Gamen in 32:9 superwide QHD: prestaties en game-ervaring

31 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Gamen in superwide
  2. 2. Test
  3. 3. Prestaties
  4. 4. Prestaties in detail (grafieken)
  5. 5. Ervaring in superwide
  6. 6. Afsluitend
  7. 7. Besproken producten
  8. 8. Reacties

Gamen in superwide

Recent reviewden we de Samsung C49RG90, de eerste 120 Hz 'superwide' 32:9 monitor met qhd-resolutie - maar ongetwijfeld niet de laatste. Het mag nu nog een niche in een niche lijken, er is veel te zeggen voor het concept van een superwide, die feitelijk de voordelen biedt van twee schermen, zonder storende tussenranden. Hoe is de game-ervaring echter in de praktijk, en kan je er - zoals een lezer het uitdrukte - een beetje deftig op gamen? Om die vragen te beantwoorden gingen we aan de slag met een fors aantal gamebenchmarks en vijf courante videokaarten.

Met de C49HG90 introduceerde Samsung in 2017 het fenomeen 32:9 gaming monitor, een hele stap breder nog dan de bekendere 21:9 modellen die als ultrawide bekend stonden. Inmiddels zien we voor 32:9 steeds meer de term 'superwide'. De C49HG90 had één nadeel, namelijk een relatief lage resolutie. Die beperking geldt níet voor de gloednieuwe en recent gereviewde C49RG90: deze superwide telt 5120x1440 pixels bij een verversingsfrequentie van 120 Hz. Daarmee is het wat ons betreft de ultieme gamingmonitor voor liefhebbers die zoveel mogelijk in het spel willen opgaan - en ongetwijfeld weliswaar de eerste, maar op termijn zeker niet de enige in zijn soort. Om de prestaties bij deze resolutie in kaart te brengen en een indruk te geven van hoe games eruit zien in deze verhouding, lieten we een vijftal videokaarten onze standaard 3D-chiptest doorlopen met aangepaste instellingen voor de resolutie. De prestaties vielen ons nog best mee, maar het was wel opmerkelijk dat niet alle games helemaal stabiel leken in deze afwijkende verhouding...

Widescreen gaming

Met gamen in widescreen of ultrawide wordt traditioneel gedoeld op een bredere schermverhouding dan 16:9 ('wide'). Oudere lezers zullen zich nog herinneren dat beeldschermen ooit een 4:3-verhouding hadden (bijvoorbeeld 1024x768 pixels) en korte tijd ook 5:4 (1280x1024). Met de komst van Windows Vista vond ook Microsoft dat 16:9 de norm was, en steeds meer programma's en vooral spellen maakten daar dan ook gebruik van. Oudere spellen (vooral: oudere game engines) kunnen niet altijd met de nieuwere verhouding overweg, en laten dan links en rechts van het beeld zwarte balken zien (een mooi voorbeeld zijn de laadschermen van het uit 2004 daterende World of Warcraft, die pas bij latere uitbreidingen 'beeldvullend 16:9' werden). Er zijn ook genoeg voorbeelden van flexibelere oudere games en engines, overigens.

Dat laat onverlet dat er altijd een groep gamers is geweest die voordelen zag in bredere weergave, al moest dat dan met behulp van meer monitoren. Liefhebbers van 'sims' - flight sims maar ook racing sims - zijn een goed voorbeeld. De extra schermruimte dient voor hen vooral om met de spelwereld ook de ooghoeken te vullen, ten einde er nog meer in op te gaan. Lange tijd waren zij aangewezen op hacks: het aanpassen van configuratiebestanden om resoluties waar de spelontwikkelaars niet in voorzagen, toch beschikbaar te maken. Een van de bekendste plekken waar zij dat deden en doen is het Wide Screen Gaming Forum. Daar houden de deelnemers een grote lijst bij van games die widescreen gaming ondersteunen, inclusief details over hoe en wat daarvoor eventueel benodigd is. 

Test

Tegenwoordig is de 'ultrawide' qhd-resolutie van 3440x1440 behoorlijk ingeburgerd. Weliswaar betreft het een relatief klein deel van de markt, zowel onder multitaskers als onder gamers zijn schermen met deze verhouding en dit aantal pixels populair. Moderne games ondersteunen deze resolutie dan ook vrijwel zonder uitzondering. Dat bleek ook al toen we in mei vorig jaar keken naar de prestaties van een achttal games op deze resolutie. De vraag is, of dit ook opgaat voor de 'superwide' qhd-resolutie van 5120x1440. Het aantal monitoren dat dit biedt is momenteel op de vingers van een hand te tellen, maar het is een kwestie van tijd eer we schermen van meer aanbieders gaan zien. Om een indruk te krijgen van hoe moderne games omspringen met deze resolutie, hebben we er een tiental games - de standaard titels waarmee we ook 3D-chips testen - mee getest.

7,5 miljoen pixels

De Samsung C49RG90 heeft een qhd-resolutie, oftewel 1440 pixels in de hoogte, met uiteraard aanzienlijk meer horizontaal. Feitelijk is het equivalent aan twee 16:9 qhd-monitoren, die elk 2560x1440 pixels tellen. Het totaal van 5120x1440 komt neer op 7.372.800 beeldpunten. Ter vergelijking, de 16:9 ultra hd-resolutie van 3840x2160 is omgerekend 8.294.400 pixels. Een verschil van 921.600, pakweg 11% minder pixels dus. Dat betekent dat gamen op een scherm met deze resolutie een potente videokaart vereist, reden waarom we voor dit artikel louter hebben gekeken naar (sub)topmodellen van AMD en Nvidia.

5 kaarten

Die modellen zijn: van Nvidia de GeForce RTX 2080 Ti, 2080 Super, 2070 Super en 2060 Super, en van AMD de RX 5700 XT, qua prestaties vergelijkbaar met de RTX 2060 Super. AMD heeft momenteel geen snellere kaarten - de Radeon VII buiten beschouwing gelaten, om welke reden de vergelijking wat veel 'groen' telt. We hebben elke kaart de standaard 3D-chiptest laten doorlopen, zoals we dat in elke test van gpu's doen. Een volledige beschrijving vind je bijvoorbeeld in de review van de Nvidia GeForce RTX 2080 Super. Voor deze test draaiden we met 11 games benchmarks in de medium en ultra kwaliteitsinstellingen zoals gedefinieerd voor de 3D-chiptests, in 32:9 qhd oftewel 5120x1440 pixels.

'Niet geheel stabiel'

Tijdens het testen kwamen we aardig wat zaken tegen die we niet zien bij reguliere tests op 16:9-resoluties. We hebben een flink aantal keren nog een standaard 4K-scherm aangesloten om de bevindingen te verifiëren, maar na deze serie tests zijn we voldoende zeker om te stellen dat niet alle games geheel stabiel werken op 32:9.

Op de AMD Radeon RX 5700 XT crashten Assassin's Creed: Odyssey, Far Cry 5 en Ghost Recon na elke benchmark, waarna een volledige herstart vereist was om verder te testen. Op de Nvidia GeForce RTX 2060 Super crashte Total War: Warhammer II bij ultra-instellingen, en AC:O en FC5 crashten na elke benchmark en vereisten een herstart. Dat was voor AC:0 ook het geval op de RTX 2070 Super, waar ook Shadow of the Tomb Raider crashte (maar dan tijdens het opstarten van de benchmark), en Forza 4 crashte voortdurend, inclusief onvoorspelbare logouts. Op de RTX 2080 Super zagen we hetzelfde als bij de 2070 Super, behalve dat Forza 4 daar wel gewoon probleemloos op gebenchmarkt kon worden. De RTX 2080 Ti ten slotte, de kaart die op papier het meest geschikt is om hoge framerates bij hoge resoluties te produceren, betoonde zich het meest weerbarstig. Hiermee zagen we crashes na elke test run in AC:O en Ghost Recon, en het lukte ondanks herhaalde pogingen niet de test af te ronden in Forza 4 en Battlefield 5...

Uiteraard zijn benchmarks niet per se representatief voor de game-ervaring, maar het is wel iets om rekening mee te houden als je overweegt in deze resolutie te gaan gamen. De 32:9-verhouding biedt een andere 'field of view' in de game-wereld, en het is mogelijk dat niet elke developer heeft getest of dat geen onvoorziene problemen oplevert. Waarom dat op sommige kaarten wel het geval is en op andere niet, is niet duidelijk. Het merendeel van de games vertoont op een of meerdere kaarten kuren. Alleen F1 2018, Wolfenstein en The Witcher III werken geheel probleemloos in de benchmarks.

Prestaties

Laten we met de prestaties beginnen. De Samsung C49RG90 beschikt over een 120Hz va-paneel, maar het moge duidelijk zijn dat een resolutie die de 4K benadert, uitdagend is om met 60 fps te verversen, laat staan met het dubbele - ook voor moderne videokaarten. Om die reden kijken we primair naar welke kaarten in hoeveel games 60 beelden per seconde weten aan te leveren.

AMD Radeon RX 5700 XT

Dat valt niet tegen, als we tenminste naar de medium kwaliteitsinstellingen kijken. Als we beginnen met de enige vertegenwoordiger van AMD, de RX 5700 XT, zien we in slechts twee games een framerate onder de 60 fps gemiddeld: Assassin's Creed Odyssey (58 fps) en Shadow of the Tomb Raider (55 fps). In alle andere titels passeert de RX 5700 XT in medium de 60 fps ruimschoots. 

In ultra-instellingen is het beeld uiteraard wat anders. Toch zijn hier nog vier games die met meer dan 60 fps worden gerenderd: Battlefield V, Forza Horizons 4, Formula 1 2018 en Wolfenstein II: The New Colossus.  De meeste andere games komen zo rond de 40 à 45 fps uit in de hoogste kwaliteit, met Assassin's Creed Odyssey en Ghost Recon als uitzonderingen - daar behaalt deze gpu slechts 34 fps en 35,5 fps respectievelijk. 

Natuurlijk is een 32:9 scherm bij uitstek geschikt voor racegames, en wat dat betreft is het goed nieuws dat de RX 5700 XT in Forza 4 op medium bij de native resolutie 126,4 fps weet te leveren, en in F1 2018 124,8 fps - beide net iets meer dan de 120 Hz waartoe de Samsung C49RG90 maximaal in staat is. De hoogste kwaliteitsinstelling mag dan voor deze kaart ook in deze games iets te veel gevraagd zijn, er valt wel uitstekend mee te racen!

Een prettig voordeel van de RX  5700 XT is dat deze als AMD-kaart Freesync 2 ondersteunt, net als de Samsung C49RG90. Waar we met andere kaarten bij lagere framerates nogal dramatische tearing zagen - dat valt nu eenmaal wat meer op over een breedte van 120 cm - is daar bij deze combinatie geen sprake van. Dat is geen klein pluspunt, naar onze mening.

Minder fraai was dat Total War: Warhammer II niet goed schaalt op deze videokaart, tenzij je handmatig de resolutie van de user interface aanpast, of in de game 'recommended settings' selecteert en daarna zelf de graphics aanpast.

Nvidia GeForce RTX 2060 Super

De RTX 2060 Super is enige tijd geleden geïntroduceerd naast de doorlopende RTX 2060, en qua snelheid en specificaties eerder vergelijkbaar met de 'oude' RTX 2070. Dat kan je in het achterhoofd houden bij het doornemen van de resultaten met deze kaart. 


Assassin's Creed: Odyssey

Bij medium instellingen behalen we in Assassin's Creed: Odyssey exact 60 fps gemiddeld, in Shadow of the Tomb Raider slechts 53. In alle andere games haalt deze kaart de 60 fps zonder meer, zolang we de instellingen niet al te hoog opschroeven. Doen we dat wel, dan komen we alleen in F1 2018 en Wolfenstein II boven de 60 fps - Forza 4 blijft er met 59,6 fps gemiddeld nét onder, en Battlefield V draait duidelijk beter op de RX 5700 XT, want met de 2060 Super halen we maar 52,6 fps.

Ook als we kijken naar hoge framerates bij medium instellingen, zien we dat je met de 2060 Super je stuurwiel in de doos kunt laten, want we halen 99,6 fps in Forza 4 en - vooruit - 118,1 in F1 2018. In GTA V, waar je ook aardig in kunt rijden, komen we op 95 fps uit.

De RTX 2060 Super is niet de eerste kaart waar je aan denkt in 'bijna 4K gaming' en dat blijkt ook uit onze test: voor gewone ultrawide qhd moet hij heel aardig kunnen meekomen, maar deze resolutie is te hoog gegrepen om er écht enthousiast van te worden.

Nvidia GeForce RTX 2070 Super

De RTX 2070 Super is een flinke upgrade ten opzichte van de 'gewone' Super, die hij bovendien vervangen heeft. Wanneer je dit leest zal de oude 2070 niet meer heel goed verkrijgbaar zijn. Dit is de eerste kaart die in alle games op medium kwaliteit minstens 60 fps levert in 5120x1440. In Forza 4 komen we op 121,5 fps, in F1 2018 op 134,7 fps en in GTA V op 104,9 fps - gentlemen, start your engines. In Shadow of the Tomb Raider en Ghost Recon worden de 60 fps weliswaar gepasseerd, maar komt de 70 nog niet in zicht.

Zetten we de beeldinstellingen op de mooiste stand, dan krijgt de 2070 S het ook moeilijk, al valt de terugval nog wel mee. Alleen Ghost Recon is met 37,5 fps eigenlijk niet meer fijn speelbaar; Assassin's Creedy Odyssey komt uit op 41 fps, maar in een third person action adventure valt daar beter mee te leven, net als met de 45 fps in Shadow of the Tomb Raider. Far Cry 5 kan je met deze kaart zelfs met de hoogste instellingen nog met 60 fps gemiddeld spelen en dat geldt ook voor Battlefield V, Forza 4, F1 2018 en Wolfenstein II.

Nvidia GeForce RTX 2080 Super

De minst spannende Super-kaart was de kleinste upgrade, dus de prestaties met een 'oude' 2080 zullen niet enorm afwijken. Ook deze kaart voelt zich beter bij medium- dan bij ultra-instellingen, al kan hij in 7 van de geteste 11 titels ook in de hoogste kwaliteit de 60 fps waarmaken. Racers zullen de 135,6 fps in Forza 4, 150,2 fps in F1 2018 en 115,4 fps in GTA V waarderen. 

Liefhebbers van rpg's en action adventures nemen wellicht met wat minder frames en nog mooiere plaatjes genoegen in The Witcher III met 64 fps, Shadow of the Tomb Raider met 52 fps of Assassin's Creed Odyssey met 48 fps. Voor Ghost Recon kan je beter terug naar medium, want 41,7 fps vinden we wat weinig voor deze titel, terwijl Far Cry 5 met 69 fps in ultra en 84 fps in medium een interessante discussie is - wij zouden voor beeldkwaliteit over framerate gaan.

Nvidia GeForce RTX 2080 Ti 

We hadden het al gemeld, het huidige topmodel consumenten videokaart en gamen in 32:9 superwide qhd gaan niet heel lekker samen. Het lukte niet om testresultaten te krijgen in Battlefield V en Forza 4, in Assassin's Creed Odyssey en Ghost Recon alleen na herhaalde pogingen. 

Draait het wél, dan draait het ook goed - ook in ultra: we zien 80 fps in Far Cry 5, 62 fps in Shadow of the Tomb Raider, 63,6 fps in Total War, 76,5 fps in GTA V, 106,6 fps in F1 2018, 146,5 fps in Wolfenstein II en 77,5 fps in Witcher 3. Alleen voor Assassin's Creed Odyssey (55 fps) en Ghost Recon (47,8 fps) zou je een tandje terug moeten zetten. 

Prestaties in detail (grafieken)

Hieronder zie je per game de grafieken met de gemiddelde framerates op 5120x1440.

  • Assassin's Creed: Odyssey (Medium)
  • Assassin's Creed: Odyssey (Ultra)

  • Battlefield V (Medium)
  • Battlefield V (Ultra)

  • F1 2018 (Medium)
  • F1 2018 (Ultra)

  • Far Cry 5 (Medium)
  • Far Cry 5 (Ultra)

  • Forza Horizon 4 (Medium)
  • Forza Horizon 4 (Ultra)

  • Ghost Recon: Wildlands (Medium)
  • Ghost Recon: Wildlands (Ultra)

  • GTA V (Medium)
  • GTA V (Ultra)

  • Shadow of the Tomb Raider (Medium)
  • Shadow of the Tomb Raider (Ultra)

  • The Witcher 3: Blood & Wine (Medium)
  • The Witcher 3: Blood & Wine (Ultra)

  • Total War: Warhammer 2 (Medium)
  • Total War: Warhammer 2 (Ultra)

  • Wolfenstein II (Medium)
  • Wolfenstein II (Ultra)

Ervaring in superwide

Framerates is één, maar hoe ziet het eruit. Hier gaan we uit van het aloude adagium: één beeld zegt meer dan 1000 woorden. Per game hebben we niet één, maar meerdere screenshots gemaakt, die je hieronder kunt zien.

Zoals gemeld vertoonden nogal wat games kuren tijdens het benchmarken, wat impliceert dat developers hun engines niet per se optimaliseren voor 32:9-verhoudingen. Dat is iets om rekening mee te houden. Dat gezegd hebbende, is gamen op zo'n breed scherm een ongeëvenaarde ervaring. Natuurlijk, je kan met een triple-monitor setup nog verder de breedte in (3x full hd is immers 5760, en 3x qhd zelfs 7680 pixels), maar dan heb je wel te makne met schermranden die het beeld opdelen, hoe optimaal je een game ook kan configureren met randcompensatie. Met het weidse beeld van 32:9 voelen racegames sneller, strategy games ogen overzichtelijker (de van rand tot rand strekkende legers in Total War: Warhammer 2 zijn nóg indrukwekkender dan op 16:9), role playing games meeslepender. De stedelijke omgeving in GTA V oogt weidser en levendiger, en in first person shooters zorgt de panoramische weergave voor een nog intensere beleving én heb je potentieel een tactisch voordeel als je het blikveld (field of view) kunt aanpassen.

Field of view

Bij een aantal games kan de field of view, oftewel de hoek waarmee je kijkt, worden aangepast. Een grotere hoek heeft tot gevolg dat je meer 'in het beeld' wordt getrokken - vergelijkbaar met een groothoeklens zie je meer in een keer, maar de afstand tot het midden neemt wat af. Je kan ook de hoek juist verkleinen, waardoor je 'verder af' komt van het speelveld en meer overzicht kunt krijgen. Soms maakt een game er echter een potje van, zoals bij een kijkhoek van 120 graden in Project Cars 2. Het effect verschilt van game tot game, maar het loont de moeite om met deze instelling te spelen, indien beschikbaar. 

Project Cars 2 met verschillende field of view instellingen. Het effect op 120 graden is... bijzonder.

Assassin's Creed Odyssey

Battlefield V

Hieronder zie je Battlefield V met verschillende field of view instellingen:

F1 2018

Ook in F1 2018 kan je de field of view instellen, maar het resultaat is zeker bij een grote hoek niet heel fraai:

Far Cry 5

Hieronder zie je Far Cry 5 met diverse field of view instellingen:

Forza Horizon 4

Ghost Recon

GTA V

Shadow of the Tomb Raider

The Witcher III

Total War: Warhammer 2

Wolfenstein II: The New Colossus

Bij Wolfenstein II is er ook een mogelijkheid de field of view aan te passen. Dat werkt meestal prima,  maar onder water levert het vreemde vertekening van de armen van het speelpersonage op.

Afsluitend

Gamen in 32:9 is een bijzondere ervaring, die wat ons betreft absoluut een (zeer) interessant alternatief is voor 'gewoon groter' (bijvoorbeeld 16:9 op 40+ inch) of multimonitor. De kosten zijn momenteel nog niet gering, maar de C49HG90 van 2017 is inmiddels voor rond de 800 euro verkrijgbaar - denkelijk zullen ook de prijzen van qhd-varianten nog wel wat gaan zakken. Op dit moment is Samsung alleenheerser met de C49RG90 en het lijkt erop dat het de prijs (1249 euro) goed heeft ingeschat, want elk scherm dat de winkels bereikt is direct uitverkocht. 

Zoals ook in onze review van deze monitor ter sprake kwam, zijn wij overtuigd van de voordelen. Waar ultrawide 3440x1440 toch enigszins een compromis is in vergelijking met twee afzonderlijke schermen, is daar bij de 5120x1440-schermen geen sprake van. 

Het moge duidelijk zijn dat een moderne videokaart vereist is, maar vanaf een Radeon RX 5700 XT of een GeForce RTX 2060 Super valt er prima te gamen op deze resolutie, zolang je niet het onderste uit de kan wilt qua beeldinstellingen. Wil je echt hoge framerates, dan moet je uiteraard een nog wat krachtiger kaart kiezen, maar met enig finetunen van de instellingen is ook gamen op ca. 120 Hz dan haalbaar bij deze resolutie. 


Besproken product

Vergelijk  

Product

Prijs

Excellent Samsung C49RG90

Samsung C49RG90

  • 48.8 inch
  • 5120x1440
  • 109 ppi
  • VA / MVA / PVA
  • Gebogen scherm
  • AMD FreeSync
  • 120 Hz
  • HDR
  • HDMI
  • DisplayPort
  • 4 ms
  • 600 cd/m²
  • 3000 : 1

1.254,77 €

9 winkels
0
*