AMD A320 moederborden review: ideaal voor je APU!

25 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. De A320-chipset
  3. 3. Veel overeenkomsten & opmerkelijke verschillen
  4. 4. Benchmarks: getest met een APU
  5. 5. Foto's & BIOS-screenshots
  6. 6. Conclusie
  7. 7. Besproken producten
  8. 8. Reacties

Inleiding

Er valt genoeg te kiezen als je aan het shoppen bent voor een socket AM4-moederbord. Velen lieten de instap A320-chipset door het gebrek aan interessante apu's van AMD links liggen, maar sinds de lancering van Raven Ridge is zo'n betaalbaar bordje opeens best aantrekkelijk. Wij testten zes AMD A320-moederborden, in prijs uiteenlopend van iets meer dan 50 tot 75 euro.

Gigabyte A320M-S2H Asus Prime A320M-A
De Gigabyte A320M-S2H en ASUS Prime A320M-A zijn respectievelijk
het goedkoopste en het duurste moederbord uit deze test.

Bij de lancering van Ryzen introduceerde AMD een drietal chipsets voor socket AM4. Voor high-end systemen was er X370 (inmiddels opgevolgd door X470), voor middenklassers B350 en voor instapsystemen A320. Tijdens de presentatie maakte AMD er geen geheim van dat A320 voornamelijk was bedoeld voor goedkope pc's met een apu, oftewel een processor met een geïntegreerde videokaart.

Lange tijd was Bristol Ridge de enige apu voor socket AM4 die AMD in zijn assortiment had, maar erg populair was die serie (met de AMD A12-9800 als topmodel) niet. Deze apu's maakten nog gebruik van de Bulldozer-architectuur en presteerden daarom slecht, terwijl ze ook nog eens veel stroom verbruikten. In februari kwam AMD echter met de Raven Ridge-apu's, die de veel snellere Zen-architectuur combineren met een Vega-gpu. Voor een betaalbare all-round pc maakt dat platform een stuk meer sense.

ASRock A320M Pro4 MSI A320M Grenade
De ASRock A320M Pro4 en MSI A320M Grenade.

Voor deze test vroegen we de vier grote moederbordfabrikanten om A320-moederborden in te sturen. Daar gaven ze allemaal gehoor aan, ASRock en Gigabyte zelfs met twee modellen. Het goedkoopste bord uit de test is nipt de Gigabyte A320M-S2H, die je al vanaf 51 euro kan aanschaffen. ASUS levert met zijn gemiddeld 75 euro kostende Prime A320M-A het duurste A320-bord af, al is dat in vergelijking met veel B350-moederborden nog altijd zeer betaalbaar.

De A320-chipset

AMD's A320-chipset is bedoeld voor budgetsystemen en mist dan ook behoorlijk wat opties ten opzichte van de duurdere B350- en X470-chipsets. Waar de B350-chipset al serieuze stappen terugzet ten opzichte van X470 op het vlak van connectiviteit en bovendien geen Crossfire of SLI ondersteunt, lever je bij A320 ook alle overklokmogelijkheden van de processor in. Bovendien blijft er nog maar één usb 3.1-poort over, al zien we dat de meeste fabrikanten die niet eens benutten.

  X470 B350 A320
CF/SLI Ja Nee Nee
SATA600 6 4 4
M.2 1 x4 1 x4 1 x4
USB 2.0 6 6 6
USB 3.0 10 6 6
USB 3.1 2 2 1
Overklokken Ja Ja Nee

Verder hangt veel functionaliteit af van de processor waarmee je het moederbord combineert. De Ryzen-chips zijn immers een soort soc's, waarbij onder meer een aantal pcie-lanes, sata-poorten en usb-aansluitingen rechtstreeks uit de cpu komen. Daar heeft de gebruikte chipset verder geen invloed op. Wanneer je een Ryzen-cpu in een A320-moederbord stopt beschik je bijvoorbeeld over zestien pcie 3.0-lanes, als je een apu gebruikt heb je er maar acht. En als je een oude Bristol Ridge-apu installeert, krijgt een m.2-ssd slechts twee lanes bandbreedte in plaats van vier.

Veel overeenkomsten & opmerkelijke verschillen

De A320-chipset van deze moederborden brengt de nodige beperkingen met zich mee en daarnaast proberen alle moederbordfabrikanten om de kosten binnen de perken te houden. Om deze twee redenen zien we heel wat eenheidsworst in dit segment, maar toch komen we af en toe eigenzinnige features tegen.

Geheugen & sloten

Hoewel alle A320-moederborden uit deze test het micro-ATX-formaat hebben, beschikt de helft van de borden over twee geheugensloten. Bij de andere helft kun je dubbel zoveel geheugenmodules kwijt, al trekt dat overigens wel een zware wissel op de snelheden die de geheugencontroller van de Ryzen-processors aankan. Opvallend is verder dat alle borden overweg kunnen met ecc-geheugen, al wordt de foutcorrectie van dergelijke geheugenmodules dan vaak niet toegepast.

Gigabyte A320MA-M.2
De Gigabyte A320MA-M.2 is één van de drie borden met vier geheugensloten.

Op elk bord tellen we één PCI-Express 3.0 x16-slot, met de ASRock A320M Pro4 als uitzondering. Daarop heeft ASRock een tweede fysiek x16-slot gemonteerd, al heeft dat slechts twee lanes bandbreedte tot zijn beschikking. Verder biedt ASRock steeds één x1-sleuf, terwijl de andere fabrikanten voor twee x1-sloten gaan.

Usb & storage

Op usb-gebied zien we wederom veel eenheidsworst. Elke fabrikant kiest voor twee usb 2.0-poorten en vier usb 3.0-poorten, aangevuld met twee interne usb 2.0-headers en een 3.0-header. Alleen Gigabyte ruilt op de A320MA-M.2 een usb 3.0-poort in voor een usb 3.1-aansluiting, die als reguliere type-a connector is uitgevoerd. Toch een leuke extra, zo'n snelle usb-poort.

Qua storage is het juist ASUS dat opvalt, door als enige zes in plaats van vier sata600-poorten te bieden. ASRock is met zijn A320M Pro4 uniek met een tweede m.2-slot, ook al kun je daarin enkel sata-gebaseerde ssd's installeren. Elk bord heeft verder één m.2-slot met vier pcie 3.0-lanes.


De ASUS Prime A320M-A heeft als enige zes sata-poorten.

Netwerk, video & audio

Met het vergelijken van de netwerkfunctionaliteit zijn we snel klaar. Elk bord gebruikt een gigabitcontroller van Realtek en geen enkel bord beschikt over wifi of bluetooth. Ook de video-uitgangen zijn overal identiek: vga, dvi en hdmi 1.4, maar nergens displayport. Het uitvoeren van 4K-beeld met 60 fps is dus officieel niet mogelijk zonder losse videokaart, al werkt hdmi 2.0 soms toch - maar niemand garandeert je dat.

Voor het geluid wordt doorgaans de Realtek ALC887-codec toegepast, alleen de ASRock A320M Pro4 beschikt over de iets luxere ALC892. We tellen op alle borden drie analoge audiojacks en een optische s/pdif-uitgang komen we nul keer tegen.

Stroomcircuit & fanheaders

De fabrikanten blijken flink verschillend te denken over hoe luxe het stroomcircuit van een AMD A320-moederbord uitgevoerd moet worden. ASRock vermeldt bij zijn A320M-HDV zelfs dat er maar cpu's tot een tdp van 65 watt worden ondersteund.


De ASRock A320M-HDV is alleen geschikt voor cpu's met een tdp tot 65 watt.

Alleen de ASRock A320M Pro4 en de MSI A320M Grenade zijn uitgerust met heatsinks op de cpu-stroomvoorziening, die bij ASRock maar liefst uit zes fasen voor de cores en drie fasen voor de overige onderdelen bestaat. De gebruikte controller kan dat overigens niet native aansturen en daarom worden er zogenaamde doublers gebruikt. Verder kiest iedereen voor vier cpu-fasen en twee of drie fasen voor het soc-gedeelte en de geïntegreerde gpu, met als enige uitzondering MSI. Die fabrikant acht drie cpu-fasen voldoende.

Meer informatie over de gebruikte VRM-controllers en mosfets kun je terugvinden in de uitgebreide vergelijkingstabel.

 
Heatsinks
CPU-fasen
SoC/IGP-fasen
ASRock A320M-HDV Nee 4 3
ASRock A320M Pro4 Ja 6 3
ASUS Prime A320M-A Nee 4 2
Gigabyte A320M-S2H Nee 4 2
Gigabyte A320MA-M.2 Nee 4 3
MSI A320M Grenade Ja 3 2

Niet onbelangrijk vinden we daarnaast het aantal fanheaders. De Gigabyte A320MA-M.2 en MSI A320M Grenade zijn op dit punt het rijkst uitgerust, met drie fanheaders die alle drie pwm ondersteunen. De ASUS Prime A320M-A en Gigabyte A320M-S2H hebben maar twee headers en dat vinden we toch wel erg weinig. Naast je cpu-ventilator kun je op zo'n bord dus maar één casefan aansluiten. De ASRock A320M-HDV en A320M Pro4 beschikken ten slotte weliswaar over drie fanheaders, maar slechts twee daarvan ondersteunen pwm.

Benchmarks: getest met een APU

We hadden de Gigabyte A320MA-M.2 al eerder getest met onze gebruikelijke Ryzen-testconfiguratie, maar voor deze review hebben we alle AMD A320-moederborden opnieuw getest met een Ryzen 5 2400G-apu. Daarbij gebruiken we 16 GB G.Skill Trident Z-geheugen op een snelheid van 2933 MHz met CL14, een tweetal Samsung 850 Evo 500GB ssd's en een Seasonic Prime Titanium 650W voeding.

Alle tests voeren we uit op de standaardinstellingen van de moederborden. Naast de prestaties van de CPU, GPU en het geheugen, testen we ook de USB 3.1-snelheid, het stroomverbruik en de geluidskwaliteit van de moederborden.

Benchmarks (CPU)

In de cpu-benchmarks zien we enige variatie tussen de moederborden. Over het algemeen lijkt Gigabyte zijn tuning het beste op orde te hebben, terwijl ASRock onderaan de grafieken bungelt. Relatief gezien zijn de verschillen echter beperkt tot enkele procenten.

  • Cinebench R15
  • TechArp x264 Pass 1
  • TechArp x264 Pass 2
  • CPUMark

Benchmarks (GPU, geheugen en opstarttijd)

Ook in de grafische 3DMark Skydiver-test zijn het de twee ASRocks die net wat minder goed scoren. Vooral de A320M Pro4 laat het ook in de geheugentest liggen. Kijken we naar de opstarttijd, dan heeft het ASUS-bordje bovengemiddeld veel tijd nodig, terwijl de MSI juist wat sneller is dan gemiddeld.

  • 3DMark Skydiver
  • MemoryMark
  • Opstarttijd

Usb 3.1

Alleen de Gigabyte A320MA-M.2 heeft in deze round-up een usb 3.1-aansluiting. Die is lekker snel, zoals verwacht mag worden.

  • Usb 3.1 read
  • Usb 3.1 write

Stroomverbruik

Het stroomverbruik hebben we gemeten in twee standen: idle (waarbij we een gemiddelde van 5 minuten bepalen) en onder belasting bij het maximale verbruik tijdens Cinebench 15.

In idle is de ASRock A320M-HDV het zuinigste bordje, op de voet gevolgd door de deelnemers van ASUS en MSI. De Gigabyte A320MA-M.2 verbruikt in idle het meest, zo'n 6 watt meer dan het zuinigste bord.

Onder belasting verbruiken de twee borden van Gigabyte het meest. De goede prestaties in de cpu- en geheugenbenchmarks komen dus blijkbaar met een prijs. MSI is hier het zuinigst.

  • Idle (gem. 5 min.)
  • Cinebench (max)

Geluidskwaliteit

De geluidskwaliteit van moederborden testen we met behulp van de loopback test van Rightmark Audio Analyzer. Let wel: we testen dus tegelijkertijd de kwaliteit van de uitgang en de ingang van de onboard geluidskaarten. De "zwakste schakel" bepaalt het resultaat.

De dynamic range en noise level tests zijn erg vergelijkbaar en tonen ook vrijwel identieke resultaten. De dynamic range test meet het verschil in volume tussen het hardste en zachtste weer te nemen signaal, de noise level test meet het verschil tussen het hardste geluid en het ruisniveau. De stereo crosstalk test in hoeverre geluid voor het ene kanaal (links of rechts) doorklinkt op het andere kanaal. Ten slotte meten we met RMAA de total harmonic distortion, in feite een gemiddelde van de vervorming in het frequentiedomein.

Om de getallen even in perspectief te plaatsen: de hoogste dynamic range c.q. noise level die met 16-bit geluid in theorie mogelijk is, is 96 dB. 99,9% van het geluid dat je beluistert op je PC (CD's, MP3's, YouTube, games, ...) is 16-bit en de grafieken bewijzen dus dat de hardware in vrijwel alle gevallen geen enkele beperking is. De hogere scores kunnen we enkel behalen door met 24-bit audio te testen. We kunnen ons overigens niet voorstellen dat er ook maar iemand is die het verschil tussen 91 dB en 100 dB signaal/ruis-verhouding daadwerkelijk kan horen.

De prestaties van de moederborden zijn op audiogebied zeer vergelijkbaar.

  • Dynamic range
  • Noise level
  • Stereo crosstalk
  • Total Harmonic Distortion

Foto's & BIOS-screenshots

Op deze pagina's vind je alle foto's en bios-screenshots die we van de AMD A320-moederborden hebben gemaakt. Wat dat laatste betreft valt op dat de bios vaak aanmerkelijk kariger is dan bij high-end moederborden. Ook komen we soms wat onlogische functies tegen. Bij de ASRock A320M Pro4 moet je bijvoorbeeld eerst een XMP-profiel selecteren voordat de geheugensettings beschikbaar komen. Onwerkbaar is het zeker niet, maar je merkt toch dat alles wat minder verfijnd is dan bij duurdere moederborden.

ASRock A320M-HDV

ASRock A320M Pro4

ASUS Prime A320M-A

Gigabyte A320M-S2H

Gigabyte A320MA-M.2

MSI A320M Grenade

Conclusie

Doorgaans verschillen de prestaties tussen moederborden weinig, maar bij deze A320-moederborden moeten we toch concluderen dat ASRock het op dat gebied enigszins laat liggen, terwijl Gigabyte het juist uitzonderlijk goed doet. Ten koste van een iets hoger stroomverbruik, moeten we daar wel bij vermelden.

Voor rond de 55 euro heb je de keuze uit drie bordjes: de Gigabyte A320M-S2H, de ASRock A320M-HDV en MSI A320M Grenade. Ze zijn op vrijwel elk gebied zeer vergelijkbaar, maar de MSI heeft als enige drie pwm-fanconnectors en heatsinks op de stroomvoorziening. Daar staat tegenover dat de MSI één cpu-stroomfase minder heeft dan de andere twee bordjes, maar aangezien je toch al niet kan overklokken vinden we de Grenade toch de beste keuze en een Great Value award waard.

MSI A320M Grenade
De MSI A320M Grenade.

Daarnaast zijn er drie opties die tussen de 70 en 75 euro kosten: de ASRock A320M Pro4, Gigabyte A320MA-M.2 en ASUS Prime A320M-A. We nemen echter ook de ASRock AB350M Pro4 met de B350-chipset mee in de vergelijking, want dat goedkope B350-bord tik je eveneens al voor minder dan 75 euro op de kop, en daar kun je aardig mee overklokken.

Gigabyte valt in dit segment op door als enige een usb 3.1-poort te bieden, terwijl ASUS juist als enige zes sata600-poorten heeft. De twee fanheaders van de ASUS Prime A320M-A zijn een nadeel, zeker in dit toch net wat duurdere segment. Dat nadeel deelt het genoemde B350-bord van ASRock echter ook, plus dan mis je weer de usb 3.1-aansluiting of extra sata-poorten. We besluiten zowel ASUS als Gigabyte een award te geven: het perfecte moederbord bestaat in dit prijssegment niet, maar dat is gelukkig ook geen vereiste voor de Great Value award.


De Gigabyte A320MA-M.2 is het enige moederbord met een usb 3.1-poort.

Resumé: de MSI A320M Grenade is het beste basisbord met de A320-chipset, de Gigabyte A320MA-M.2 is de enige juiste keuze als je usb 3.1 wil hebben en de ASUS Prime A320M-A is met zijn zes sata-poorten de ideale keuze voor wie een grote datahonger heeft. Heb je aan beide extra's echter geen behoefte en wil je kunnen overklokken, dan heb je voor een paar euro meer de ASRock B350M Pro4, die we al eerder van een award voorzagen.


ASUS Prime A320M-A
Gigabyte A320MA-M.2
MSI A320M Grenade


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

ASRock A320M-HDV

ASRock A320M-HDV

  • Micro ATX
  • Socket AM4
  • AMD A320
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
ASRock A320M Pro4

ASRock A320M Pro4

  • Micro ATX
  • Socket AM4
  • AMD A320
  • DDR4

71,95 €

5 winkels
Great Value Asus Prime A320M-A

Asus Prime A320M-A

  • Micro ATX
  • Socket AM4
  • AMD A320
  • DDR4

71,85 €

5 winkels
Gigabyte A320M-S2H

Gigabyte A320M-S2H

  • Micro ATX
  • Socket AM4
  • AMD A320
  • DDR4

53,90 €

5 winkels
Great Value Gigabyte A320MA-M.2

Gigabyte A320MA-M.2

  • Micro ATX
  • Socket AM4
  • AMD A320
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Great Value MSI A320M Grenade

MSI A320M Grenade

  • Micro ATX
  • Socket AM4
  • AMD A320
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
0
*