EK P360 RGB Classic test: custom waterkoeling voor de massa

48 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Dit zit er in de EK P360 RGB Classic kit
  3. 3. Montage
  4. 4. Koelprestaties
  5. 5. Conclusie
  6. 6. Besproken producten
  7. 7. Reacties

Inleiding

Waterkoeling in je pc is tegenwoordig helemaal niet zo bijzonder meer: van de top-tien populairste cpu-koelers in de Productvergelijker maken er vier gebruik van vloeistofkoeling. Dat betreft echter uitsluitend all-in-one kits, die kant-en-klaar als gesloten loop worden geleverd. Voor wie iets meer wil, brengt EK nu een serie custom waterkoeling uit die qua gebruiksgemak in staat moet zijn om kopers van een all-in-one kit te verleiden. Of dat lukt, zoeken we uit in deze test van de P360 RGB-kit uit de nieuwe Classic-lijn van EK.

EK Waterblocks P360 RGB Classic

De meeste Hardware Info-lezers zullen al wel eens hebben gehoord van EK: in de wereld van custom waterkoeling is het één van de grootste namen. Al jarenlang kun je voor losse waterblokken, reservoirs, pompen, radiators en fittingen bij dit Sloveense merk terecht. De grootste drempel om daaraan te beginnen, is waarschijnlijk dat je zo ongeveer verplicht bent om je goed in te gaan lezen op gespecialiseerde fora om te bepalen welke onderdelen je allemaal nodig hebt. De P360 RGB Classic-kit die we vandaag bespreken moet daarvoor een oplossing bieden: je koopt letterlijk één pakket waarin alles zit wat je nodig hebt om je processor te waterkoelen.

EK verkoopt dergelijke kits al enige tijd, maar de nieuwe Classic-lijn moet een lager prijspunt bereiken dan voorheen mogelijk was. Onder het motto 'less talk, more cooling' zijn de kits vooral gericht op het bieden van betere koeling zonder overdadig uiterlijk vertoon. De door ons geteste P360 RGB Classic koop je via de site van EK of het Nederlandse Highflow voor 335 euro, terwijl de kit met een dunne 240mm-radiator al begint bij 279 euro. In vergelijking met wat je los kwijt bent voor een volledige custom waterkoelset, is dat inderdaad voordelig te noemen.

In het kort

De EK Classic RGB-kit is een relatief betaalbare maar toch goed presterende springplank in de wereld van custom waterkoeling. Het pakket bevat alles wat je nodig hebt om je processor te waterkoelen.

  • Zachte tubing is makkelijk te installeren, maar minder mooi
  • Geen 90°-fittingen in het pakket
  • Eén pakket met alle benodigde onderdelen
  • Mogelijkheden voor uitbreiding in de toekomst
  • Goede koelprestaties - beter dan high-end AIO's
  • Handige accessoires meegeleverd

Winkel

Prijs BE

Alternate.be

Betaalmogelijkheden
0,00 €
0,00 €
0,00 €
0,00 €
Bestel en betaal voor 22:00 en je hebt het product morgen in huis.

318,95 €

Prijsinformatie
314,00 €
4,95 €
318,95 €
Op voorraad prijsopbouw
Productprijs : 314,00 € Verzendkosten BE : 4,95 € Totaalprijs : 318,95 €

HighFlow.nl Nederland

Betaalmogelijkheden
1,00 €
0,00 € + 3,4%
11,35 €
0,00 €

341,40 €

Prijsinformatie
334,90 €
6,50 €
341,40 €
Voorraad onbekend prijsopbouw
Productprijs : 334,90 € Verzendkosten BE : 6,50 € Totaalprijs : 341,40 €

hardware-expert.nl Nederland

Betaalmogelijkheden
0,00 €
0,00 €
0,00 €
0,00 €
Bestel en betaal voor 17:00 en je hebt het product morgen in huis.

344,85 €

Prijsinformatie
334,95 €
9,90 €
344,85 €
Op voorraad prijsopbouw
Productprijs : 334,95 € Verzendkosten BE : 9,90 € Totaalprijs : 344,85 €

Dit zit er in de EK P360 RGB Classic kit

Voor in ons geval 335 euro zou je dus alles krijgen wat je nodig hebt om je processor van vloeistofkoeling te voorzien. Overigens is het ook mogelijk om direct of op een later moment je videokaart op te nemen in het koelsysteem. Daarvoor hoef je in principe enkel een gpu-waterblok te kopen, maar zeker bij een high-end videokaart raadt EK dan wel aan om tevens nog een extra radiator te installeren.

EK Waterblocks P360 RGB Classic

Vermeldenswaard is overigens dat je bij elke kit een uitgebreide handleiding krijgt, waarin stap voor stap staat uitgelegd hoe je de waterkoeling moet installeren.

EK Waterblocks P360 RGB Classic

Laten we beginnen bij het onderdeel dat je direct op je processor schroeft: een Supremacy Classic-koelblok van vernikkeld koper. Het blok is zonder gereedschap te installeren en heeft standaard een mount die geschikt is voor Intels socket 1151 en 2066, maar ook montagemateriaal voor AMD's socket AM4 wordt meegeleverd. Alleen de grote socket van Threadripper-processors valt dus buiten de boot. Door de bovenkant van acrylglas kun je bekijken hoe het water door het blok stroomt, verlicht door een rgb-led. Net als voor alle andere componenten in deze kit, wordt daarvoor de standaard vierpins header gebruikt.

EK Waterblocks P360 RGB Classic

Het volgende onderdeel is de radiator, in ons geval een CoolStream Classic PE 360mm-model. Deze radiator is met 45 mm relatief dik en komt met drie Vardar F4-120ER RGB-ventilators, die tussen de 500 en 2200 rpm kunnen draaien. Deze ventilators zouden zijn geoptimaliseerd voor het genereren van een hoge statische druk, die vereist is om lucht door de vinnen van de radiator te blazen.

EK Waterblocks P360 RGB Classic

Verder krijg je bij deze kit een gecombineerde pomp en reservoir, namelijk de XRES 140 SPC PWM Classic RGB. Je kunt hem via pwm aansturen om de pomp langzamer te laten werken als je je systeem niet belast. Het reservoir kan met het meegeleverde bracket op de plek van een 120mm-ventilator worden geplaatst, maar je kunt hem uiteraard ook gewoon op de bodem van je behuizing neerzetten. In het reservoir is een sponsje aanwezig om spiraalvorming te voorkomen.

EK Waterblocks P360 RGB Classic

Om de componenten met elkaar te verbinden, wordt er twee meter zachte tubing meegeleverd. Die ziet er misschien wat minder spectaculair uit dan harde slangen met een fitting voor elke bocht, maar is wel eenvoudiger te installeren, zeker voor beginners. Je bevestigt de slangen met zes meegeleverde G1/4-compressiefittingen. Voor het vullen van het koelsysteem levert EK 100 ml geconcentreerde 'CryoFuel' mee, die je in een verhouding van 1:9 moet mengen met gedistilleerd water om een geschikte koelvloeistof te krijgen.

Als accessoires krijg je verder nog een fan-splitter, een pwm-verlengkabel van 50 cm, een vierwegs rgb-splitter, een atx-kortsluitplug voor het installeren van de pomp, een pomptestadapter met sata-power en de benodigde 'Allen' 8mm-inbussleutel.

Montage

Ondanks dat EK alle componenten in één doos aanlevert, blijft het monteren van een custom waterkoelset toch nog een stukje ingewikkelder dan bij een gesloten all-in-one waterkoeler. Voor de meeste stappen heeft EK op YouTube instructiefilmpjes beschikbaar, maar hieronder beschrijven we het installatieproces nog eens bondig.

Het makkelijkste is om te beginnen met de plaatsing van de radiator, al maakt het in principe niet uit welke volgorde je aanhoudt en verschilt de favoriete volgorde tussen experts. Zo weet je in elk geval snel zeker dat alles past. De ventilators monteer je bij voorkeur alvast buiten de kast. Wij plaatsen de radiator bovenin de kast, zo kunnen de fans direct als outtake voor je behuizing dienen. Je kunt de componenten eventueel van tevoren spoelen met gedemineraliseerd water.

EK Waterblocks P360 RGB Classic
De radiator met daarop de fans en twee fittingen.

Vervolgens plaats je de rest van de componenten: het reservoir en het cpu-blok. Zo weet je exact hoeveel lengte je nodig hebt als je de slangen op maat gaat knippen. Als alles zit, kun je immers exact zo veel van de slang afknippen als je nodig hebt om van bovenin (of voorin) je kast naar het reservoir te komen. Hierbij houd je de volgorde pomp -> cpu-blok -> radiator aan: de warmte uit het water dat langs je cpu is gestroomd moet immers zo snel mogelijk worden afgevoerd via de radiator. In elk geval moet de pomp (en in dit geval dus het reservoir) het laagst gemonteerde component zijn.


Als je de slangen als laatste monteert, weet je exact welke lengte je nodig hebt.

Om de waterstroom de goede kant op te laten lopen, heeft elk component behalve de radiator een aparte in- en uitgang. Dit staat aangegeven met de aanduidingen 'IN' en 'OUT' - bij het reservoir kun je afhankelijk van je behuizing uit een ingang aan de boven- of zijkant kiezen. Om een slang te bevestigen, draai je de ring los van de fitting. De ring schuif je vervolgens om de slang heen, waarna je het uiteinde van de slang over de fitting heen duwt. Draai de ring vervolgens weer vast op de fitting, totdat hij echt niet meer verder kan. Er ontstaat dan een kleine knik aan de zijkant van de slang, die de bevestiging van de tubing verzegelt.

EK Waterblocks P360 RGB Classic

Tot slot is het tijd om de loop te vullen. Hiervoor kun je de fitting bovenop het reservoir gebruiken, of het hele deksel van het reservoir draaien. Het is handig om hiervoor een extra stuk slang te gebruiken, waarin je een trechter plaatst om zonder knoeien te vullen. Het meegeleverde sponsje plaats je onderin je reservoir om de vorming van luchtbellen en spiraaltjes in het water te voorkomen. Tijdens het vullen van de loop laat je de pomp draaien; met het meegeleverde kortsluitstuk voor de atx-stekker kun je je voeding aan laten gaan zonder dat je andere componenten aangesloten hebt. Eventuele lekken spoor je op door keukenpapier om de fittingen en op je videokaart te leggen; als je daarop natte plekken ziet, weet je dat er iets niet helemaal goed gaat.

EK Waterblocks P360 RGB Classic
Met keukenpapier kun je een eventueel lek snel op het spoor komen.

Op het moment dat het niveau in het reservoir niet meer zakt, is de loop afdoende gevuld. Daarna valt het aan te raden om je waterkoeler enige uren te laten draaien, zonder het reservoir volledig af te sluiten. Doordat er ongetwijfeld nog her en der wat lucht in het systeem zal zitten, zakt het waterniveau mogelijkerwijs nog een beetje. Rustig je systeem heen en weer bewegen kan helpen om de lucht vrij te laten. Je kunt het reservoir dan nog een beetje extra bijvullen.


Na het vullen laat je de loop enige uren draaien met het reservoir deels open.

Een aantal jaar geleden publiceerden we al eens een stap-voor-stap workshop voor het bouwen van een volledige custom waterkoeling, inclusief gpu-blok. Eigenlijk is er daarin de laatste jaren niets veranderd, dus als je nog wat verder wil gaan dan met deze EK-kit, lees dan vooral dat artikel nog eens na.

Koelprestaties

We kunnen custom waterkoeling helaas niet testen in onze geïsoleerde box die we voor reguliere cpu-koelers gebruiken. Daarom hebben we voor deze test een systeem met een high-end cpu samengesteld, die we steeds op dezelfde manier belasten om goed vergelijkbare resultaten te genereren.

Testmethode

Het systeem bestaat uit de volgende componenten:

  • Processor: Intel Core i9 7900X @ 3,5 GHz all-core (Vcore-spanning van 1,2 volt, LLC op auto)
  • Moederbord: Asus RoG Strix X299-XE Gaming
  • Geheugen: Corsair Dominator 4x 8 GB DDR4-2666
  • Behuizing: Phanteks Enthoo Pro TG met drie standaard casefans (12 V)
  • Voeding: Seasonic Prime Titanium 1300W

Bij het testen van cpu-koelers zijn we vooral geïnteresseerd in de efficiëntie, ofwel hoe de koelprestaties zich verhouden tot de geluidsproductie. Een koeler die goede prestaties levert maar daarbij extreem veel herrie produceert, is immers minder aantrekkelijk dan een model dat vergelijkbare prestaties levert bij een veel lager geluidsniveau. Om een gelijk speelveld te creëren testen we alle koelers daarom allereerst op geluidsproductie.

In onze geluidsdichte box hebben we daarom bepaald met welke ventilator-instelling de waterkoelers 40 dB(A) geluid produceren voor het totaal van de pomp en de ventilatoren, telkens gemeten op 10 cm afstand van zowel de pomp als de radiators. 40 dB(A) gemeten op 10 cm is de grens die we als stil bestempelen. Daarboven wordt een geluidsbron toch (zeer) duidelijk hoorbaar op normale luisterafstand. Daarnaast meten we ook hoeveel geluid de koeler produceert met alle ventilators op maximale snelheid (12 volt).

Als test draaien we dertig minuten lang de zware Cinebench 20 MT-test, die de processor op alle cores volledig belast. Aan het einde van de test noteren we de maximale cpu-temperatuur, gemeten door de sensor in de processor zelf. We doen de test twee keer: een keer met de fans op de snelheid waarop ze exact 40 dB(A) produceren en een tweede keer met de fans op maximale snelheid, om zo een beeld te krijgen van waar de koeler maximaal toe in staat is.

Testresultaten

Naast de EK P360 RGB Classic-kit hebben we volgens deze methode ook de populaire NZXT Kraken X62-waterkoeler getest, als maatstaf voor wat met 'reguliere' all-in-one waterkoeling mogelijk is. De X72-versie met een 360mm-radiator hadden we op het moment van testen niet tot onze beschikking, maar uit eerdere tests bleek dat het onderlinge verschil maximaal twee graden bedroeg.

Allereerst kijken we naar de koelprestaties bij een gelijke geluidsproductie van 40 dB(A). De EK P360 RGB Classic-kit weet onze heethoofd-processor 9 °C koeler te houden dan de all-in-one waterkoeler. Zelfs als je meetelt dat een 360mm-aio wellicht nog een of twee graden beter koelt, weet de custom loop duidelijk betere prestaties te bieden.

Maakt de geluidsproductie je niets uit, maar wil je simpelweg maximale koeling, dan is de 12V-test interessanter om te bekijken. Als we zowel de pomp als de fans op maximale snelheid laten draaien, laat de EK een zes graden lagere temperatuur noteren. Daarbij moet je ook nog eens in ogenschouw nemen dat de drie ventilatoren op de P360-kit aanmerkelijk minder geluid produceren.

Conclusie

Al met al zijn we behoorlijk enthousiast over de EK P360 RGB Classic waterkoeling. Wie een stap verder wil gaan dan een kant-en-klare waterkoeler, maar niet de behoefte heeft om heel veel meer geld uit te geven en elk onderdeel apart uit te zoeken, heeft aan de EK-kit een mooie springplank om de wereld van custom waterkoeling binnen te treden.

Ondanks dat EK alle benodigdheden in één pakket levert en je in principe dus zo aan de slag kunt, zijn de mogelijkheden tot uitbreiding volop aanwezig. Je kunt altijd componenten vervangen of toevoegen, bijvoorbeeld een gpu-blok om ook je videokaart te waterkoelen of een extra radiator voor nog betere warmteafvoer. Ook dat andere voordeel van custom waterkoeling heeft EK niet opgeofferd: de prestaties zijn duidelijk een stap beter dan die van high-end all-in-one waterkoelers. Afhankelijk van je wensen kun je dit potentieel inzetten voor extra goede koeling of juist een stille werking.

EK Waterblocks P360 RGB Classic

Waar je wellicht wel wat op inlevert, is het uiterlijk van de loop. EK gebruikt relatief bescheiden componenten, al zijn ze vrijwel allemaal voorzien van rgb-verlichting, en de meegeleverde zachte tubing is weliswaar makkelijker te installeren, maar harde slangen zien er ontegenzeggelijk wat strakker uit. Toch krijgen we niet al te veel de indruk dat EK op al het mogelijke heeft bespaard. Zo levert EK diverse handige accessoires mee die bij het inbouwen van pas komen: fan- en rgb-splitters, een pomptestadapter, de benodigde inbussleutel, dat soort werk. Als we dan toch een nadeel moeten noemen, is het dat er geen fittingen met een 90°-hoek in het pakket zitten: alle bochten moet je met de slangen maken, wat in krappe kasten soms niet ideaal is.

Onder de streep is de EK P360 RGB Classic-kit die we hebben getest echter een ook voor beginners aangename kennismaking met custom waterkoeling, die dankzij de no-nonsense aanpak relatief betaalbaar is gebleven. Gezien ook de prestaties meer dan in orde zijn, reiken we een Excellent Choice award uit.


EK P360 RGB Classic


Besproken product

Vergelijk  

Product

Prijs

Excellent EK Waterblocks P360 RGB Classic

EK Waterblocks P360 RGB Classic

  • Waterkoeler
  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • Socket AM4
  • 2621 gram
  • 120 mm
  • 390 mm

316,95 €

2 winkels
0
*