deze mainstreamborden natuurlijk niet primair bedoeld om te combineren met een overklokbare processor.

Ook als je een Core i7 8700 of Core i5 8600 gaat gebruiken op een van de besproken moederborden zal dat prima gaan, want bij alle borden zien we een gedegen stroomvoorziening. In het geval van de audiochip ligt dat iets anders, daar zien we een duidelijk verschil tussen de meer high-end ALC1220 en de eenvoudigere chips. Wat betreft het energieverbruik in idle ontlopen de borden elkaar nauwelijks, en ook onder load zijn de verschillen beperkt, met ASUS als beste in het verbruik. Bij de usb-snelheden komen we evenmin uitschieters tegen, terwijl ASUS in Cinebench juist weer wat punten laat liggen.

Instapper
Al met al is het bij de besproken acht borden vooral kiezen uit de gewenste features en een goede prijs. Bij dat laatste springt de MSI B360M Pro-VDH naar voren, met een adviesprijs van 80 euro. Het eenvoudige moederbord doet het in de geluidstests weliswaar niet bijzonder goed en usb 3.1 is geheel afwezig. Echter, voor het geld is de stroomvoorziening in orde, het m.2-slot is een pluspunt en de vier geheugensloten geven ruimte om later uit te breiden. De B360M Pro-VDH is met zijn scherpe prijs een interessante optie om te combineren met een Coffee Lake Core i3 of natuurlijk de aankomende Pentium Gold-cpu's, en het moederbord gaat naar huis met een Great Value award.

MSI B360M Pro-VDH

Klein maar fijn
Het enige itx-bord in deze vergelijking is de ASRock H370M-ITX/ac. Voor zo'n 115 euro kun je daarmee de basis leggen voor een Coffee Lake itx-build. Gezien de bijzondere form factor is de investering beperkt, maar niet alle specificaties zijn even bijzonder. De H370M-ITX/ac heeft een wifi-snelheid die beperkt is tot 433 Mbit per seconde en de ALC892 laat een audiofiel ook niet echt spinnen. Het moederbordje komt optisch sterk overeen met de Z370M-ITX/ac, eveneens van ASRock. Beide moederborden beschikken grotendeels over dezelfde features en mogelijkheden. De Z370M-ITX/ac ligt momenteel voor 142 euro in de winkels. Voor een meerprijs van 27 euro kun je je processor dus gaan overklokken. Het grote voordeel van de H370M-ITX/ac zijn de vier usb 3.1-poorten op het i/o. Als je veel in de weer bent met deze aansluiting is de kleine ASRock een aantrekkelijke optie, nog afgezien van het bijzondere formaat. Het moge duidelijk zijn dat wij graag snellere wifi en betere audio hadden gezien, maar voor de prijs levert de H370M-ITX/ac zeker interessante features. Daarom geven wij hem een Great Value Award.

ASRock H370M-ITX/ac

Solide vechter
Een stapje hoger in het prijssegment gaan de Gigabyte B360 Aorus Gaming 3 WiFi voor 120 euro en de ASRock H370 Performance voor 125 euro met elkaar op de vuist. Ben je echt gebonden aan draadloos internet, dan ligt Gigabyte's optie voor de hand. ASRock heeft echter een beter totaalplaatje met een veel betere geluidskaart, uitgebreidere stroomvoorziening, een sneller tweede m.2-slot, raid-ondersteuning, open pci-e x1-sloten en een DisplayPort-uitgang. Die vijf euro is wat ons betreft de meerprijs zeker waard, en zo wordt de H370 Performance van ASRock voorzien van een Excellent Choice award.

ASRock Fatal1ty H370 Performance

Luxere mainstreamers
Bij de duurdere moederborden komen we de RoG Strix B360-F Gaming van ASUS tegen, waarvan de RoG Strix H370-F Gaming zich met enkel een extra usb 3.0-header amper kan onderscheiden van zijn 20 euro goedkopere B360-broertje. De RoG Strix B360-F Gaming zit met 139 euro direct in het vaarwater van zowel MSI's B360 Gaming Pro Carbon, die voor een euro meer over de toonbank moet gaan, als Gigabyte's H370 Aorus Gaming 3 WiFi, die 142 euro moet gaan kosten.

Van deze borden hebben de ASUS en de MSI echter moeite om zich te onderscheiden ten opzichte van de goedkopere ASRock H370 Performance. ASUS heeft weliswaar een extra usb 3.1-aansluiting en een m.2-koeler, toch is de stroomvoorziening minder uitgebreid, missen we ondersteuning voor addressable rgb en raid, en werkt het tweede m.2-slot op lagere snelheid dan de H370 Performance. MSI heeft meer fan headers en een usb-c-header, maar ook hier is de stroomvoorziening lichter dan die van ASRock en is raid-ondersteuning afwezig, vanwege de B360-chipset tegenover de H370.

Gigabyte H370 Aorus Gaming 3 WiFi

Gigabyte lukt het met de H370 Aorus Gaming 3 WiFi in het segment van rond de 140 euro wel om een combinatie van features te bieden die zich kan onderscheiden van ASRocks H370 Performance. Zo is er niet alleen (rappe) wifi, maar ook een m.2-koeler, een usb-c header (zij het op usb 3.0-snelheid), een goede stroomvoorziening en kun je met addressable rgb-header je verlichting regelen. Net als de Fatal1ty H370 Performance heeft de H370 Gaming 3 een dual bios, al kun je je afvragen hoe nuttig dat is op een niet-overklokkersbord. Met de missende DisplayPort-aansluiting als enige smet op het blazoen is het totaalplaatje van de H370 Aorus Gaming 3 WiFi het meest compleet als je met draadloze netwerken aan de slag gaat, en daarom krijgt deze Gigabyte van ons eveneens een Excellent Choice award.


ASRock H370M-ITX/ac
MSI B360M Pro-VDH


ASRock Fatal1ty H370 Performance
Gigabyte H370 Aorus Gaming 3 WiFi

Lees ook:


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Excellent ASRock Fatal1ty H370 Performance

ASRock Fatal1ty H370 Performance

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H370
  • DDR4

114,26 €

3 winkels
Great Value ASRock H370M-ITX/ac

ASRock H370M-ITX/ac

  • Mini ITX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H370
  • DDR4

106,85 €

4 winkels
Asus RoG Strix B360-F Gaming

Asus RoG Strix B360-F Gaming

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel B360
  • DDR4

131,99 €

5 winkels
Asus RoG Strix H370-F Gaming

Asus RoG Strix H370-F Gaming

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H370
  • DDR4

118,95 €

4 winkels
Gigabyte B360 Aorus Gaming 3 WiFi

Gigabyte B360 Aorus Gaming 3 WiFi

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel B360
  • DDR4

96,90 €

6 winkels
Excellent Gigabyte H370 Aorus Gaming 3 WiFi

Gigabyte H370 Aorus Gaming 3 WiFi

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H370
  • DDR4

135,00 €

3 winkels
MSI B360 Gaming Pro Carbon

MSI B360 Gaming Pro Carbon

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel B360
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Great Value MSI B360M Pro-VDH

MSI B360M Pro-VDH

  • Micro ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel B360
  • DDR4

79,99 €

5 winkels
0
*