Beeldschermen en LED technologie, van OLED tot MicroLED

58 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Quantum Dots en QLED
  3. 3. OLED
  4. 4. MicroLED
  5. 5. Dit najaar MicroLED voor consumenten!?
  6. 6. Quantum Dot en OLED = QD-OLED
  7. 58 reacties

OLED

De term viel al even: oled is op dit moment wellicht de beste schermtechnologie die in massaproductie is. Oled staat voor organic light emitting diode, waarmee de technologie zich onderscheidt van standaard anorganische leds. Simpel gezegd: de basis voor oleds zijn koolstofverbindingen, voor klassieke leds gaat het doorgaans om metaalverbindingen. Dat klinkt als een klein verschil, maar qua opbouw en productie zijn organische en anorganische leds compleet verschillend.

LG OLED55C9PLA
De LG 55" C9 OLED, één van de populairste televisies van het afgelopen jaar in onze productvergelijker

Het voordeel van organische leds is dat deze in rasters geproduceerd kunnen worden met een productieproces dat deels overeenkomt met dat van lcd-schermen, waarbij het anorganische materiaal middels opdamping tussen twee elektrisch geleidende lagen wordt aangebracht. Door middel van een tft-matrix (thin film transistors) kunnen deze lagen op subpixelniveau van spanning voorzien worden, waardoor het oled-materiaal oplicht. Het grote voordeel van oled is dat er geen backlight nodig is: de pixels stralen zelf licht uit, en kunnen dus ook helemaal zwart zijn op het moment dat dit moet. Het contrast van oled-schermen is hierdoor oneindig hoog, in tegenstelling tot lcd-schermen, waarbij het paneel ook in gesloten vorm altijd enig licht van het backlight laat doorlekken, waardoor zwart nooit helemaal zwart is. 

Dit wil niet zeggen dat oled vrij van nadelen is. Het voornaamste is dat het anorganische materiaal door gebruik veroudert, waardoor de lichtopbrengst afneemt. Gebeurt dit gelijkmatig, dan valt dat niet of nauwelijks op, maar wanneer langdurige statische elementen worden weergegeven kunnen deze inbranden, doordat pixels plaatselijk sterker verouderen.

Bij gebruik van rgb-oleds, waarbij de subpixels zelf rood, groen en blauw licht uitstralen, geldt bovendien dat (net als bij de rgb-led-backlights van weleer) de veroudering van de kleuren niet gelijkmatig optreedt. Blauw loopt doorgaans sterker in helderheid terug dan rood en groen, met verandering van de kleurbalans als gevolg. Bij smartphones met rgb-amoled schermen is dat soms goed zichtbaar, doordat de witbalans na verloop van tijd richting groen opschuift. Daar komt bij dat de maximale helderheid van oled-schermen beperkt is door de maximale hoeveelheid energie die door de elektronica van het panel kan lopen. Bij verlichting van een klein deel van het scherm kan deze energie geconcentreerd worden met relatief hoge lichtopbrengst als gevolg, maar als heel het panel helder moet oplichten, wordt de beschikbare energie verdeeld over het hele scherm, met een (aanzienlijk) lagere lichtopbrengst als gevolg.


Links RGB-oled, zoals toegepast in onder ander smartphones, rechts LG's white oled met extra witte pixel. LG noemt de witte pixel een 'colour refiner', maar 'brightness booster' zou een betere omschrijving zijn.

Beide problemen worden deels ondervangen bij de toepassing van white oled-technologie. Deze oorspronkelijk door Kodak gepatenteerde en in 2009 aan LG verkochte methode gebruikte enkel witte oleds, die voorzien worden van rode, groene en blauwe kleurfilters, vergelijkbaar met de kleurfilters bij lcd-technologie. White oled wordt vooral toegepast in televisies, waarbij pixels uit vier subpixels bestaan, met naast rood groen en blauw ook een ongefilterde witte subpixel. De toepassing van ongefilterde witte subpixels maakt het mogelijk om een hogere helderheid te behalen. White oled-schermen hebben bovendien minder last van ongelijkmatige veroudering van de subpixels, omdat deze allemaal van hetzelfde (witte) type zijn. White oled heeft echter ook een nadeel ten opzichte van RGB-oled, en dat is het kleurvolume. De witte subpixel maakt het mogelijk om meer helderheid te produceren, maar naarmate de witte pixel sterker aangestuurd wordt, neemt de kleurverzadiging af. White oled-schermen verliezen daarom bij hoge helderheid aan kleurverzadiging ten opzichte van schermen met alleen rgb-elementen.

0
*