Betaalbare bordjes: 11 Intel H310-moederborden getest

25 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. H310 vs. B360, H370 en Z370
  3. 3. Intels 14nm-productieproblemen
  4. 4. Testprocedure
  5. 5. ASRock H310M-G/M.2 & H310M-HDV/M.2
  6. 6. Asus Prime H310M-E, H310I-Plus & TUF H310M-Plus Gaming
  7. 7. Gigabyte H310M A & H310M H
  8. 8. MSI H310M Pro-M2, H310M Pro-VDH, H310M Gaming Arctic & H310I Pro
  9. 9. Testresultaten
  10. 10. Conclusie
  11. 11. Besproken producten
  12. 12. Reacties

Inleiding

Een Coffee Lake-systeem hoeft helemaal niet duur te zijn, dat bewijzen de elf Intel H310-moederborden die we hebben getest. Wel zijn er grote verschillen in waar de fabrikanten op beknibbelen om een scherp prijspunt te behalen.

De H310-chipset is de goedkoopste telg in de dit/afgelopen voorjaar geïntroduceerde 300-serie chipsets. De meeste aandacht ging bij die lancering uit naar de tegelijkertijd aangekondigde B360- en H370-chipsets, maar stiekem zitten best veel features van die luxere uitvoeringen ook in deze goedkopere H310.

MSI H310M Gaming Arctic

In dit segment shop je veel betaalbaarder dan bij de luxere moederborden die je op Hardware.Info vaker voorbij ziet komen. De goedkoopste modellen die we in deze round-up bespreken haal je al voor een zo’n 60 euro in huis, terwijl geen van de besproken elf modellen in dit artikel duurder is dan 90 euro. Uiteindelijk (al vergt het soms enig aandringen) vonden we alle grote moederbordfabrikanten – ASRock, Asus, Gigabyte en MSI – bereid om twee of meer inzendingen te doen. Asus en MSI zijn het best vertegenwoordigd, met respectievelijk drie en vier modellen.

Een eerdere versie van dit artikel verscheen in Hardware.Info Magazine #5/2018. Neem een abonnement op Hardware.Info Magazine om als eerste onze beste, uitgebreidste artikelen te lezen en de gratis publicaties op deze site te steunen.

H310 vs. B360, H370 en Z370

Voor consumenten zijn er vijf smaken 300-serie chipsets beschikbaar: Z370, H370, B360, H310 en sinds enige tijd ook Z390. Omdat de Z370-chipset al veel eerder werd uitgebracht dan de andere varianten, beschikt H310 over enkele features die zelfs de high-end Z370-chipset niet heeft.

Het belangrijkste voorbeeld daarvan is de ondersteuning voor CNVi, Intels deels geïntegreerde wifi-controller. Dit betekent dat je alleen nog een hardwarematige PHY nodig hebt om het signaal fysiek te versturen, en het grootste deel van de logica om wifi aan te sturen al in de chipset zit. Desondanks biedt geen van de geteste H310-moederborden standaard wifi, al zijn er wel enkele modellen die een slot hebben waar je achteraf zo’n CNVi-module in kan plaatsen.

Wat lever je in met H310?

Natuurlijk zijn de bordjes met de goedkoopste chipset minder rijk bedeeld dan de topmodellen. Wat lever je dan wel in ten opzichte van duurdere chipsets? Uiteraard kun je niet overklokken en is het ook niet mogelijk om twee videokaarten te combineren in SLI, net zoals bij H370 en B360 het geval is. Ten opzichte van H370 mist de H310-chipset echter ook een monitor-‘pipe’, wat betekent dat je maar twee monitoren tegelijkertijd kan aansluiten op de geïntegreerde gpu. Daarnaast kun je maar één geheugenmodule per kanaal installeren – wel dual-channel, maar geen vier modules dus. Bovendien kan je geen Optane-modules gebruiken in combinatie met een H310 moederbord, maar daar zullen weinig mensen van wakker liggen.

Chipset H310 B360 H370 Z370 Z390
Max. aantal geheugensloten 2 4 4 4 4
Max. aantal usb 2.0-poorten 10 12 14 14 14
Max. aantal usb 3.0-poorten 4 6 8 10 10
Max. aantal usb 3.1-poorten 0 4 4 0 6
Max. aantal sata600-poorten 4 6 6 6 6
Ondersteunde PCIe configuraties 1 x16 1 x16 1 x16 1 x16 / 2 x8 /
1 x8 +2 x4
1 x16 / 2 x8 /
1 x8 +2 x4
Geïntegreerde WiFi (802.11ac via CNVi)
Intel Optane-ondersteuning
Overklokken mogelijk

Belangrijker is dat er bij de H310-chipset veel minder I/O-lanes geactiveerd zijn, waardoor moederbordfabrikanten minder poorten en aansluitingen kunnen aanbrengen op hun producten. In totaal komen er zes usb 2.0-poorten en vier usb 3.0-poorten uit de chipset – usb 3.1 ontbreekt in z’n geheel. Ook is het aantal sata-poorten verlaagd tot vier en komen er slechts zes pci-e 2.0-lanes uit H310, wat naast SLI ook CrossFire onmogelijk maakt.

Ten slotte gebruiken fabrikanten doorgaans goedkopere onderdelen voor dit soort betaalbare borden. Waar full-size ATX heer en meester is in het high-end segment, slaat micro-ATX de klok bij de H310-borden. Ook zaken als de stroomvoorziening (vaak zonder heatsinks), extra features (rgb, probleemdiagnose) en de audio-implementatie zijn vaak het kind van de rekening.

H310 is een logische keuze voor bij een Celeron, Pentium of Core i3

Stel je een budgetsysteem samen en heb je geen plannen voor overklokken, het combineren van meerdere videokaarten of het aansluiten van een dure headset, dan is een H310-moederbord een simpele en doeltreffende manier om te besparen. Bijvoorbeeld in combinatie met een betaalbare Celeron-, Pentium- of Core i3-processor is een H310-moederbord een volstrekt logische keuze.

Intels 14nm-productieproblemen

Wie recent op zoek ging naar een courante Intel-processor uit de 8- of 9000-serie, zal ongetwijfeld op hoge prijzen en lange levertijden zijn gestuit. Intel had erop gerekend dat een groot deel van zijn productie inmiddels overgeheveld zou zijn naar het nieuwe 10nm-procedé, maar de realiteit bleek weerbarstiger en het 10nm-proces is nog altijd nauwelijks levensvatbaar.

Eén van de maatregelen die Intel heeft genomen om de druk op zijn met tekorten kampende 14nm-proces wat te verlichten, treft de in dit artikel besproken H310-chipset. Mogelijkerwijs wordt de H310-chipset binnenkort weer op het oudere 22nm-procedé gebakken, en er gaan zelfs geruchten over uitbesteding van de productie aan concurrent TSMC.

De nieuwe revisie zou ‘H310C’ gaan heten, maar vooralsnog zijn de huidige H310-moederborden prima verkrijgbaar. Het zou best kunnen dat de bestaande borden stilletjes worden uitgerust met die H310-refresh, maar in het ergste geval zorgt dat alleen voor een iets hoger stroomverbruik – de specificaties blijven identiek.

Testprocedure

Zoals je van ons gewend bent, noteren we uitgebreid alle specificaties van de moederborden en meten we zowel de systeemprestaties als het stroomverbruik en de audiokwaliteit. We voeren onze standaard tests uit met een Intel Core i7 8700K-processor, 16 GB G.Skill Trident Z-geheugen geklokt op 2666 MHz bij CL14, een tweetal Samsung 850 Evo 500GB ssd's en een Seasonic Prime Titanium 650W voeding.

We hebben dit keer ook de stroomvoorziening van elk moederbord getest, door 15 minuten lang een zware Intel XTU-stresstest uit te voeren met een Intel Core i7 8700K-processor. Aan het einde van de test meten we met een warmtecamera de maximumtemperaturen aan zowel de voor- als achterkant van het bord, en bekijken we of het moederbord last heeft van throttling (het terugklokken van de cpu) tijdens deze zware test. Naast het bekijken van de componenten die voor de vrm’s worden gebruikt, geeft dit een beter beeld van hoe een moederbord het er in de praktijk vanaf brengt.

ASRock H310M-G/M.2 & H310M-HDV/M.2

ASRock leverde voor deze round-up twee modellen aan, namelijk de H310M-G/M.2 en de H310M-HDV/M.2. Zoals de naam al aangeeft beschikken beide bordjes over een m.2-slot, zij het beperkt tot pci-e 2.0-snelheid. Alleen de HDV wordt op het moment van schrijven uitgebreid gevoerd in de Benelux, en aangezien ze beide tot op de euro even duur zijn (71 euro), lijkt dat de meest logische keuze.

Opvallend aan beide ASRock-modellen is dat ze allebei voorzien zijn van een Intel-netwerkchip, waar we in dit segment meestal Realtek-controllers tegenkomen. Ook zijn ze vrij compleet qua monitoraansluitingen: dvi, vga en hdmi zijn aanwezig, eigenlijk missen we alleen displayport. Houd er zoals eerder gezegd wel rekening mee dat je maximaal twee aansluitingen tegelijkertijd kan gebruiken.

Beide moederborden delen een identieke 3+2-fasen stroomvoorziening, maar bij de HDV is de heatsink over de primaire fasen weggelaten. De HDV mist ook de metalen versterking van het pci-e x16-slot, maar verder zijn ze volledig identiek.

ASRock H310M-G/M.2 ASRock H310M-HDV/M.2
De ASRock H310M-G/M.2 en H310M-HDV/M.2.

Asus Prime H310M-E, H310I-Plus & TUF H310M-Plus Gaming

Van Asus ontvingen we drie H310-modellen: de lekker betaalbare Prime H310M-E (gem. 69 euro), de mini-ITX Prime H310I-Plus (gem. 87 euro) en een model uit Asus’ instapserie voor gamers, de TUF H310M-Plus Gaming (gem. 86 euro). Door het zwartgrijze pcb zien ze er wat luxer uit dan de soms bruine of groene budgetmodellen van andere fabrikanten.

Voor het ITX-bordje en de Prime H310M-E kiest Asus voor een Realtek-netwerkchip, op het duurdere TUF-model is die afkomstig van Intel. Naast wat meer aandacht voor uiterlijke opsmuk onderscheidt de TUF H310M-Plus Gaming zich bovendien door extra usb 2.0-poorten (vier in plaats van twee) en ondersteuning voor een rgb-ledstrip via een vierpins header. Wel vinden we het aantal fanheaders van de mATX-modellen met twee stuks wat aan de lage kant.

Opvallend genoeg heeft de Prime H310I-Plus juist wel drie fanconnectors. Voorop dit bordje komen we een klein m.2 2230-slot tegen voor een wifi/bluetooth-module via CNVi, maar die wordt niet standaard meegeleverd. Achterop is nog een regulier m.2-slot met vier pci-e 2.0-lanes aanwezig, waar je een sata- of nvme-ssd in kan monteren.

Asus Prime H310M-E Asus TUF H310M-Plus Gaming
De Asus Prime H310M-E en TUF H310M-Plus Gaming.

Asus Prime H310I-Plus
De Asus Prime H310I-Plus.

Gigabyte H310M A & H310M H

Gigabyte doet mee aan deze round-up met twee H310-moederborden en houdt het qua naamgeving in ieder geval lekker simpel: we testten de H310M A en H310M H. De A is wat duurder (gem. 72 euro) dan de H (gem. 65 euro), maar heeft dan ook een aantal duidelijke voordelen: een m.2-slot voor ssd’s, displayport in plaats van vga en een lan-chip van Intel in plaats van Realtek.

Verder zijn beide borden exact gelijk, waarbij ons het aantal fanheaders (twee stuks) een beetje tegenvalt. Dit betekent dat je naast de ventilator van je cpu-koeler maar één casefan kan aansluiten, zonder aan de slag te moeten met bijvoorbeeld pwm-splitters.

Gigabyte H310M A Gigabyte H310M H
De Gigabyte H310M-A en Gigabyte H310M-H.

MSI H310M Pro-M2, H310M Pro-VDH, H310M Gaming Arctic & H310I Pro

Ten slotte MSI, dat met vier stuks het beste vertegenwoordigd is in deze round-up. De H310M Pro-M2 (gem. 69 euro), H310M Pro-VDH (gem. 70 euro) en H310M Gaming Arctic (gem. 89 euro) zijn alle drie mATX-modellen, waarvan de Arctic opvalt doordat de printplaat volledig wit is gespoten. Dat maakt hem een ideale basis voor een mooie, gethematiseerde build met een klein budget. De H310I Pro (gem. 83 euro) is ten slotte een ITX-model en daarmee de rechtstreekse concurrent van de Asus Prime H310I-Plus; ze schelen ook maar 3 euro in prijs.

De H310M Pro-M2 en Pro-VDH lijken erg op elkaar, en het belangrijkste verschil kon je al opmaken uit de modelnamen: de Pro-M2 heeft een m.2-slot, waar de Pro-VDH dat ontbeert. Ook heeft de Pro-M2 een Intel-NIC, terwijl de Pro-VDH een Realtek-chip heeft. Aangezien de Pro-M2 ook nog eens een euro goedkoper is dan de Pro-VDH, zouden wij wel weten welke aan te schaffen.

MSI H310M Pro-VDH MSI H310M Pro-M2
De MSI H310M Pro-VDH en H310M Pro-M2.

MSI’s H310M Gaming Arctic is in technisch opzicht vrijwel identiek aan de H310M Pro-M2: het enige hardwarematige verschil dat wij konden ontdekken, is de ontbrekende vga-poort op de Arctic. Gezien de meerprijs van zo’n twee tientjes lijkt dat een slechte deal, maar qua uiterlijk en afwerking hebben we wel met een totaal ander bordje te maken: zowel de voor- als achterkant van het pcb zijn sneeuwwit en de chipset-heatsink heeft een visuele upgrade ondergaan. Leuk detail: zelfs het bijgeleverde socketdekseltje is wit. Het geheel levert een tof uitziend contrast met de grotendeels zwarte componenten op, wat de H310M Gaming Arctic op z’n minst een uniek H310-moederbord maakt.

MSI H310M Gaming Arctic
De MSI H310M Gaming Arctic.

Tot slot nog de H310I Pro, het ITX-bordje van MSI. Het opvallendste aspect aan dit kleintje is de zeer forse stroomvoorziening, met zes fasen voor de Vcore en één fase voor het soc-gedeelte, gekoppeld aan TI-mosfets die we normaal op veel duurdere borden tegenkomen. Ook is dit bordje voorbereid op CNVi-wifi en heeft het een displayport-uitgang, maar dat gaat helaas ten koste van de hdmi-poort. Daarmee maakt het bordje zichzelf ongeschikt voor gebruik in een htpc. Vermeldenswaard is overigens dat het full-size m.2-slot voor ssd’s in tegenstelling tot bij Asus’ ITX-bord aan de voorzijde zit, wat een gunstig effect zal hebben op de koeling ervan.

MSI H310I Pro
De MSI H310I Pro.

Testresultaten

Goed scoren op features, aansluitmogelijkheden en afwerking is één ding, maar de primaire taak van een moederbord is om ervoor te zorgen dat de processor optimaal kan werken. In de prestatietests voor de cpu, zoals Cinebench en de TechArp video-encoding test, zien we geen noemenswaardige afwijkingen die de foutmarge van onze tests overschrijden.

In de geheugentest zijn de resultaten vergelijkbaar, al scoren de twee MSI-borden die gebaseerd zijn op hetzelfde pcb (de H310M Pro-M2 en H310M Gaming Arctic) 6 à 7 procent minder goed dan de rest. Dat is zeker geen ramp, maar wellicht wel een optimalisatiemogelijkheid voor een volgende generatie.

  • Cinebench R15
  • TechArp x264-1
  • MemoryMark

Stroomverbruik

Kijken we naar het stroomverbruik, dan valt op dat de twee Gigabyte-modellen zeer zuinig zijn, zowel in idle als onder belasting. Ook MSI doet het op dit vlak, we zouden bijna zeggen traditioneel, goed. De borden van Asus en ASRock verbruiken wat meer stroom, met de ASRock H310M-G/M.2 als uitschieter, maar die lijkt dan ook inmiddels nauwelijks nog verkocht te worden.

  • Idle (gem. 5 min.)
  • Cinebench (max)

Geluidskwaliteit

In de geluidstests presteren alle borden min of meer gelijkaardig. Gezien letterlijk elk getest model gebruikmaakt van dezelfde Realtek ALC887-codec, is dat ook niet onverwacht. Wel noemenswaardig is overigens dat de opstarttijd van de MSI-borden beduidend langer is dan die van de andere merken. We meten tussen de 10 en 12 seconden, waar de concurrentie in 6 à 7 seconden klaar is: wederom geen ramp, maar dit valt wellicht te verbeteren met een bios-update.

  • Dynamic range
  • Noise level
  • Stereo crosstalk
  • Total Harmonic Distortion

VRM-test

Nieuw is de vrm-test, waarmee we bekijken hoe goed de stroomvoorziening (en de eventuele koeling daarvan) functioneert. Die test kent in ieder geval een duidelijke winnaar: de MSI H310I Pro blijft, afhankelijk van de meetlocatie, 20 tot 30 graden koeler dan de runner-up! De combinatie van kwalitatief uitstekende componenten, zeker voor dit segment, en efficiënt werkende heatsinks blijkt zijn vruchten af te werpen. Dat blijkt ook duidelijk uit het feit dat de gemeten temperatuur aan de voorzijde bij dit bordje als enige lager is dan aan de achterkant.

Van de andere borden doet de Gigabyte H310M A het nipt het beste, waarbij we vrm-temperaturen rond de 80 graden meten. De andere borden zitten vrijwel allemaal rond de 90 graden. Het mag duidelijk zijn dat het leeuwendeel van de geteste borden daarmee niet heel geschikt is om een zwaar belaste Core i7 te huisvesten, aangezien de levensduur van de componenten korter wordt als de temperaturen zo hoog zijn. Eerder schreven we al dat een combinatie met een Celeron, Pentium of Core i3 sowieso logischer is, en daar zullen al deze borden ongetwijfeld geen enkel probleem meer hebben.

  • Temperatuur voorzijde
  • Temperatuur achterzijde

Conclusie

Al vanaf ruim minder dan 70 euro haal je een Intel H310-moederbord in huis, maar blind kopen is (ook) in dit segment absoluut geen goed idee. Op dit niveau vormt beknibbelen op het verkeerde onderdeel al gauw een (knullig) praktisch probleem: te weinig fanheaders voor al je casefans, of geen plek voor je m.2-ssd bijvoorbeeld.

Écht goedkoop betekent compromissen

ASRock, Gigabyte en MSI hebben voor zo’n 71 euro alle drie een moederbord dat bijna aan alle basiswensen voldoet: een m.2-slot, minstens zes usb-poorten achterop, een Intel-netwerkchip en een interne usb 3.0-header. Toch zijn er nog wat kleine verschillen. De ASRock H310M-HDV/M.2 heeft als enige drie fanheaders in plaats van twee, maar is niet de zuinigste. De Gigabyte H310M A mist de dvi- en vga-uitgangen, maar daar krijg je naast hdmi nu ook displayport voor terug. Ook is de stroomvoorziening van de Gigabyte bovengemiddeld voor dit segment, maar het voordeel van de extra fanheader heeft hij dan weer niet. MSI biedt met zijn H310M Pro-M2 dan weer als enige ledjes voor eenvoudige foutopsporing en dit bord heeft tevens wel weer de beelduitgangen die de Gigabyte miste. Kortom, helemaal perfect zijn ze alle drie niet, maar wel alle drie een Great Value award waard.

Mini-ITX met verrassingen

Dan de twee mini-itx-borden in deze round-up. MSI overtuigt met een ijzersterke stroomvoorziening op de H310I Pro, die het bord op dat vlak een straatlengte voorsprong geeft. De MSI H310I Pro is het enige H310-bord uit de test dat zonder problemen een Core i7 8700K kan huisvesten, en dus een interessante keuze voor wie veel rekenkracht binnen een klein formaat én budget kwijt wil. Ook de displayport-uitgang kan ons bekoren, al is het jammer dat hdmi daarvoor het veld moet ruimen – makkelijk aansluiten op een tv is er dus niet bij.

De Asus Prime H310I-Plus heeft wel gewoon een hdmi-uitgang en is dus een betere basis voor bijvoorbeeld een compacte htpc. Ook heeft Asus er in tegenstelling tot MSI voor gekozen om een derde fanconnector te implementeren, wat geen overbodige luxe is als je naast je cpu-fan meer dan één casefan hebt. Dat is wat ons betreft voldoende voor een Great Value award, terwijl we de MSI gezien zijn voor dit segment exceptioneel goede vrm’s van een Excellent Choice award voorzien.


ASRock H310M-HDV/M.2
Asus Prime H310I-Plus
Gigabyte H310M A
MSI H310 Pro-M2


MSI H310I Pro


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

ASRock H310M-G/M.2

ASRock H310M-G/M.2

  • Micro ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H310
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Great Value ASRock H310M-HDV/M.2

ASRock H310M-HDV/M.2

  • Micro ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H310
  • DDR4

72,95 €

1 winkel
Great Value Asus Prime H310I-Plus

Asus Prime H310I-Plus

  • Mini ITX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H310
  • DDR4

89,99 €

2 winkels
Asus Prime H310M-E

Asus Prime H310M-E

  • Micro ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H310
  • DDR4

84,89 €

2 winkels
Asus TUF H310M-Plus Gaming

Asus TUF H310M-Plus Gaming

  • Micro ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H310
  • DDR4

97,95 €

4 winkels
Great Value Gigabyte H310M A

Gigabyte H310M A

  • Micro ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H310
  • DDR4

71,95 €

2 winkels
Gigabyte H310M H

Gigabyte H310M H

  • Micro ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H310
  • DDR4

66,55 €

2 winkels
Excellent MSI H310I Pro

MSI H310I Pro

  • Mini ITX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H310
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
MSI H310M Gaming Arctic

MSI H310M Gaming Arctic

  • Micro ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H310
  • DDR4

87,90 €

2 winkels
Great Value MSI H310M Pro-M2

MSI H310M Pro-M2

  • Micro ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H310
  • DDR4

76,87 €

3 winkels
MSI H310M Pro-VDH

MSI H310M Pro-VDH

  • Micro ATX
  • Socket 1151
  • Intel Coffee Lake compatible
  • Intel H310
  • DDR4

68,00 €

1 winkel
0
*